II SA/Wa 97/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Janusz Walawski (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej na rzecz skarżącego D. J. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K., działając na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz art. 104 § 1 i 2 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] października 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej, w części, w jakiej żądane informacje znajdują się poza aktami przeprowadzonego wobec D. J. postępowania kontrolnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] września 2012 r. do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wpłynęło pismo D. J., H. J., małoletnich J. i M. J., reprezentowanych przez radcę prawnego M. M., zatytułowane "pismo w sprawie ochrony danych osobowych z wnioskiem w sprawie uzyskania dostępu do informacji publicznej". W piśmie podniesiono, że w dniu [...] grudnia 2005 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. przekazał do Najwyższej Izby Kontroli – Delegatury w [...] decyzje podatkowe określające zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym D. J. W uzasadnieniu tych decyzji podano informacje dotyczące rodziny D. J., tj. jego żony (informacje dot. postępowania karnego), informacje dotyczące jego sytuacji rodzinnej, a także informacje o stanie zdrowia jego synów. Wnioskodawca zażądał przekazania informacji związanych z zastosowaniem przez organ kontroli skarbowej przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 z późn. zm.) oraz powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), zażądał przedstawienia informacji publicznej dotyczącej tego, czy: 1) były prowadzone inne, niż w formie powołanej na wstępie korespondencji, ustalenia z NIK dotyczące przesłania informacji na temat D. J. i wskazanych na wstępie osób, a jeżeli tak to jakie i w jakiej formie; 2) istnieje inna, niż powołana na wstępie korespondencja z NIK w sprawie dotyczącej przesłania informacji na temat D. J. i wskazanych na wstępie osób, a jeżeli tak to wniósł o jej przedstawienie. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Jedną z tajemnic ustawowo chronionych jest tajemnica skarbowa, której definicja została zawarta w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. nr 41, poz. 214 z późn. zm.). Niewątpliwie zatem, będące w posiadaniu organu kontroli skarbowej informacje o tym, jakie konkretne działania zostały podjęte w toku bądź w związku z prowadzonymi postępowaniami kontrolnymi, informacje o fakcie prowadzenia korespondencji (o jej treści) z innymi organami, w tym także z organami kontroli państwowej oraz informacje przekazane przez inne organy związane z kontrolą skarbową, jako informacje uzyskane i przetwarzane w ramach kontroli skarbowej stanowią tajemnicę skarbową. W ocenie Dyrektora Kontroli Skarbowej w K., część informacji, których udzielenia żąda wnioskodawca, objęta jest tajemnicą skarbową. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 127 § 1 i 2 Kpa oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o kontroli skarbowej, w dniu [...] listopada 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że D. J. na podstawie art. 178 ustawy – Ordynacja podatkowa w zw. z art. 34c ustawy o kontroli skarbowej ma prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje mu również po zakończeniu postępowania kontrolnego. Jednakże prawo to nie obejmuje dostępu do informacji stanowiących tajemnicę skarbową. Informacje gromadzone i przetwarzane w ramach prowadzonej kontroli skarbowej, będące poza jej aktami stanowią tajemnicę skarbową. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zasadnie odmówił D. J. żądanych informacji, gdyż wyłączenie tajemnicy skarbowej dotyczy jedynie informacji zawartych w aktach postępowania kontrolnego. Decyzja Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej stała się przedmiotem skargi wniesionej przez ww., reprezentowanego przez pełnomocnika, w której zaskarżył decyzję w całości, zarzucając, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7-9, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 107 § 1 i 3 Kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik skarżącego zarzucił również, że naruszenie art. 7-9 Kpa w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz w zw. z art. 34 ustawy o kontroli skarbowej, polegało na ich niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że udzielenie informacji publicznej dotyczącej korespondencji z NIK będzie prowadziło do naruszenia tajemnicy skarbowej. Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił, że organ naruszył art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 34 ustawy o kontroli skarbowej i w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 – 18 tej ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie. Pełnomocnik skarżącego, podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) nakłada na podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej obowiązek rozpoznania wniosku o jej udzielenie. Rozpatrzenie wniosku może nastąpić poprzez: 1) udzielenie żądanej informacji, 2) odmowę jej udzielenia (decyzja administracyjna), 3) poinformowanie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanej informacji, 4) poinformowaniu, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, 5) wydanie decyzji o umorzeniu postępowania (art. 14 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Natomiast art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) powołanej ustawy stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających. Podmiot, do którego wpłynął wniosek o udzielenie informacji publicznej, powinien zawsze dążyć do tego, aby informacja została ujawniona. Granicę ujawnienia informacji zakreśla art. 5 przedmiotowej ustawy, który ogranicza możliwość udostępnienia informacji ze względu na przepisy o ochronie tajemnic niejawnych i innych tajemnic ustawowo chronionych. Przepisy ustaw o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych stanowią lex specialis w odniesieniu do ustawy o dostępie do informacji publicznej i muszą być stosowane na zasadzie pierwszeństwa. W konsekwencji, w sytuacji, gdy wnioskowana informacja stanowi informację niejawną lub też informację ustawowo chronioną, wyłączona jest możliwość jej uzyskania na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej jest przewidziana dla sytuacji, gdy informacja ta co prawda istnieje, ale nie może być udostępniona na skutek ograniczeń prawa do informacji publicznej określonych w art. 5 przedmiotowej ustawy. Natomiast w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz jedynie zawiadamia wnoszącego, że żądane dane podlegają udostępnieniu w odrębnym trybie. Podkreślić należy, że złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji publicznej nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku automatycznego udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on stwierdzić, czy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej znajdują zastosowanie w danej sytuacji, a następnie w przypadku pozytywnej odpowiedzi powinien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749), strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Natomiast art. 179 powołanej ustawy stanowi, że art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów następuje w drodze postanowienia. Na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie. Skoro skarżący na mocy powyżej przytoczonych przepisów miał dostęp do akt postępowania w związku z prowadzonym przez organ skarbowy postępowaniem kontrolnym, to nie był uprawniony do wystąpienia z żądaniem dostępu do akt sprawy na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawodawca w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej zdecydował się przyznać prymat obowiązującym już ustawom, a w tym przypadku ustawie – Ordynacja podatkowa. Ustawa o kontroli skarbowej określa odrębny tryb dostępu do akt postępowania kontrolnego, co oznacza, że dostęp do nich pozostaje poza zakresem regulacji zawartej w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej znajdzie zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy z żądaniem udostępnienia informacji wystąpi osoba niebędąca stroną postępowania, zatem niedysponująca odrębnym trybem dostępu (art. 1 ust. 2 powołanej ustawy). Tym samym, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było podstaw do wszczęcia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Odmowa udostępnienia informacji publicznej wymaga wydania decyzji tylko wtedy, gdy chodzi o informację publiczną w rozumieniu przedmiotowej ustawy, a wnioskodawca nie posiada innego trybu dostępu. Reasumując stwierdzić należy, że działanie organu zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji było wadliwe i należało ją usunąć z obrotu prawnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 132 i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.