II SA/Wa 985/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Adam Lipiński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] marca 2015 r. odmawiającą przyznania G.M. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zainteresowana nie spełnia obligatoryjnych przesłanek skutkujących, zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), przyznaniem świadczenia - to jest braku przesłanki istnienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających uzyskania świadczenia w trybie zwykłym oraz braku przesłanki niezbędnych środków utrzymania. W tym zakresie organ ustalił, co następuje. Lekarz orzecznik orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2015 r. uznał G.M. za całkowicie niezdolną do pracy od dnia [...] stycznia 2012 r. oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] stycznia 2018 r. Z dokumentacji rentowej wynika, że na przestrzeni 44 lat życia udokumentowano okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące (przy zaliczaniu okresów nieskładkowych do 1/3) łącznie 8 lat, 8 miesięcy i 25 dni. Od dnia [...] sierpnia 1987 r. do dnia [...] lipca 1988 r. oraz od dnia [...] czerwca 2000 r. do dnia [...] stycznia 2012 r., tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy G.M. nie wykonywała pracy ani innej działalności podlegającej składkom na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Od dnia [...] listopada 1994 r. do dnia [...] czerwca 2000 r. zainteresowana prowadziła działalność gospodarczą, jednakże w okresie od dnia [...] czerwca 1999 r. do dnia [...] września 1999 r. i od dnia [...] listopada 1999 r. do dnia [...] czerwca 2000 r. nie opłacała składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przeprowadzona analiza akt sprawy nie wskazuje, aby w wykazanych przerwach zainteresowana nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. W ocenie organu w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które uniemożliwiły nabycie prawa do świadczenia w trybie zwykłym z przyczyn zasługujących na potraktowanie ich jako szczególne. Nadto łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny G.M. wynosi 3695,84 zł brutto. Na jedną osobę w rodzinie przypada kwota 1231,95 zł brutto, a więc nie został spełniony jeden z koniecznych warunków wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie zainteresowana nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania, które to kryterium należy oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, wynoszącej od dnia 1 marca 2015 r. 880,45 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G.M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż jej stan zdrowia znacznie pogorszył się od 2000 r. Działalność gospodarczą prowadziła dopóki pozwalał jej na to stan zdrowia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w niej podniesionych. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Treść powyższego przepisu nakłada na organ dokładne zbadanie sprawy, zwłaszcza w zakresie oceny zdolności zainteresowanego do pracy oraz oceny czy posiada on niezbędne środki utrzymania. W tym zakresie organ powinien poczynić dokładne ustalenia, oparte na konkretnym materiale faktycznym. W tym zakresie, co do obu powyższych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w aktach sprawy administracyjnej znajdują się poważne rozbieżności, które powinny zostać dokładnie wyjaśnione na etapie postępowania administracyjnego. Po pierwsze, w zakresie ustalania łącznego dochodu rodziny G.M. w zaskarżonej decyzji podano kwotę 3.695,84 zł. brutto, zaś w decyzji poprzedzającej nie zawarto w tym zakresie żadnych ustaleń. W aktach sprawy (akta niestety nie są ponumerowane) znajdują się trzy zaświadczenia wskazujące na inne kwoty dochodu otrzymywanego przez małżonka skarżącej. W zaświadczeniu wystawionym przez [...] Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2014 r. wynika, iż J.M. zarabia kwotę 3.282,84 zł brutto, natomiast w dokumencie zwanym "stan sprawy dotyczącej wniosku" w poz. VII, pkt 2 wpisano kwotę 2.676 zł, natomiast w dokumencie "wyciąg z konta ubezpieczonego J.M. (dokument wystawiony w formie wydruku komputerowego) widnieje kwota 2.676 zł, przy której to kwocie sporządzono odręczną adnotację niebieskim długopisem o treści "3.695,84 zł." podkreślić w tym miejscu należy, iż do dokumentów wystawionych w formie wydruku elektronicznego stosuje się zasady wskazane w art. 27 ust. 4 ustawy o Rachunkowości, zatem sporządzona długopisem adnotacja nie ma żadnego znaczenia dowodowego, co do treści tego dokumentu. Zatem w jakiej wysokości są średnie zarobki uzyskiwane przez małżonka skarżącej nie wiadomo. Nie wiadomo, które z tych zaświadczeń organ uznał za prawidłowe. Nie wiadomo dlaczego i z jakich powodów w zaskarżonej decyzji dochód rodziny określono na kwotę 3.695,84 zł brutto. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie takie niestaranne działanie organu, brak wyjaśnienia przez organ prostej z istoty sprawy, którą jest średni dochód miesięczny rodziny G.M., czyni ustalenia w powyższej materii, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, niewiarygodnymi. Po drugie, wydawałoby się, iż zagadnienie oceny zdolności skarżącej do pracy, zwłaszcza w kontekście ustalenia przez lekarza orzecznika ZUS daty powstania całkowitej niezdolności do pracy, powinno jednoznacznie wynikać z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazuje na konkretne ustalenia zawarte w tej materii w orzeczeniu z dnia [...] stycznia 2015 r. W aktach sprawy administracyjnej znajduje się także kserokopia innego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS Oddział w [...], poświadczonego za zgodność przez ZUS Oddział [...]. Z wypełnienia początkowych rubryk tego dokumentu wynika, iż dotyczy on skarżącej (imię i nazwisko, nr [...]) i że jest to orzeczenie pierwszorazowe. Jednakże w dalszej części tego orzeczenia nie wypełniono żadnych rubryk, brak podpisu lekarza i daty orzeczenia. Powstaje zatem wątpliwość, w jakim celu orzeczenie to zostało włączone do materiału sprawy i poświadczone za zgodność przez ZUS Oddział [...] i czy brak wypełnienia dalszych rubryk tego orzeczenia nie jest wynikiem wadliwie wykonanej kserokopii oraz jakie ustalenia zawiera to orzeczenie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie takie niestaranne działanie organu w powyższym zakresie wraz z powiązaniem z istotnymi wadami w zakresie ustalenia średniego dochodu miesięcznego rodziny G.M., czyni ustalenia w materii oceny stanu zdrowia skarżącej również wątpliwe, co z kolei czyni niewiarygodne istotne ustalenia organu, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższe uchybienia naruszają zasady określone w przepisach art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77, art. 107 § 3 Kpa. Uchybienia te mogą mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem dotyczą istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, które powinny być wyjaśnione w sposób jednoznaczny. Z tych przyczyn zaskarżoną decyzję należało uchylić. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpatrując wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśni w sposób niebudzący wątpliwości jaki jest średni miesięczny dochód w rodzinie skarżącej i poczyni w tej materii dokładne ustalenia z jakich udokumentowanych dochodów, dochód ten się składa. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustali także dlaczego do materiału sprawy włączono opisane wyżej orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, w którym brak jakichkolwiek ustaleń. W szczególności ustali czy dokument ten w oryginale zawiera ocenę do stanu zdrowia skarżącej i jaki ma on wpływ na treść orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2015 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.