II SA/Wa 989/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, WSA Maria Werpachowska (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat N. O. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług w wysokości 79,20 zł (siedemdziesiąt dziewięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. stwierdzającą nieważność decyzji Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Rekonwersji Kadr - Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych i Rekonwersji nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. w sprawie sfinansowania przekwalifikowania zawodowego M. K. na kursie uprawniającym do prowadzenia wózków widłowych w wysokości 850 zł. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2007 r., zawierająca prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, doręczona została stronie w dniu 13 lipca 2008 r. W dniu 6 sierpnia 2007 r. do Ministra Obrony Narodowej wpłynęło pismo skierowane przez M. K., opatrzone datą 26 lipca 2007 r., zatytułowane "Odwołanie od decyzji nr [...]", w którym wymieniony wnosił o uchylenie wskazanej decyzji. W piśmie tym podał: "w załączniku: decyzja nr [...], decyzja nr [...], Ministerstwo Obrony Narodowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie". Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że M. K. przysługiwało prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 30 dni od daty jej doręczenia. Wymieniony, pomimo pouczenia nie złożył skargi do sądu, lecz odwołanie do Ministra Obrony Narodowej. W dniu 15 września 2007 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę opatrzoną datą 10 września 2007 r., jako przedmiot wskazując decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2007 r. Wnosząc o jej uchylenie skarżący podniósł, że organ pozbawił go możliwości odwołania się. Podał, że po tym, jak został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 kwietnia 2005 r. uzyskał informację, że może skorzystać z pomocy na sfinansowanie kursu uprawniającego do prowadzenia wózków widłowych. Z tego względu złożył wniosek i działał w tym zakresie w dobrej wierze. Zarzucił, że decyzja z dnia [...] lipca 2007 r. jest niezrozumiała i stronnicza oraz wynika z wcześniejszego błędu urzędników. Podniósł, że nie jest w stanie zwrócić kosztów kursu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 listopada 2007 r. odrzucił skargę M. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2007 r. stwierdzając, że złożona została z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wymienione postanowienie wskazując w uzasadnieniu, że w pierwszej kolejności należało sprawdzić wyczerpanie środków zaskarżenia na drodze postępowania administracyjnego i jednoznacznie przesądzić o charakterze pisma M. K. z dnia [...] lipca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji nie ustalił, czy intencją skarżącego było potraktowanie tego pisma jako skargi do sądu administracyjnego. Pełnomocnik skarżącego wezwany do sprecyzowania skargi oświadczył, że intencją skarżącego wnoszącego skargę z dnia 10 września 2007 r. było nadanie biegu jego pismu-skardze z dnia 26 lipca 2007 r. Powodem złożenia skargi z dnia 10 września 2007 r. było zatem doręczenie postanowienia Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]. Pismo to potraktowane zostało bowiem przez organ jako odwołanie od wskazanej decyzji, a nie jako kierowana za pośrednictwem Ministra skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po sprecyzowaniu przez stronę skargi z dnia 10 września 2007 r. Sąd przyjął, że jej przedmiotem jest postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]. Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi na przedmiotowe postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie wydane zostało bowiem z naruszeniem przepisów prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślenia wymaga, że każde działanie organów administracji publicznej powinno urzeczywistniać w praktyce poszanowanie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Zasada ta, wyrażona przez ustawodawcę w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa, jest jedną z najszerszych pod względem zakresu zasad ogólnych i niezwykle doniosłą z punktu widzenia skutków. Zasada ta jest także ściśle związana z zasadą ogólną udzielania jednostce informacji faktycznej i prawnej (art. 9 kpa). W sprawie bezsporne jest, że Minister Obrony Narodowej w decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymującej w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. prawidłowo pouczył skarżącego o terminie i sposobie wniesienia skargi. Podał bowiem, że stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 30 dni od daty jej doręczenia. Nie jest też sporne, że pismo z dnia 26 lipca 2007 r. zatytułowane "Odwołanie od decyzji nr [...]" M.K. wniósł do Ministra Obrony Narodowej w terminie otwartym do wniesienia skargi. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że o charakterze pisma strony nie decyduje nadana mu nazwa, ale treść. W przypadku zaś jakiejkolwiek wątpliwości, co do rzeczywistej woli jednostki, organ obowiązany jest zwrócić się do wnioskodawcy o doprecyzowanie żądania. Działanie takie powinno mieć miejsce nie tylko wówczas, gdy podaniu nie można w ogóle nadać dalszego biegu (z powodu braków formalnych), ale także wówczas, gdy z okoliczności sprawy jasno wynika, że pomimo nadania pismu określonej nazwy, powołany tytuł może nie odzwierciedlać rzeczywistej woli, czy żądania strony. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zatytułowanie pisma wniesionego w terminie otwartym do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "odwołanie" powodowało po stronie organu obowiązek wezwania M. K. do wskazania, o co w istocie wnosi i do kogo kieruje niniejsze pismo. Organ powinien był poinformować stronę, że wątpliwość, co do charakteru pisma z dnia 26 lipca 2007 r. powstała nie tylko w związku ze złożeniem go w terminie otwartym do wniesienia skargi, ale także z uwagi na powołanie w załącznikach nazwy "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie". Minister Obrony Narodowej po otrzymaniu pisma z dnia 26 lipca 2007 r. nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony. Wydając we wskazanych wyżej okolicznościach postanowienie o niedopuszczalności odwołania organ naruszył art. 8 i 9 kpa. Zadanie organu administracji publicznej nie polega jedynie na tym, aby nie pozostawać w zwłoce w rozpoznaniu jakiegoś podania. Organ w pierwszej kolejności zawsze powinien dążyć do ustalenia rzeczywistej woli strony. Powinno to mieć miejsce zwłaszcza wtedy, gdy - jak w niniejszej sprawie - jest oczywiste, że taki środek jak "odwołanie" stronie nie przysługuje. Naruszenie przez organ zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli, a także zasady obowiązku udzielania informacji prawnej i faktycznej, mogło mieć w niniejszej sprawie istotny wpływ na jej wynik. Zważywszy na termin, w jakim M. K.i złożył podanie z dnia 26 lipca 2007 r., tj. w terminie otwartym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, stwierdzić należy, że naruszenie przez organ powołanych wyżej zasad procesowych w konsekwencji prowadzić mogło do pozbawienia strony prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP). W okolicznościach niniejszej sprawy nie można bowiem wykluczyć, że intencją wnoszącego pismo nazwane "odwołanie" było złożenie skargi do sądu administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali, jaki był rzeczywisty cel złożenia przez M. K. podania z dnia 26 lipca 2007 r. i do jakiego podmiotu podanie to strona kierowała. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 2 uzasadnione jest treścią art. 152 powołanej ustawy. Postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego oparto na przepisie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).