II SA/Wa 992/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.) Asesorzy WSA Andrzej Kołodziej WSA Janusz Walawski Protokolant Izabela Tauter po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2005 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenie w drodze wyjątku oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], którą to decyzją, wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił S. S. przyznania renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. W toku postępowania organ ustalił, że S. S. na przestrzeni 55 lat życia posiada okres ubezpieczenia wynoszący 26 lat i 26 dni. Ostatnio udowodniony okres ubezpieczenia przypada na dzień [...] maja 2002 r. Całkowita niezdolność do pracy orzeczona została w dniu [...] października 2004 r. Lekarz orzecznik określił datę powstania całkowitej niezdolności do pracy od [...] września 2004 r. okresowo do [...] października 2005 r. S. S. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy po upływie 2 lat 2 miesięcy i 27 dni od ostatnio udowodnionego okresu składkowego, nie można więc uznać, iż nie nabył uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Jednocześnie organ wskazał, iż na przestrzeni pracy zawodowej wystąpiła długotrwała przerwa w zatrudnieniu w okresie od [...] września 1994 r. do [...] października 1999 r., mimo braku przeciwwskazań do wykonywania zatrudnienia. Organ uznał również, że kwestia trudnych warunków materialnych nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. S. zakwestionował decyzję Prezesa ZUS, podniósł iż posiada bardzo długi, bo ponad 26-letni okres zatrudnienia, a jego przerwa w pracy była spowodowana trudnościami na rynku pracy, dlatego też podejmował prace dorywcze. Wskazywał również na swoją trudną sytuację życiową, brak środków utrzymania oraz chorobę. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wskazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do świadczenia na ogólnych zasadach na skutek jakiś szczególnych okoliczności. Nie można uznać, że skarżący wyłącznie na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił warunków ustawowych do świadczenia rentowego. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący na przestrzeni 55 lat życia posiada co prawda łącznie 26 lat i 26 dni okresów ubezpieczenia, jednak w ocenianym dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy staż ten wynosi tylko 2 lata 2 miesiące i 27 dni. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od [...] września 2004 r., co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, natomiast ostatni udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] maja 2002 r. Nadto w okresie od [...] września 1994 r. do [...] października 1999 r. wystąpiła 5-letnia przerwa w zatrudnieniu w sytuacji, gdy w tym czasie nie była w stosunku do niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy i nie istniały przeszkody do kontynuowania zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika, aby zarówno w okresie od 1994 r. do 1999 r., jak i w okresie od 2002 r. do 2004 r. skarżący nie mógł podjąć zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności. Zwłaszcza, że jak sam wskazywał w tym okresie podejmował różne prace dorywcze oraz był zarejestrowany jako bezrobotny w Urzędzie Pracy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że za okoliczność szczególną, z powodu której ubiegający się o świadczenie nie wypracował prawa do świadczenia rentowego na ogólnych zasadach ustawy, można uważać tylko takie zdarzenie, bądź trwały stan, wykluczające aktywność zawodową połączoną z ubezpieczeniem społecznym, z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Skarżący tego nie dowiódł. Ogólne powołanie się na panujące bezrobocie oraz podejmowanie prac dorywczych takiego dowodu nie zastępuje, jak również sama w sobie nie jest to okoliczność, która mogłaby być potraktowana jako zdarzenie wyjątkowe i niezależne od ubezpieczonego w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ust. 1 cyt. ustawy. Wprawdzie sytuacja materialna skarżącego jest niezwykle trudna, to jednak tylko ta przesłanka nie może być podstawą do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.