II SA/Wa 996/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesorzy WSA Przemysław Szustakiewicz, WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Justyna Matosek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2005 r., odmawiającą przyznania M. K. renty rodzinnej w drodze wyjątku po jej zmarłym konkubencie J. Ś. W uzasadnieniu wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek i nie ma niezbędnych środków utrzymania. Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organ ustalił, że wnioskodawca nie spełnia żadnego z warunków wymienionych w powołanym przepisie. Stwierdził mianowicie, iż art. 67 cyt. ustawy ściśle określa krąg członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej, a są nimi dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione, przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, małżonek (wdowiec, wdowa), rodzice. Osoba pozostająca w faktycznym wspólnym pożyciu nie jest członkiem rodziny, który może nabyć uprawnienia do renty rodzinnej po zmarłym ubezpieczonym. Prezes ZUS podniósł ponadto, że wnioskodawczyni jest w wieku 54 lat i jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia, zaś podnoszone przez nią trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, które nie posiada charakteru socjalnego. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wniosła o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po swoim zmarłym konkubencie J. Ś., podając, że wspólnie zamieszkali w 1980 r., żyjąc jak małżeństwo i darząc się silnym uczuciem, współżyjąc fizycznie, prowadząc wspólnie budżet domowy i planując wszelkie wydatki z zamiarem bycia razem do końca życia. Podniosła nadto, że w 1983 r. dopełniła formalności meldunkowych w mieszkaniu zmarłego oraz iż od początku trwania konkubinatu pracowała zawodowo, prowadząc również wspólny dom. Wskazała też na okoliczność niezbędności opieki nad konkubentem, który był człowiekiem chorym i wymagającym stałego leczenia. W dalszej części skargi powołała się na status bezrobotnej bez prawa do zasiłku, brak środków do życia oraz pogarszający się po śmierci konkubenta jej stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie z argumentacją zbieżną z zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), który stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Konstrukcja przywołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że aby świadczenie w drodze wyjątku mogło być przyznane, wszystkie przesłanki w nim zawarte muszą być spełnione łącznie. W rozpatrywanej sprawie zasadniczą przyczyną odmowy przyznania świadczenia był brak przesłanki zaliczenia skarżącej M. K. do członków rodziny, w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z treścią art. 67 ustawy, do renty rodzinnej uprawnieni są członkowie rodziny spełniający warunki określone w art. 68-71, czyli: 1) dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione; 2) przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej; 3) małżonek (wdowa, wdowiec); 4) rodzice. Na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy należy przyjmować określenie kręgu członków rodziny wynikające z cyt. art. 67, skoro art. 83 ust. 1 odnosi się do członków rodziny, którzy nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Bezspornym w sprawie jest zatem, że M. K., która była konkubiną zmarłego J. Ś., nie jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, w rozumieniu art. 67 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Już brak tej przesłanki stanowi wystarczający powód do odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, zaś rozważanie, czy zachodzą inne przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy, nie ma w sprawie większego znaczenia. W tej sytuacji zarówno rozstrzygnięcie organu odmawiające M. K. prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym konkubencie, jak również utrzymujące je w mocy rozstrzygnięcie podjęte w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, są zgodne z prawem. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.