II SA/Wa 997/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Andrzej Góraj Janusz Walawski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Bartosz Piwoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] marca 2010 r. 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.), w dniu [...] kwietnia 2010 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] o odmowie przyznania Z. G. prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu organ podał m.in., że ww. od dnia [...] maja 1968 r. do dnia [...] czerwca 1970 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. W latach 1970 - 1986 odbywał służbę wojskową oraz pracował w jednostce gospodarki uspołecznionej. Natomiast w latach 1986 – 2001, w związku z prowadzeniem działu specjalnego, podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacał z tego tytułu składki. Działalność ta w dniu [...] stycznia 2002 r. upadła, a decyzją Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] lutego 2004 r. Z. G. został uznany za osobę bezrobotną. Po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności, w tym trudnej sytuacji materialnej, złego stanu zdrowia, brak jest podstaw prawnych do przyznania prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu skargi wskazał na trudną sytuację życiową i materialną. Skarżący wskazał, iż z uwagi na awarię sieci energetycznej padła jego hodowla [...]. Ponadto podał, iż doznał [...], w wyniku którego nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, jest po [...] i w wyniku wypadku nastąpiło kalectwo [....]. Stwierdził też, że w rejonie, w którym mieszka jest wysokie bezrobocie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami dotyczącymi postępowania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ ma obowiązek przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dopuścił się naruszenia powyższych zasad procesowych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, czego potwierdzeniem są przede wszystkim uzasadnienia decyzji. Organ nie wyjaśnił okoliczności mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia o prawie do przedmiotowego świadczenia czy brak wymaganego do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym stażu ubezpieczeniowego był wynikiem szczególnych okoliczności, a zatem takich, które były niezależne od jego woli i na które nie miał o wpływu. Artykuł 55 ust. 1 powołanej ustawy nie uzależnia bowiem prawa do świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczeniowego. Ważne są natomiast przyczyny, z powodu których ubezpieczony nie nabył uprawnień do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. W uzasadnieniu decyzji organ ograniczył się do podania faktów, natomiast nie wskazał, które uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł. Oznacza to, że nie dokonał oceny ustalonego stanu faktycznego w zakresie określonym w art. 55 ust. 1 powołanej ustawy. Podkreślić należy, że obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji wydanej w pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji bezspornie wynika, że Prezes KRUS w istocie nie rozpoznał ponownie merytorycznie sprawy i nie rozstrzygnął jej po raz drugi, czym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ powtórzył jedynie już raz cytowane fakty i ponownie przytoczył argumenty wskazane w decyzji I instancji. Prezes KRUS nie odniósł się natomiast do zarzutów i twierdzeń wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pominął zupełnie wyjaśnienia skarżącego co do własności i rodzaju posiadanej 0,[...] ha ziemi. Organ zaniechał również wyjaśnienia dlaczego przytoczone przez skarżącego fakty nie stanowią zdaniem organu przesłanki szczególnych okoliczności. Należy podkreślić, iż samo wskazanie, że określone fakty okoliczności szczególnych nie stanowią jest niewystarczające. Organ wyrażając bowiem swoje zdanie, winien je przekonywująco uzasadnić. W innym bowiem razie decyzja administracyjna nosi znamiona dowolności. Prezes KRUS rozpatrując ponownie sprawę zobowiązany jest rozpatrzyć ponownie zebrany materiał dowodowy i ewentualnie, jeżeli uzna to za konieczne, materiał ten powinien uzupełnić. Dopiero wtedy będzie możliwe dokonanie pełnej oceny spełnienia wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania przedmiotowego świadczenia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.