II SAB 176/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA sędzia WSA - Ewa Grochowska-Jung,, Asesor WSA - Andrzej Kołodziej, , Protokolant - Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Komendanta Głównego Policji w przedmiocie 1. wniosku z dnia 2 grudnia 2002 r. w sprawie wznowienia postępowania dyscyplinarnego; 2. wniosku z dnia 8 grudnia 2002 r. w sprawie uchylenia lub zmiany orzeczenia dyscyplinarnego w trybie nadzoru - zobowiązuje Komendanta Głównego Policji do rozpatrzenia wniosków skarżącego z dnia 2 grudnia 2002 r. i z dnia 8 grudnia 2002 r. w terminie 30 (trzydziestu) dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Komendant Wyższej Szkoły [...]w S. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] maja 2002 r. nr [...], uznał asp. R. K. o winnym tego, że w dniach od [...] kwietnia do [...] kwietnia 2002 r. będąc słuchaczem Wyższej Szkoły [...] w S., nie uczestniczył w zajęciach służbowych ani też nie przedstawił żadnego usprawiedliwienia swojej nieobecności, tj. o czyn z art. 133 ust. 1 w zw. z art. 126 ust. 1 ustawy o Policji i za powyższe wymierzył mu karę surowej nagany. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego z dnia 22 maja 2002 r., Komendant Główny Policji orzeczeniem z dnia [...]sierpnia 2002 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. R.K. żądaniem z dnia 2 grudnia 2002 r., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego powyższym orzeczeniem i w uzasadnieniu podał, że w okresie od 21 czerwca przebywał na zwolnieniu lekarskim i w tym czasie był poddany leczeniu w poradni zdrowia [...]. Zdaniem lekarza specjalisty, z uwagi na chorobę, był on niezdolny do uczestniczenia w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym i w tej sytuacji zapomniał on o kilku istotnych dla jego sprawy okolicznościach. Między innymi organowi nie był znany fakt, iż o swojej nieobecności w służbie, informował kolegów z pododdziału. Z kolei żądaniem z dnia 8 grudnia 2002 r., wniósł o stwierdzenie nieważności powyższego postępowania dyscyplinarnego wskazując na fakt, że nastąpiło rażące naruszenie prawa w postaci wymierzenia niewspółmiernie wysokiej kary do stopnia zawinienia, a ponadto kwalifikacja prawna przypisanego mu czynu, została oparta na nieobowiązującym zarządzeniu Komendanta Głównego Policji nr [...]. Dyrektor Biura [...] Komendy Głównej Policji pismem z dnia [...]stycznia 2003 r. nr [...], poinformował skarżącego, że jego żądanie z dnia 8 grudnia 2002 r. nie może być uwzględnione, bowiem zgodnie z treścią § 44 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14), weryfikacja orzeczeń w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w k.p.a., może mieć zastosowanie wyłącznie do orzeczeń wydanych w stosunku do osób zwolnionych ze służby w Policji, wobec których w czasie trwania stosunku służbowego orzeczono karę wydalenia ze służby, wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe lub obniżenia stopnia. Zaś w sytuacji skarżącego, weryfikacja rozstrzygnięcia dyscyplinarnego może nastąpić jedynie na podstawie przepisów rozporządzenia i w tym stanie rzeczy, nie może mieć zastosowania przepis § 45 cytowanego rozporządzenia. Natomiast, co do żądania z dnia 2 grudnia 2002 r., dyrektor wezwał skarżącego do sprecyzowania wniosku. Pismem z dnia 10 lutego 2003 r., skarżący wezwał organ do zaniechania naruszenia prawa w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania dyscyplinarnego i wskazał, że organ, jeżeli nie dostrzega takich przesłanek, winien odmówić wszczęcia postępowania, a nie informować go o powyższym jedynie pismem. Powyższe wezwanie skarżący powtórzył w piśmie z dnia 27 marca 2003 r., odpowiadając na pismo Naczelnika Wydziału [...]KGP z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], żądające sprecyzowania, tym razem, żądania z dnia 8 grudnia 2002 r. W odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 27 marca 2003 r., Naczelnik Wydziału [...] KGP pismem z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], poinformował skarżącego, że Komendant Główny Policji badając sprawę, "nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia kwestionowanych orzeczeń dyscyplinarnych". W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, R.K. zarzucił organowi bezczynność i wniósł o zobowiązanie Komendanta Głównego Policji do uwzględnienia jego wniosków z dnia 2 grudnia 2002 r. oraz z dnia 8 grudnia 2002 r., bowiem organ do chwili obecnej nie wydał w tej sprawie stosownych rozstrzygnięć. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej odrzucenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że zwyczajowo jest przyjęte informowanie zainteresowanego pismem, w przypadku nieznalezienia przez organ podstaw do zmiany lub uchylenia orzeczenia albo postanowienia dyscyplinarnego wydanego w toku postępowania dyscyplinarnego. Nadto zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają tylko orzeczenia kończące postępowanie dyscyplinarne. Komendant Główny Policji w piśmie procesowym z dnia 6 października 2003 r. poinformował, że Naczelnik Wydziału [...] KGP nie była upoważniona do wydawania decyzji w jego imieniu. Ponadto z § 1 pkt 2 lit. i, załączonej przez organ decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2003 r. nr [...]w sprawie upoważnienia Dyrektora Biura [...] do załatwiania niektórych spraw wynika, że wymieniony miał upoważnienie do wszczęcia lub przejęcia do własnego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, zmiany i uchylania prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych w zakresie wynikającym ze sprawowania nadzoru i kontroli nad prawidłowym prowadzeniem postępowań dyscyplinarnych i orzekaniem kar. Decyzja powyższa weszła w życie z dniem podpisania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Z kolei stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają przepisy art. 3 § 2 pkt 1 – 4 tejże ustawy. Stąd też zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w tym zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie, organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Na samym wstępie zauważyć należy, że w pismach informujących skarżącego zarówno o braku podstawy do wznowienia postępowania dyscyplinarnego, jak i stwierdzenia nieważności orzeczenia dyscyplinarnego, powoływano się na rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 7, poz. 58 ze zm.), który upoważniał ministra do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień, przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania w nich kar i ich wykonywania, odwoływania się od wymierzonych w nich kar, a także właściwość przełożonych w tych sprawach. Stosownie do treści art.184 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483), Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej (...). Oznacza to, że w sytuacji, gdy Sąd w rozpoznawanej sprawie stwierdzi niezgodność podstawowego aktu normatywnego z Konstytucją, to może (ad casum) samodzielnie zdecydować o pominięciu określonej normy prawnej tego aktu przy podejmowaniu swego rozstrzygnięcia, które w takim przypadku wydaje wyłącznie na podstawie przepisów Konstytucji i ustawy (vide: wyrok Sądu Najwyższego sygn. akt III RN 33/02). Analizując rozpoznawaną sprawę, Sąd doszedł do przekonania, że upoważnienie ustawowe zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy, nie spełnia warunków przewidzianych w art. 92 ust. 1 Konstytucji i wobec powyższego odmówił zastosowania przepisów cytowanego rozporządzenia oraz rozpatrywał niniejszą sprawę jedynie na podstawie cytowanej już wyżej ustawy o Policji, zaś kwestie dotyczące postępowania administracyjnego, na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 1980 r. Dz. U. Nr 9, poz. 26 ze zm.). Ta ostatnia ustawa wskazuje bowiem, sposób postępowania i zasady orzekania organu celem weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym, tj. w przypadku wniesienia przez stronę żądania wznowienia postępowania (art. 145 – 153) oraz żądania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 – 160). Zgodnie zatem z treścią art. 149 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1), zaś odmowa wznowienia postępowania w drodze decyzji (art. 149 § 3), natomiast odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, stosownie do brzmienia art. 157 § 3 k.p.a. następuje w drodze decyzji. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, organ do chwili orzekania, nie rozstrzygnął w sposób wyżej wskazany wniosków skarżącego z dnia 2 grudnia 2000 r. i z dnia 8 grudnia 2000 r. Stąd też pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 cytowanej wyżej ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.