II SAB/Wa 1071/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Ewa Pisula-Dąbrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. T. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w zakresie rozpatrzenia skargi z dnia 17 czerwca 2013 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz J. T. kwotę 112,60 zł (słownie: sto dwanaście złotych 60/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 22 września 2015 r. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w sprawie rozpatrzenia jego skargi z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Skarga na bezczynność wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przekazana została organowi w dniu 19 października 2015 r. Skarżący podniósł, że GIODO od kilku lat prowadzi postępowanie. Pomimo wezwań w trybie art. 37 k.p.a. (w tym pisma z dnia [...] lutego 2015 r.), organ nie zakończył postępowania. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił przebieg postępowania. Podniesiono, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję administracyjną, mocą której odmówił uwzględnienia wniosku strony, co powoduje, że skarga jest bezzasadna. Organ podkreślił, iż każda z podjętych przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych czynności miała na celu rzetelne wyjaśnienie poruszonych przez stronę zarzutów kierowanych pod adresem Spółki. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych od kilku lat prowadzi - jak dotąd nieskutecznie - postępowanie o nieprawidłowe przetwarzanie danych osobowych skarżącego przez [...] S.A., Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych przyznał, że postępowanie prowadzone było w terminie dłuższym niż przewidziane przepisami k.p.a. Podkreślił jednak, że organ w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygania w przedmiotowej sprawie. Przeciwnie, organ przedsięwziął wszelkie przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Organ zaznaczył, iż to na Generalnym Inspektorze Ochrony Danych Osobowych spoczywa statuowany w art. 77 k.p.a., obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, z art. 77 § 1 k.p.a. oraz wyrażonej w art. 7 tego aktu prawnego zasady prawdy obiektywnej wynika, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Organ dodał, że Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Do Biura Generalnego Inspektora składają skargi osoby z całej Polski, jak również z zagranicy. Generalny Inspektor w swojej pracy prowadzi szereg działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co również przekłada się nie tylko na liczbę wpływających skarg do Biura, ale także próśb o interwencję, czy też wniosków o wydanie opinii, których liczba z każdym rokiem się zwiększa. Na marginesie wskazano, że liczba skarg, które wpłynęły do Biura Generalnego Inspektora w ciągu ostatnich 4 lat wzrosła o 100 %. W roku 2010 wpłynęło 1114 skarg, w 2011 r. - 1271 skarg, w 2012 r. - 1593 skarg, a w 2013 r. - 1879 skarg. Natomiast w 2014 r. wpłynęło 2481 skarg. Organ dodał, że ilość pracowników odpowiedzialnych za rozpatrywanie skarg nie zmieniała się. Na podstawie akt postępowania administracyjnego Sąd ustalił, że do Biura GIODO w dniu [...] kwietnia 2013 r. wpłynęło, przekazane przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów pismo J. T., w którym wymieniony zwrócił się do PRK o zawiadomienie GIODO o nieprawidłowościach w zakresie przetwarzania jego danych przez [...] S.A. (pismo strony z dnia [...] kwietnia 2013 r.). Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący kierując skargę bezpośrednio do GIODO zarzucił naruszenie prawa w zakresie przetwarzania jego danych osobowych w ramach świadczonej usługi telekomunikacyjnej. Skarga wpłynęła do GIODO w dniu [...] czerwca 2013 r. GIODO pismem z dnia [...] lipca 2013 r., w nawiązaniu do pisma przekazanego przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów, zwrócił się do skarżącego o potwierdzenie, iż jego intencją jest przeprowadzenie w niniejszej sprawie postępowania przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych oraz wezwał do uzupełnienia pozostałych braków formalnych złożonej skargi. W dniu [...] sierpnia 2013 r. do Biura GIODO wpłynęło pismo skarżącego z [...] sierpnia 2013 r. uzupełniające braki formalne złożonej skargi. Skarżący dołączył do ww. pisma znaki opłaty skarbowej od złożonej skargi w wysokości 10 złotych. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. GIODO poinformował skarżącego, że znaki opłaty skarbowej dołączone do pisma z dnia [...] sierpnia 2013 r. nie mogą być uznane za dowód uiszczenia opłaty skarbowej od czynności urzędowej GIODO. Organ ponownie wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty. Skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. (data wpływu do Biura GIODO: [...] sierpnia 2013 r.) przesłał dowód uiszczenia opłaty skarbowej od złożonej skargi. Pismem z dnia [...] września 2013 r. GIODO zwrócił się do Prezesa [...] S.A. o złożenie wyjaśnień w sprawie. Pismem z tego samego dnia organ poinformował skarżącego, iż podjął czynności mające na celu wyjaśnienie przedstawionej przez niego sprawy. W dniu [...] września 2013 r. do Biura GIODO wpłynęły wyjaśnienia Spółki. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. skarżący zwrócił się do GIODO o udzielenie informacji o przebiegu postępowania w sprawie. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. GIODO poinformował strony o zgromadzeniu materiału dowodowego i uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Pismem z dnia [...] marca 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2014 r. skarżący wniósł o przesłanie nieuwierzytelnionych kopii materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. GIODO postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego w ww. zakresie. Pismami z dnia [...] maja 2014 r. organ poinformował strony, że decyzja administracyjna zostanie wydana po uprawomocnieniu się ww. postanowienia. W dniu [...] czerwca 2014 r. do Biura GIODO wpłynęło zażalenie skarżącego na ww. postanowienie. GIODO postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2014 r. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. (data wpływu do Biura GIODO: [...] lutego 2015 r.) skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W dniu [...] października do GIODO wpłynęła skarga na bezczynność w zakresie rozpatrzenia sprawy J. T. W dniu [...] listopada 2015 r. GIODO wydał decyzję o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącego dotyczącego przetwarzania jego danych osobowych. Skarżący w piśmie do Sądu z dnia [...] stycznia 2016 r. wskazał, że organ nie rozpoznał w terminie jego skargi przekazanej GIODO w dniu [...] kwietnia 2013 r. Organ nie udzielił odpowiedzi na pismo z dnia [...] lutego 2014 r. i nie zareagował na wezwanie z dnia [...] lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.). Sąd stwierdził jednocześnie, że skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (v. wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W sprawie tej nie ma wątpliwości, że w dniu wniesienia skargi do Sądu (tj. w dniu przekazania do GIODO przez Sąd skargi na bezczynność – 19 października 2015 r.) terminy określone w art. 35 § 3 k.p.a. upłynęły, zaś postępowanie ze skargi J.T. z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych nie zostało zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie. Sąd stwierdził, iż w dniu wpływu do GIODO skargi w sprawie przetwarzania danych osobowych z dnia [...] czerwca 2013 r., tj. w dniu [...] czerwca 2013 r. nie mogło być już wątpliwości, co do intencji wnioskodawcy w postaci żądania przeprowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zgodności z prawem przetwarzania jego danych osobowych, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego pisma z dnia [...] kwietnia skierowanego do Powiatowego Rzecznika Konsumentów, które przekazane zostało GIODO. Przyjmując nawet, iż sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany, jest bezsporne, że organ nie zakończył postępowania w terminie 2 miesięcy od dnia wpływu pisma z dnia [...] czerwca 2013 r. wszczynającego postępowanie. Postępowanie administracyjne nie zostało zakończone decyzją także do dnia wniesienia skargi do Sądu na bezczynność organu w tej sprawie, a zatem skarga była zasadna w dniu jej wniesienia. Jest bezsporne zatem, że organ dopuścił się bezczynności. Okoliczność, że GIODO wydał decyzję w sprawie ze skargi J. T. w dniu [...] listopada 2015 r., a zatem przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zmienia ustalenia Sądu w tym zakresie. Wydanie decyzji administracyjnej po wniesieniu skargi na bezczynność organu powoduje jedynie, że Sąd nie ma już podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia skargi w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Powyższa okoliczność nie czyni natomiast – w stanie faktycznym tej sprawy – skargi na bezczynność bezzasadną. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych miała w niniejszej sprawie charakter rażącego naruszenia prawa. Od dnia złożenia przez J.T. do GIODO skargi z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych do dnia zakończenia postępowania decyzją administracyjną minęły ponad 2 lata i 4 miesiące. Uchybienie przepisowi art. 35 § 3 k.p.a. jest oczywiste i nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Z akt sprawy wynika, że organ dysponując już skargą J. T. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych z dnia [...] czerwca 2013 r., po miesiącu, tj. w dniu [...] lipca 2013 r. wystosował do strony pismo z prośbą o potwierdzenie żądania prowadzenia przez GIODO postępowania. Czynność w postaci wezwania Prezesa Zarządu [...] S.A. do złożenia wyjaśnień nastąpiła dopiero pismem z [...] września 2013 r. Organ wiedzę o uiszczeniu opłaty skarbowej posiadał od dnia [...] sierpnia 2013 r. Wyjaśnienia Spółki wpłynęły do GIODO w dniu [...] września 2013 r. Od tego dnia do dnia [...] marca 2014 r., kiedy to organ dokonał wydruków z Krajowego Rejestru Sądowego na potrzeby sprawy, minęło ponad pięć miesięcy. W tym czasie nie były podejmowane żadne czynności w sprawie. Wezwanie J. T. z dnia [...] lutego 2014 r. stanowiące ponaglenie do zakończenia postępowania pozostało bez odpowiedzi organu. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. organ poinformował stronę o zgromadzeniu materiału dowodowego i prawach wynikających z art. 10 k.p.a. Strona pismem z dnia [...] marca 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2014 r. wniosła o przesłanie nieuwierzytelnionych kserokopii z akt sprawy. Postanowienie w tej sprawie wydane zostało dopiero po dwóch miesiącach, albowiem w dniu [...] maja 2014 r. Zażalenie na to postanowienie rozpatrywane było przez organ przez ponad 3 miesiące. Samo rozpatrywanie w tej sprawie wniosku o strony wydanie nieuwierzytelnionych kserokopii z akt sprawy zajęło organowi około sześć miesięcy, mimo, że żadnego postępowania wyjaśniającego nie wymagało. Organ nie odniósł się też do pisma strony z dnia [...] lutego 2015 r. stanowiącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie dopełnił też obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., albowiem w toku całego postępowania nie zawiadamiał strony o przyczynach zwłoki. Raz tylko, pismem z dnia [...] maja 2014 r. organ zawiadomił stronę, że decyzja zostanie wydana po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia [...] maja 2014 r. W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania ze skargi J. T. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, tj. ponad 2 lata i 4 miesiące, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż bezczynność organu w tej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 36 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej. Obserwowany przez organ w ostatnich latach wzrost liczby skarg wpływających do GIODO, czy nie zmieniająca się liczba pracowników, na co organ wskazywał w odpowiedzi na skargę nie usprawiedliwiają – w stanie faktycznym tej sprawy - braku należytego działania organu przez tak długi czas. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Sąd te twierdzenia organu w pełni podziela. Tym niemniej, w sprawie niniejszej, poza jednym pismem do Prezesa Zarządu [...] S.A. z dnia [...] września 2013 r. żadnych innych czynności wyjaśniających w istocie nie podjęto. Niewątpliwie wymagany był pewien czas na zakończenie wpadkowego postępowania dotyczącego wniosku strony o przesłanie nieuwierzytelnionych kserokopii akt sprawy, który to okres opóźnienia należałoby potraktować jako niezależny od organu. Tym niemniej, nie sposób usprawiedliwić faktu rozpatrywania tego wniosku przez prawie dwa miesiące w sytuacji, gdy bezspornie nie wymagało to takiego czasu. W aktach postępowania administracyjnego brak jest też uzasadnienia dla rozpatrywania zażalenia na postanowienie w tej sprawie przez trzy miesiące. Strona kierowała do organu pisma wskazujące na nieuzasadnione opóźnienia w prowadzonym postępowaniu, jednakże nie wywołały one nie tylko właściwej, ale praktycznie żadnej reakcji po stronie organu administracji publicznej, zmuszając niejako stronę do podjęcia obrony swych praw poprzez złożenie skargi na bezczynność. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 3 wyroku, Sąd oparł na przepisie art. 200 P.p.s.a. Do kosztów postępowania niezbędnych do dochodzenia praw Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz koszty przesyłek pocztowych.