II SAB/Wa 109/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.W. z dnia 27 marca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.W. na bezczynność [...] – Zakładu Budżetowego W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. R.W. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że źródłem jego utrzymania w gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie z żoną, jest jej wynagrodzenie w wysokości ok. 1.800 zł brutto miesięcznie. Skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną. Podniósł, że jest w trudnej sytuacji majątkowej i nie stać go na uiszczenie kwoty wpisu. Jako składniki majątku rodziny skarżący wymienił udział wynoszący 1/6 części w prawie własności domu o pow. 160 m2 oraz niewielką kwotę pieniężną na, jak wyjaśnił, bieżące wydatki. Nie wymienił jednak wysokości tej kwoty. Do wniosku skarżący nie dołączył żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających ww. okoliczności. Z tego powodu, pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r., skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, aktualnego zaświadczenia potwierdzającego okoliczność przyznania skarżącemu statusu bezrobotnego, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy, a także dodatkowego oświadczenia o wysokości posiadanych oszczędności wymienionych w podrubryce 7.2.1. formularza wniosku. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 kwietnia 2013 r. Skarżący powyższego wezwania nie wykonał. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako P.p.s.a.) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). I tak, w myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 P.p.s.a. otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze się też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 P.p.s.a. stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie uczynił bowiem zadość doręczonemu wezwaniu z dnia 12 kwietnia 2013 r. i nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia co do aktualnej sytuacji majątkowej. Otóż, to właśnie będące przedmiotem wezwania dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym umożliwiłyby ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych w gospodarstwie domowym skarżącego. Tylko bowiem w oparciu o te dokumenty możliwe byłoby ustalenie wysokości pozostałych skarżącemu, po odliczeniu niezbędnych wydatków, środków pieniężnych, które to środki mógłby on ewentualnie przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący nie złożył oświadczenia o wysokości posiadanych zasobów pieniężnych, czyli nie udzielił informacji o potencjalnym źródle finansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie złożył też wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków, tj. nie złożył tego rodzaju dokumentów źródłowych, za pomocą których mógłby wykazać - i to jednocześnie - tak wysokość wydatków, jak też dochodów i oszczędności. Skarżący nie wykazał także przyczyn pozostawania bez pracy, mimo, iż w formularzu wniosku oświadczył, że jest bezrobotnym i nie osiąga żadnego dochodu. Nie tylko nie nadesłał zaświadczenia o przyznanym statusie osoby bezrobotnej, ale nie złożył także innych możliwych dokumentów, choćby dodatkowego oświadczenia, które wskazywałoby na inne przyczyny nieosiągania dochodu (np. na orzeczoną niezdolność do pracy). Tym samym skarżący odstąpił od wyjaśnienia okoliczności mającej bezpośredni wpływ na ustalenie jego możliwości zarobkowych. W dalszej konsekwencji oznacza to zatem, że skarżący nie wykazał przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.