II SAB/Wa 113/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Joanna Kube, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Izabela Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2008 r. sprawy ze skargi K. R. na bezczynność Szefa Agencji Wywiadu w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę K. R., w dniu [...] lutego 2008 r. skierował do Szefa Agencji Wywiadu pismo, w którym zwrócił się z prośbą "o podanie, czy a jeżeli tak to na jakiej podstawie i w jakiej wysokości jest zobowiązany do spłaty otrzymanej pomocy finansowej". W piśmie tym poinformował również, że decyzją administracyjną został mu przydzielony lokal mieszkalny, natomiast w [...] r., jako funkcjonariusz [...], otrzymał pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, która po upływie 10 lat przekształciła się w pomoc bezzwrotną. W odpowiedzi, Szef Agencji Wywiadu pismem z dnia [...] marca 2008 r. [...] zwrócił się do ww. o przedłożenie decyzji o przyznaniu przedmiotowej pomocy finansowej, a w przypadku jej braku, wyjaśnienia na jaki cel została przeznaczona. W piśmie tym organ poinformował, że żądany dokument lub żądana informacja są niezbędne do ewentualnego naliczenia zwrotu otrzymanej pomocy finansowej. Przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. K. R. przesłał organowi kserokopię decyzji nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej w pełnej przysługującej wysokości na budownictwo mieszkaniowe, zaś w dniu [...] czerwca 2008 r. skierował do Prezesa Rady Ministrów zażalenie na bezczynność Szefa Agencji Wywiadu w rozpatrzeniu wniosku o wydanie decyzji w sprawie zwrotu pomocy finansowej. Dyrektor [...] w Agencji Wywiadu w piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. [...] poinformował ww. że w sprawie dotyczącej zwrotu udzielonej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest prowadzone postępowanie wyjaśniające. Zaistniała zwłoka w postępowaniu administracyjnym spowodowana jest przyczynami niezawinionymi i niezależnymi od organu. K. R. w dniu [...] lipca 2008 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Szefa Agencji Wywiadu w wydaniu decyzji dotyczącej ewentualnego zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W jej uzasadnieniu stwierdził, że organ od jego pierwszego pisma, tj. od dnia [...] lutego 2008 r. do chwili obecnej pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż nie pozostaje w bezczynności. Wskazał, iż rozpoznanie wniosku o wydanie decyzji w sprawie zwrotu otrzymanej pomocy finansowej na uzyskanie przez skarżącego lokalu mieszkalnego jest uzależnione od prowadzonego w Agencji postępowania wyjaśniającego w zakresie zasadności przydzielenia mu lokalu mieszkalnego. Pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. skarżący został poinformowany o przyczynach zwłoki w rozpatrzeniu sprawy i terminie jej załatwienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, lecz pomimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Oznacza to, że zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia [...] lutego 2008 r. zwrócił się do organu z prośbą o udzielenie informacji, czy w związku z przyznaną mu decyzją administracyjną lokalem mieszkalnym jest zobowiązany do zwrotu wcześniej otrzymanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W kolejnym piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. skarżący złożył zażalenie na bezczynność Szefa Agencji Wywiadu w rozpatrzeniu jego wniosku o wydanie decyzji w sprawie zwrotu pomocy finansowej. Zgodnie z art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2002 r. Nr 74, poz. 676 z pózn. zm.), przysługująca funkcjonariuszowi pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, podlega zwrotowi w przypadku: 1) wypłaty tej pomocy jako nienależnego świadczenia, 2) zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem 10 lat służby. Natomiast art. 112 powołanej ustawy stanowi, że przydział i opróżnienie lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz załatwienie spraw, o których mowa w art. 105, art. 106 ust. 1 oraz art. 108 ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z przytoczonych przepisów wynika, że przedmiotową pomoc finansową przyznaje się lub zobowiązuje do jej zwrotu w drodze decyzji, o ile zaistnieją określone w nich przesłanki. W przypadku, gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania administracyjnego w określonej kategorii spraw, należy przyjąć, że jeżeli przedmiotem tego postępowania jest określenie ciążących obowiązków, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień – wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Oznacza to, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania na wniosek strony, która domaga się wydania decyzji o zobowiązaniu jej do zwrotu przyznanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu, który pełnił służbę w [...], została przyznana pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w kwocie [...] zł., natomiast nie wynika z nich, że decyzja o jej przyznaniu została uchylona lub w inny sposób usunięta z obrotu prawnego. Decyzja ta jest nadal wiążąca dla organu, który ją wydał, od chwili jej doręczenia stronie. Oznacza to, że postępowanie w przedmiocie ewentualnego zwrotu przyznanej pomocy nie może być wszczęte dopóty, dopóki nie zostanie wzruszona decyzja ostateczna o jej przyznaniu. Dopiero uchylenie lub stwierdzenie nieważności tej decyzji stanowi podstawę do wszczęcia z urzędu i prowadzenia postępowania o jej zwrot. Ocena, czy pomoc została pobrana nienależnie, ma znaczenie prejudycjalne w postępowaniu o zwrot tej pomocy i wiąże się z koniecznością uruchomienia trybów nadzwyczajnych w celu wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji. Oceny tej może dokonać wyłącznie organ. Reasumując stwierdzić należy, że Szef Agencji Wywiadu – wbrew twierdzeniu skarżącego – nie pozostaje w bezczynności, gdyż nie miał on obowiązku prawnego wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania, a tym bardziej wydania decyzji w żądanym zakresie, o czym przesądza treść art. 108 ust. 3 powołanej ustawy. Obowiązek wydania decyzji nie wynikał też z art. 110 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, w którym mowa jest o zwrocie pomocy finansowej, gdyż załatwianie wskazanych w nim spraw nie następuje w drodze decyzji. Wynika to wprost z art. 112 powołanej ustawy, w myśl którego w drodze decyzji administracyjnej następuje załatwienie spraw, o których mowa jest w art. 105, art. 106 ust. 1 oraz art. 108 ust. 1. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.