II SAB/Wa 114/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Janusz Walawski, WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2008 r. sprawy ze skargi P. S. na bezczynność Szefa Agencji Wywiadu w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - oddala skargę - W dniu 7 lipca 2008 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie skarga P. S. na bezczynność Szefa Agencji Wywiadu, w której strona skarżąca zarzuciła organowi niewydanie decyzji dotyczącej ewentualnego zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Z nadesłanych do Sądu akt wynika następujący stan sprawy: Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2007 r. skarżący wystąpił do Szefa Agencji Wywiadu o przydział lokalu mieszkalnego, w którym oświadczył, iż w roku 1999 skorzystał z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., wydaną przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...], przydzielono P. S. lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. Po uzyskaniu powyższej decyzji, skarżący w dniu [...] lutego 2008 r. skierował do Szefa Agencji Wywiadu pismo, w którym poinformował organ, że w dniach [...] grudnia 1994 r., [...] lipca i [...] października 1996 r. otrzymał decyzjami w Urzędzie Ochrony Państwa pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe w łącznej kwocie 10.358,40 zł. W związku z tym, zwrócił się on z prośbą "o podanie czy, a jeżeli tak to na jakiej podstawie w jakiej wysokości jestem zobowiązany do spłaty otrzymanej pomocy finansowej". W odpowiedzi na zapytanie strony, Szef Agencji Wywiadu pismem z dnia 11 marca 2008 r. L. dz. [...] wezwał P. S. do przedłożenia decyzji o przyznaniu przedmiotowej pomocy finansowej, a w przypadku jej braku, wyjaśnienia na jaki cel została przeznaczona. W piśmie tym organ poinformował, że żądany dokument lub żądana informacja są niezbędne do ewentualnego naliczenia zwrotu otrzymanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. Szef Agencji Wywiadu poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. dotyczącej przydziału lokalu mieszkalnego. W dniu 11 czerwca 2008 r. skarżący wniósł za pośrednictwem Szefa Agencji Wywiadu do Prezesa Rady Ministrów zażalenie na bezczynność tego organu w przedmiocie jego wniosku o wydanie decyzji w sprawie zwrotu otrzymanej pomocy finansowej. Dyrektor Biura [...] w Agencji Wywiadu w piśmie z dnia 24 czerwca 2008 r. L. dz. [...] poinformował P. S., że w związku z jego pismem z dnia 19 lutego 2008 r. prowadzone jest postępowanie wyjaśniające. Zaistniała zwłoka w postępowaniu administracyjnym spowodowana jest przyczynami niezawinionymi i niezależnymi od organu. W skardze do Sądu z dnia 2 lipca 2008 r. P. S. zarzucił Szefowi Agencji Wywiadu bezczynność "w wydaniu decyzji dotyczącej ewentualnego zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego" podnosząc, iż od dnia złożenia pierwszego pisma w sprawie (19 lutego 2008 r.) do dnia wniesienia skargi, organ pozostawał w bezczynności. W odpowiedzi na skargę, organ stwierdził, że wbrew twierdzeniu skarżącego, nie pozostaje w bezczynności, gdyż przed wydaniem decyzji o ewentualnym zwrocie pomocy finansowej na uzyskanie przez skarżącego lokalu mieszkalnego, należało przede wszystkim ustalić stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnić formalno – prawne podstawy jej zwrotu. Rozpoznanie zaś wniosku strony jest uzależnione od prowadzonego w Agencji Wywiadu postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowości przyznania skarżącemu lokalu mieszkalnego. W piśmie procesowym z dnia 22 października 2008 r. skarżący podniósł, że brak decyzji o zwrocie pomocy finansowej jest zamierzonym postępowaniem organu mającym na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego. Podstawę do wydania wnioskowanej przez stronę decyzji stanowi art. 110 ust. 2 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Ponadto skarżący poinformował, że z ostrożności procesowej z własnej inicjatywy dokonał zwrotu udzielonej wcześniej pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których wydawane są decyzje i postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty (inne niż decyzje i postanowienia) lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W takich sprawach skargę na bezczynność można wnieść skutecznie, jeżeli organ administracji (podmiot zobowiązany z mocy ustawy) nie załatwia sprawy w terminie określonym przepisami regulującymi sposób postępowania organów administracji. Aby można było mówić o bezczynności organu (podmiotu zobowiązanego) należy jednak przede wszystkim stwierdzić, iż ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia, a dopiero później, iż obowiązku tego, w nakazanym prawem terminie, nie wypełnia. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, lecz pomimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Z akt sprawy wynika, że skarżący w piśmie z dnia 19 lutego 2008 r. zwrócił się do organu z prośbą o udzielenie informacji, czy w związku z przyznanym mu decyzją administracyjną lokalem mieszkalnym jest zobowiązany do zwrotu wcześniej otrzymanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zasady przyznawania funkcjonariuszom Agencji Wywiadu prawa do lokalu mieszkalnego oraz pochodnych do tego prawa świadczeń pieniężnych reguluje rozdział 8 "Mieszkania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu" ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2003 r. Nr 74, poz. 676 ze zm.). Zgodnie z art. 108 ust. 3 tej ustawy, pomoc finansowa, o której mowa w ust. 2, podlega zwrotowi w przypadku: 1) wypłaty tej pomocy jako nienależnego świadczenia, 2) zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem 10 lat służby. Przepis art. 112 powołanej ustawy stanowi, że przydział i opróżnienie lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz załatwienie spraw, o których mowa w art. 105, art. 106 ust. 1 oraz art. 108 ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, przepis art. 110 ust. 2 ww. ustawy nie stanowi delegacji ustawowej do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej. Zwrot pomocy finansowej jest dokonywany poprzez czynność materialno-techniczną. Z powołanych przepisów wynika, że przedmiotową pomoc finansową przyznaje się lub zobowiązuje do jej zwrotu w drodze decyzji, o ile zaistnieją określone w przepisach przesłanki. W przypadku, gdy przepis prawa materialnego nie normuje espressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania administracyjnego w określonej kategorii spraw, należy przyjąć, że jeżeli przedmiotem tego postępowania jest określenie ciążących obowiązków, ograniczenia lub cofnięcia uprawnień, to wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Oznacza to, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania na wniosek strony, która domaga się wydania decyzji o zobowiązaniu jej do zwrotu przyznanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu, który pełnił służbę w Urzędzie Ochrony Państwa została przyznana pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, natomiast nie wynika z nich, że decyzja o jej przyznaniu została uchylona lub w inny sposób usunięta z obrotu prawnego. Decyzja ta jest nadal wiążąca dla organu, który ją wydał od chwili jej doręczenia stronie. Nie zachodzą zatem w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające wszczęcie przez organ postępowania z urzędu, a tym bardziej niezasadne jest żądanie wszczęcia takiego postępowania na wniosek strony. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Szef Agencji Wywiadu – wbrew twierdzeniu skarżącego - nie pozostaje w bezczynności, gdyż nie miał on obowiązku prawnego wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania, a tym bardziej wydania decyzji w żądanym zakresie, o czym przesądza treść art. 108 ust. 3 i art. 106 powołanej ustawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.