II SAB/Wa 114/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. J. D. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o wszczęcie na podstawie art. 61 § 1 K.p.a. postępowania administracyjnego, z czynnym jego udziałem, w celu: 1. uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [..] z dnia [...] września 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. ustalającej, że został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] marca 1999 r., jako niezgodnej z prawem; 2. pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej radców prawnych Ministerstwa Obrony Narodowej W. C, K. K., W. D., J. M., R. W. oraz radcę prawnego Wojskowego Biura Emerytalnego w W. W. S., którzy z premedytacją działali na jego szkodę dążąc do zalegalizowania stanu niezgodnego z prawem. W dniu [...] grudnia 2015 r. pismo to zostało przekazane przez organ Dyrektorowi Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, celem załatwienia zgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej (Dyrektor Departamentu Kadr MON) wezwał J. D. na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do usunięcia braku formalnego pisma z dnia [...] grudnia 2015 r. poprzez sprecyzowanie żądania w nim zawartego tj. wskazanie trybu w jakim sprawa miałaby być rozpatrzona. Jednocześnie pouczył wnioskodawcę, że uchylenie lub zmiana decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. W związku z tym zwrócił się o wyraźne wskazanie, czy pismo z dnia [...] grudnia 2015 r. należy traktować jako wniosek w trybie wznowienia postępowania (art. 145 do art. 152 K.p.a.) lub w trybach przewidzianych w Dziale II Rozdziale 13 K.p.a. (tj. w art. 154, art. 155, art. 161 lub w art. 163 K.p.a.), bądź też jako inne zamanifestowane samoistne żądanie. Pismo to zostało doręczone J.D w dniu [...] lutego 2016 r. W dniu [...] stycznia 2016 r. do organu wpłynęło pismo J. D., w którym wezwał Ministra Obrony Narodowej do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. jego żądania z dnia [...] grudnia 2015 r. Jednocześnie informując, że w przypadku nie zawiadomienia go w terminie do dnia [...] lutego 2016 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, skieruje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Dyrektor Departamentu Kadr MON w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. poinformował wnioskodawcę, że jest ono bezzasadne, gdyż wszczęcie postępowania nie mogło nastąpić z powodu braków formalnych wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. Jednocześnie zaznaczył, że organ podjął czynności przewidziane w art. 64 § 2 K.p.a. kierując wezwanie do usunięcia braku formalnego ww. wniosku. Zatem wszczęcie postępowania jest obecnie uzależnione wyłącznie od działania wnioskodawcy. Ponadto wyjaśnił, iż z przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych wynika, że w postępowaniu dyscyplinarnym w stosunku do radców prawnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisów tej ustawy wynika również, że Minister Obrony Narodowej nie jest organem właściwym do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Z powyższym względów całkowicie chybione jest kierowanie do Ministra Obrony Narodowej wezwania przewidzianego w art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do żądania wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radców prawnych. W dniu [...] lutego 2016 r. J. D. stawił się osobiście w Oddziale Postępowania Administracyjnego Departamentu Kadr MON i w związku z wezwaniem do usunięcia barku formalnego wniosku oświadczył, że jego wystąpienie z dnia [...] grudnia 2015 r. należy rozpatrywać w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Z przeprowadzonej rozmowy została sporządzona notatka służbowa. Natomiast już w dniu [...] lutego 2016 r. J. D. skierował, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłość w działaniu Dyrektora Departamentu Kadr MON. W skardze wniósł o nakazanie Dyrektorowi Departamentu Kadr MON wydania decyzji w jego wystąpieniu z dnia [...] grudnia 2015 r. o uchylenie ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2004 r., którą definitywnie rozstrzygnięto, że został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy oraz ubył do WKU N. z dniem [...] marca 1999 r. Zaznaczył, że skargę tę poprzedził wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2016 r. skarżący potwierdził, że podmiotem, którego dotyczy jego skarga jest Dyrektor Departamentu Kadr MON, który według niego zastępuje Ministra Obrony Narodowej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach związanych z przebiegiem służy wojskowej żołnierzy zawodowych oraz uposażeń żołnierzy. Dyrektor Departamentu Kadr MON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Alternatywnie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o rozważenie zasadności odrzucenia skargi. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż adresatem wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. jest Minister Obrony Narodowej. Zatem, Dyrektor Departamentu Kadr MON nie jest organem właściwym do jego rozpatrzenia, a jedynie na podstawie wewnętrznych rozwiązań organizacyjnych przyjętych w resorcie obrony narodowej, wykonuje czynności w postępowaniu toczącym się przed Ministrem Obrony Narodowej. Z tego względu, kierowanie skargi na Dyrektora Departamentu Kadr MON z tytułu przewlekłości postępowania w sprawie pisma oficera z dnia [...] grudnia 2015 r. jest oczywiście chybione, co uzasadnia oddalenie skargi. Skarga jest bezzasadna również dlatego, że wszczęcie postępowania w sprawie zawartego we wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. żądania uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2004 r. nie mogło nastąpić wyłącznie z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy. Wniosek z dnia [...] grudnia 2015 r. był bowiem obciążony brakiem formalnym, polegającym na niesprecyzowaniu żądania przez stronę - nieokreśleniu trybu w którym sprawa miałaby być prowadzona. Organ podjął czynności przewidziane w art. 64 § 2 K.p.a., kierując do oficera wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. Doręczenie tego wezwania oficer pokwitował w dniu [...] lutego 2016 r. Na wezwanie to zareagował, składając odpowiednie wyjaśnienia do protokołu w dniu [...] lutego 2016 r. Wydłużenie czasu postępowania zostało zatem spowodowane przez samego wnioskodawcę. Organ poinformował też, że w wyniku rozpatrzenia wniosku oficera z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister Obrony Narodowej, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2004 r. Decyzję tę doręczono stronie w dniu [...] kwietnia 2016 r., a obecnie trwa postępowanie odwoławcze. Niezależnie od powyższego, skarga w ocenie organu jest niedopuszczalna, gdyż nie został dochowany tryb zaskarżania przewlekłości postępowania określony w art. 37 § 1 K.p.a. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przysługuje wyłącznie w stosunku do organów, nad którymi nie ma organów wyższego stopnia. Skarga - jeżeli miałaby być skierowana przeciwko Dyrektorowi Departamentu Kadr - powinna być natomiast poprzedzona zażaleniem do Ministra Obrony Narodowej na przewlekłość postępowania, nie zaś wezwaniem Dyrektora Departamentu Kadr do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia, co może uzasadniać odrzucenie skargi na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (patrz. wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, publik. LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia. W przypadku skarg na bezczynność środkami takimi są środki wskazane w art. 37 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przed wniesieniem skargi skarżący skierował do Ministra Obrony Narodowej pismo zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". W piśmie tym domagał się załatwienia jego wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r., a ponadto wskazał, że w przypadku niezawiadomienia go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skieruje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pismo to, pomimo jego tytułu, należy uznać za zażalenie wnoszone w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Istotna jest bowiem tutaj treść tego pisma, a nie jego forma. Ponadto należy zauważyć, że na etapie postępowania administracyjnego skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i działał w sprawie samodzielnie. Skarga w niniejszej sprawie jest zatem dopuszczalna. Oceniając natomiast zasadność skargi należy zauważyć, że we wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżący domagał się uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2004 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]. Następnie w dniu [...] lutego 2016 r. skarżący stawił się osobiście w Oddziale Postępowania Administracyjnego Departamentu Kadr MON i oświadczył, że jego wniosek z dnia [...] grudnia 2015 r. należy rozpatrywać w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organem właściwym do załatwienia wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. jest zatem organ, który wydął tę decyzję. Skoro zatem skarżący domagał się uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej to organem właściwym do załatwienia jego wniosku był Minister Obrony Narodowej, a nie Dyrektor Departamentu Kadr MON. Skarżący wniosek o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2004 r. złożył prawidłowo do Ministra Obrony Narodowej. Sprawa była zatem od samego początku załatwiana przez Ministra Obrony Narodowej, a więc przez organ właściwy w sprawie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarga na bezczynność Dyrektora Departamentu Kadr MON w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2015 r. o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 20104 r. jest niezasadna. Dyrektor Departamentu Kadr MON, jako organ niewłaściwy w sprawie, a także niebędący adresatem wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r., nie był bowiem organem zobowiązanym do jego załatwienia. Należy jednocześnie zauważyć, że dla skarżącego mylące w zdefiniowaniu organu właściwego do rozpoznania jego wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. mogło być to, iż korespondencję w niniejszej sprawie prowadził z nim Dyrektor Departamentu Kadr MON. Wyjaśnić jednak należy, że Dyrektor Departamentu Kadr MON ma dwojaki status. Z jednej strony jest to organ administracji publicznej powołany do załatwiania spraw określonych m. in. w art. 10 pkt 2, art. 20 ust. 3 pkt 2 i art. 114 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.). Z drugiej zaś strony jest to kierownik jednej z komórek organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej, przy pomocy którego Minister, stosownie do treści § 5 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Ministerstwa Obrony Narodowej stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 33/MON z dnia 24 sierpnia 2015 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej (Dz. Urz. MON z 2015 r., poz. 250 ze zm.), wykonuje swoje zadania. Podkreślić również należy, że Sąd wzywał skarżącego do sprecyzowania skargi wniesionej w niniejszej sprawie poprzez jednoznaczne wskazanie, czy podmiotem, którego ona dotyczy jest Minister Obrony Narodowej, czy też Dyrektor Departamentu Kadr MON. W piśmie procesowym z dnia z dnia [...] marca 2016 r. skarżący potwierdził, że podmiotem, którego dotyczy jego skarga jest Dyrektor Departamentu Kadr MON. W tej sytuacji skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Dodatkowo należy zauważyć, że wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2015 r. został rozpoznany przez Ministra Obrony Narodowej, który decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], działając na postawie art. 154 § 1 K.p.a., odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] września 2004 r. nr [...]. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.