II SAB/Wa 136/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi M. F. na bezczynność Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w przedmiocie rozpoznania odwołania od uchwały 1. stwierdza, że bezczynność Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. wymierza Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów grzywnę w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych), 3. oddala wniosek o przyznanie od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz skarżącej M. F. sumy pieniężnej, 4. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz skarżącej M. F. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 10 lutego 2017 r. M. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność, Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od uchwały Rady Wydziału Nauk [...] Akademii [...] im. [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], odmawiającej nadania jej stopnia doktora habilitowanego. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Komisja utrzymała w mocy uchwałę organu I instancji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], a następnie, wskutek wniesienia przez M. F. skargi, na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a., Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] uchyliła decyzję z dnia [...] września 2015 r. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 518/16 umorzył postępowanie ze skargi na decyzję z dnia [...] września 2015 r. Akta sprawy zostały zwrócone organowi w dniu 28 października 2016 r. W dniu 20 grudnia 2016 r. skarżąca wiosła do Komisji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w wyniku którego pismem z dnia 5 marca 2017 r. Komisja poinformowała o przyczynach nierozpatrzenia odwołania oraz o tym, że zostanie ono rozpatrzone na pierwszym posiedzeniu Prezydium Komisji nowej kadencji. Do dnia wniesienia skargi odwołanie skarżącej nie zostało rozpatrzone, stąd też M. F. zarzuciła Komisji naruszenie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595, z późn. zm.), poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie oraz art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 26, z późn. zm.) w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy, poprzez brak zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz brak podania przyczyny zwłoki, a także brak wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1. zobowiązanie Komisji do wydania uchwały w przedmiocie odwołania od uchwały w terminie miesiąca od daty doręczenia jej przez Sąd akt; 2. stwierdzenie, iż Komisja dopuściła się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie Komisji grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 4. przyznanie od Komisji na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł; 5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że na termin rozpoznania odwołania skarżącej miała wpływ duża ilość spraw odwoławczych, będących przedmiotem rozpatrywania przez Sekcję [...] Komisji, która – zgodnie z procedurą postępowań przed Komisją wynikająca z § 8 pkt 2 lit. a i § 18 ust. 1 statusu Komisji, rozpatruje odwołania od uchwał odmawiających nadania stopnia naukowego. Nadto uchwały zarówno Sekcji, jak i Prezydium Komisji podejmowane są na posiedzeniach plenarnych, zwoływanych cyklicznie co miesiąc, z wyjątkiem dwóch miesięcy letnich. Dalej pełnomocnik organu wyjaśnił, że z uwagi na dużą ilość spraw oraz zwrot akt sprawy przez Sąd w dniu 28 października 2016 r. niemożliwe już było rozpatrzenie odwołania skarżącej przez skład Sekcji poprzedniej kadencji, która wygasła 31 grudnia 2016 r. Nadto, z powodu zmian legislacyjnych ustawy, zwłaszcza w kwestii wyboru Przewodniczącego Komisji, wykluczona została możliwość zwołania pierwszego posiedzenia Prezydium Komisji, co należy do uprawnień wyłącznie Przewodniczącego. Jednocześnie pełnomocnik organu wyjaśnił, że odwołanie skarżącej zostanie rozpatrzone na pierwszym posiedzeniu Prezydium Komisji nowej kadencji. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2017 r. skarżąca podkreśliła, że Komisja dopuściła się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Komisja nie załatwiła sprawy w ustawowo przewidzianym terminie, nadto nie zawiadomiła skarżącej ani o przyczynach niezałatwienia sprawy, ani też o nowym terminie. Taką informację skarżąca uzyskała dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność. Skarżąca wskazała również, że zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie dominuje stanowisko, że problemy organizacyjne czy kadrowe nie usprawiedliwiają bezczynności organu administracji publicznej. Powołując jeden z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wyjaśniła też, że również późne przekazanie akt sprawy z sądu nie mieści się w katalogu przyczyn niezależnych od organu. Dodatkowo wyjaśniła także, że poprzednia kadencja organów Komisji wygasła już po upływie terminu rozpatrzenia jej odwołania. Odnosząc się do twierdzeń pełnomocnika organu o instrukcyjnym charakterze terminu ustawowo przewidzianego na rozpatrzenia odwołania, skarżąca podniosła, że w kontekście bezczynności nie stanowi on o bezzasadności zarzutu. W piśmie z dnia 27 lipca 2017 r. pełnomocnik organu podtrzymał wniosek o oddalenie skargi na bezczynność. Wskazał jednocześnie, że na pierwszym posiedzeniu Prezydium Komisji nowej kadencji, w dniu [...] maja 2017 r. wydana została decyzja w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, pełnomocnik organu wyjaśnił, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się do spraw dotyczących stopni naukowych jedynie w zakresie nieuregulowanym w przepisach ustawy, więc przepisów tego Kodeksu dotyczących terminów z przyczyn oczywistych nie stosuje się. Pełnomocnik podniósł też, że postępowanie odwoławcze przed Komisją jest jednym z najbardziej skomplikowanych modeli postępowań w prawie polskim. Prowadzą je wieloosobowe organy kolegialne (Sekcje i Prezydium), które działają wyłącznie na comiesięcznych posiedzeniach (z wyjątkiem dwóch miesięcy letnich). Nadto, na termin załatwienia odwołań wpływ ma konieczność oczekiwania na recenzje sporządzane przez recenzentów wyznaczonych przez Komisję. Pełnomocnik organu wskazał także, że Przewodniczący Prezydium Komisji obecnej kadencji, został powołany dopiero z dniem 15 maja 2017 r., a pierwsze posiedzenie, na którym zresztą rozpatrzono odwołanie skarżącej, zostało zwołane w dniach [...] maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżąca wystąpiła z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej k.p.a. Sąd stwierdził jednocześnie, że skarga jest zasadna. Wskazać należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (v. wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595, z późn. zm.), dalej ustawa, w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnień do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do zaskarżania decyzji wydanych w tych postępowaniach stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przedmiotowa ustawa nie zawiera regulacji w przedmiocie bezczynności i przewlekłości zatem z mocy powołanego wyżej przepisu art. 29 ust. 1 zastosowanie znajdują przepisy kpa. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy, w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. Po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy, Centralna Komisja albo utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylając ją przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostki organizacyjnej (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zatem załatwienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Centralną Komisję powinno nastąpić w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy. Termin ten ustawodawca dostosował do trybu postępowania przewidzianego w ustawie dla rozpatrzenia takiego wniosku. Zgodnie z art. 35 ust. 3 Centralna Komisja podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Uchwały o niezatwierdzeniu uchwał o nadanie stopnia lub odmowie przedstawienia kandydata do tytułu profesora w sprawach, o których mowa w art. 15 ust. 2 oraz w art. 28 ust. 4, mogą być podjęte po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów, w tym co najmniej jednego spoza składu Centralnej Komisji. Zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu Centralna Komisja podejmuje uchwały w sprawach, o których mowa w art. 15 ust. 3, po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Z akt sprawy wynika, że po wpłynięciu odwołania skarżącej od decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., Centralna Komisja decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymała w mocy decyzję Rady Wydziału Nauk [...]. Jak wynika również z akt sprawy dokumentację w sprawie skarżącej Centralna Komisja otrzymała od organu I instancji w dniu 12 listopada 2014 r. Analiza akt wskazuje ponadto, że Centralna Komisja przed wydaniem swojej decyzji wystąpiła o opinię o zasadności odwołania do dwóch recenzentów, przy czym do pierwszego z nich – dr hab. R. L. w dniu 17 listopada 2014 r., zaś do prof. A. N. w dniu 20 marca 2015 r. A zatem Centralna Komisja wystąpiła do drugiego recenzenta po przeszło 4 miesiącach od dnia otrzymania akt. Jest o tyle niezrozumiałe, że z akt administracyjnych nie wynikają żadne okoliczności, powodujące niemożność uczynienia tego w terminie wcześniejszym. W efekcie Centralna Komisja wydała swoją decyzję po upływie 10 miesięcy od daty otrzymania dokumentacji od organu I instancji. Następnie na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. uchyliła własną decyzję wydaną w dniu [...] września 2015 r. Biorąc zatem pod uwagę zapis art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, Centralna Komisja winna wydać swoją decyzję do 13 grudnia 2016 r. Na posiedzeniu w dniu [...] maja 2017 r., w głosowaniu tajnym. Centralna Komisja postanowiła utrzymać w mocy uchwałę Rady Wydziału z dnia [...] czerwca 2014 r., uznając, że brak jest podstaw formalnych do przyjęcia odwołania. Wskazano, że sprawa była już rozpatrywana na posiedzeniu Sekcji Nauk [...] w dniu [...] września 2015 r. oraz na posiedzeniu Prezydium Komisji w dniu [...] września 2015 r. W sprawie tej nie ma wątpliwości, że w dniu wniesienia skargi do Sądu (tj. w dniu 6 lutego 2017 r.) termin określony w art. 21 ust. 2 ustawy upłynął, zaś postępowanie odnośnie odwołania M. F. od uchwały Rady Wydziału Nauk [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie nadania dr M. F. stopnia doktora habilitowanego nie zostało zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie. W sprawie jest bezsporne, że Centralna Komisja nie zakończyła postępowania w terminie 6 miesięcy od dnia wpływu odwołania skarżącej z dnia 13 sierpnia 2014 r.. Postępowanie nie zostało zakończone decyzją także do dnia wniesienia skargi do Sądu na bezczynność organu w tej sprawie, a zatem skarga była zasadna w dniu jej wniesienia. Jest bezsporne zatem, że Centralna Komisja dopuściła się bezczynności. Okoliczność, że Centralna Komisja wydała decyzję w dniu [...] maja 2017 dniu, a zatem przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zmienia ustalenia Sądu w tym zakresie. Wydanie decyzji administracyjnej po wniesieniu skargi na bezczynność organu powoduje jedynie, że Sąd nie ma już podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższa okoliczność nie czyni natomiast – w stanie faktycznym sprawy – skargi na bezczynność bezzasadną. Sąd oczywiście wziął pod uwagę zarówno fakt uchylenia w dniu [...] marca 2016 r. przez Centralną Komisję decyzji z dnia [...] września 2015 r., w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a., jak również okoliczności podnoszonych przez Centralną Komisję w pismach do Sądu, o niemożności wydania decyzji po dniu 1 stycznia 2017 r. z powodu zmian ustawowych i braku przewodniczącego Centralnej Komisji. Nie zmienia to jednak faktu, że gdyby Centralna Komisja przestrzegała terminów, o jakich mowa w art. 21 ust. 2 powołanej ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, zmiana na stanowisku przewodniczącego i zmiany przepisów nie miałyby wpływu na toczące się od 2014 r. postępowanie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Centralnej Komisji miała w niniejszej sprawie charakter rażącego naruszenia prawa. Od dnia złożenia przez M. F. odwołania do Centralnej Komisji dnia 13 sierpnia 2014 r., zakończonego decyzją organu I instancji w dniu [...] czerwca 2014 r. do zakończenia tego postępowania decyzją administracyjną minęło dwa lata i 9 miesięcy. Uchybienie przepisowi art. 21 ust. 2 ustawy jest oczywiste i okoliczności wskazane przez organ nie mogą usprawiedliwiać tak znacznego opóźnienia. Organ nie odniósł się też do pisma strony z dnia 20 grudnia 2015 r. stanowiącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie dopełnił też obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., albowiem w toku całego postępowania nie zawiadamiał strony o przyczynach zwłoki. W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z odwołania M. F. od decyzji [...] czerwca 2014 r. o odmowie nadania jej stopnia doktora habilitowanego, ponad 2 lata i 9 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż bezczynność organu w tej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 21 ust. 2 ustawy, który wyznacza terminy prowadzenia postępowania, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej. Nieprawidłowe jest stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę, że Centralna Komisja dochowała należytej staranności w sprawnym przeprowadzeniu czynności składających się na rozpatrzenie odwołania w sprawie nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego. Takie twierdzenie nie usprawiedliwia – w stanie faktycznym sprawy - braku należytego działania organu przez tak długi czas. Dla zakwalifikowania rażącej bezczynności, należy mieć na uwadze nie tylko nieuzasadnioną zwłokę w działaniu podmiotu zobowiązanego, ale także okoliczności towarzyszące tej zwłoce, w szczególności sposób działania organu, czy wynika on jedynie z błędnej oceny przepisów prawa materialnego, co zazwyczaj nie jest kwalifikowane jako bezczynność rażąco naruszająca prawo, czy bezczynność wynika z zawinionego przez organ niestarannego i nagannego działania – co wypełnia pojęcie rażącej bezczynności. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tą drugą sytuacją. Zatem żądanie skargi - wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w zw. z art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności powstania bezczynności jest uzasadnione. Na wysokość grzywny (500 zł), poza oceną stopnia rażącej bezczynności, wpływ ma także postrzeganie danego organu (który był bezczynny) w systemie organów Państwa i to jaka jest jego rola w kształtowaniu świadomości poszanowania prawa w społeczeństwie. Jak stanowi art. 33 ust. 1 ustawy, Centralna Komisja działa przy Prezesie Rady Ministrów i w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcje centralnego organu administracji rządowej. Ustęp 1a tego przepisu wprost wskazuje, że zadaniem Centralnej Komisji jest zapewnienie harmonijnego rozwoju kadry naukowej zgodnie z najwyższymi standardami jakości badań wymaganych do uzyskania stopni naukowych i tytułu naukowego. W tym zakresie powinności organu zobowiązanego są oczywiste. Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. i wniosek w tym zakresie oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie środka odwoławczego. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mógłby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Z tych też wszystkich wskazanych wyżej powodów wymierzenie grzywny w wysokości wskazanej w wyroku jest uzasadnione. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a ustawy P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Podstawą wymierzenia grzywny stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. – pkt 2 wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 3 wyroku, Sąd oparł na przepisie art. 151 P.p.s.a. zaś pkt 4 wyroku oparł o art. 200 P.p.s.a. Do kosztów postępowania niezbędnych do dochodzenia praw Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w wysokości 100 zł.