II SAB/Wa 136/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi S. D. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz S. D. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi S. D. (dalej: "skarżący") jest bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") w rozpoznaniu skargi na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Naczelna Izbę Lekarską (dalej: "NIL"). Jak wynika z akt administracyjnych dołączonych przez organ do skargi postępowanie zainicjowała skarga strony, która dotarła do organu [...] grudnia 2023r. Pismami z [...] stycznia 2024 r. Prezes UODO wystąpił do NIL z wezwaniem do złożenia stosownych wyjaśnień w sprawie (w tym ustosunkowania się do treści skargi) i w tym samym dniu poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania w zakresie przetwarzania jego danych osobowych przez skarżony podmiot. NIL złożyła wyjaśnienia pismem z [...] stycznia 2024 r. (data wpływu do Urzędu [...] stycznia 2024 r.). Po zapoznaniu się z aktami postępowania Skarżący pismem z[...]marca 2024 r. odniósł się do wyjaśnień złożonych przez NIL, następnie pismem z [...] kwietnia 2024 r. złożył ponaglenie na niezałatwienie przez Organ sprawy w terminie. Wobec okoliczności podniesionych przez Skarżącego w piśmie z [...] marca 2024 r. Organ pismami z [...] maja 2024 r. zwrócił się do NIL o złożenie dalszych wyjaśnień w sprawie, w tym do odniesienia się do zarzutów Skarżącego wynikających z pisma Skarżącego z[...]marca 2024 r., o czym w tym samym dniu Skarżący został poinformowany. Pismem z [...] maja 2024 r. (data wpływu do Urzędu [...] maja 2024 r.) NIL udzieliła żądanych wyjaśnień. Pismami z [...] czerwca 2024 r. Prezes UODO poinformował strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji w sprawie i przysługujących im w związku z tym uprawnieniach. Pismem z [...] stycznia 2025 r. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Organu w postępowaniu ze skargi na przetwarzanie jego danych osobowych przez NIL. W dniu [...] lutego 2025 r. organ wydał decyzję administracyjną kończącą postępowanie w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że podejmował możliwie szybko i w najbardziej skuteczny sposób działania mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia. W szczególności przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Zwrócił też uwagę na fakt, że Urząd Ochrony Danych Osobowych jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Do UODO składają skargi osoby z całej Polski, jak również z zagranicy. Prezes UODO prowadzi szereg działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co również przekłada się nie tylko na liczbę wpływających skarg do Urzędu, ale także próśb o interwencję, czy też wniosków o wydanie opinii, których liczba z każdym rokiem się zwiększa i wpływa na efektywność działań organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w §1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony, bowiem strona skarżąca wystąpiła do Prezesa UODO z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Mając na uwadze przywołane przepisy prawa Sąd stwierdził, że badana skarga jest dopuszczalna, a także merytorycznie uzasadniona. Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wówczas, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Powyższe pojęcia obejmują zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne powinna być dokonywana na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA). Z art. 78 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (który to przepis stanowi lex specialis wobec regulacji art.35 K.p.a.) wynika, że bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie jej danych osobowych. Przepis ten pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 i art. 57 ust. 1 lit. f ww. rozporządzenia, w których jest mowa o informowaniu skarżącego - w rozsądnym terminie - o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Biorąc pod uwagę utartą w sprawach tego rodzaju linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, że norma art.78 ust.2 RODO w pierwszej kolejności odnosi się do rozpoznania skargi i musi być traktowana jako norma szczególna w rozumieniu art. 35 § 4 K.p.a. uznać należało, że organ procedując przewlekle, naruszył regulację omawianego przepisu art. 78 ust. 2 RODO. Co prawda w początkowej fazie postępowania organ podejmował czynności w rozsądnych terminach, jednakże z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] czerwca 2024r. organ poinformował skarżącego o zgromadzeniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji, jednakże przez okres kolejnych ponad siedmiu miesięcy (do dnia wydania decyzji, co miało miejsce [...] lutego 2025r.) organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy i wydania decyzji administracyjnej. W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że Prezes UODO procedując w sprawie, nie dochował terminu z art.78 ust.2 RODO. W ocenie Sądu stwierdzone w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W tym zakresie uwzględnić należało wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę, iż długość trwania postępowania nie miała charakteru intencjonalnego a wynikała z wielości spraw rozstrzyganych przez organ a nie z jego złej woli. Z tego też powodu Sąd w pkt.3 wyroku zawarł rozstrzygnięcie oparte na normie art. 151 p.p.s.a. Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Skoro bowiem na dzień orzekania w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja rozstrzygająca sprawę administracyjną, brak było podstaw do zobowiązywania organu do jej wydawania. O kosztach postępowania Sąd postanowił stosując art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.