II SAB/Wa 139/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. P. – Redaktora Naczelnego czasopisma "S." na bezczynność Polskiego Związku Ł. Zarządu Głównego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji prasowej oddala skargę Dnia [...]stycznia 2021 r. do Zarządu Głównego Polskiego Z.Ł. dalej [...] – za pośrednictwem poczty elektronicznej o adresie [...] - wpłynął wniosek S.P. (skarżący) o udzielenie informacji prasowej ("zapytanie prasowe"). S.P. występując jako redaktor naczelny czasopisma "[...]" wniósł "o udzielenie "informacji prasowej" w zakresie 5 pytań, dotyczących upominków świątecznych. Domagał się wskazania: 1. Ile koszy z upominkami zakupiono w bieżącym roku dla osób zajmujących najwyższe stanowiska we władzach rządowych i samorządowych, osób znanych medialnie itp.? 2. Czy w koszach znajdowały się wyroby garmażeryjne i wędliniarskie wykonane z tusz łosi? 3. Jaki był koszt zakupu ww. upominków? 4. Komu zostały przekazane ww. upominki? 5. Kto dokonywał przekazania tych darów? Ponadto we wniosku zawarto informację, że wnioskodawca występuje w charakterze redaktora naczelnego czasopisma "[...]", wskazano prawdopodobne oznaczenie czasopisma w rejestrze prasy: "Rej. Pr. [...]". W konsekwencji dokonanego przez S. P. wyboru dostępu do informacji w trybie właściwym dla prasy, niezbędne stało się zweryfikowanie uprawnienia S.P. do występowania w charakterze redaktora naczelnego czasopisma "[...]" oraz ustalenia, czy czasopismo powyższe istnieje. W konsekwencji dnia [...] stycznia 2021 r. Polski Z. Ł. wezwał S.P. do wskazania numeru [...] czasopisma "[...]", co pozwoliłoby na zweryfikowanie uprawnienia S.P. do domagania się uzyskania informacji prasowej zgodnie z treścią art. 3a Prawa prasowego. ([...] to "Międzynarodowy znormalizowany numer wydawnictw ciągłych ([...]), nadawany zasobom ciągłym (czasopismom, gazetom, seriom numerowanym, rocznikom itp.), ukazującym się na różnych nośnikach, służy do jednoznacznej identyfikacji danego tytułu, wprowadzając go do światowego systemu informacji. Narodowy Ośrodek ISSN ustala tytuły kluczowe zasobów ciągłych wydawanych w Polsce i nadaje pojedynczy numer ISSN na konkretny tytuł" - https://[...] Wiadomością elektroniczną z dnia [...] stycznia 2021 r. S. P. odmówił wskazania numeru [...], podając jednocześnie, że "w zapytaniu podał numer rejestru obowiązujący wydawnictwo i będącego podstawowym i najważniejszym znakiem identyfikującym czasopismo". Wobec powyższego dnia [...] lutego 2021 r. Polski Z. Ł. odmówił udzielenia informacji prasowej zgodnie z wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. ze względu na nieuzupełnienie przez S. P. braków i w konsekwencji uniemożliwienie rozpoznania wniosku. Przedstawione przez S. P. informacje okazały się niedostateczne do ustalenia, że rzeczywiście przysługuje mu uprawnienie do wystąpienia o udzielenie informacji prasowej w charakterze redaktora naczelnego czasopisma wpisanego do rejestru. Wobec odmowy uzupełnienia przez wnioskodawcę wniosku, nie było możliwe ustalenie, że S. P. jest osobą uprawnioną do występowania w charakterze redaktora naczelnego czasopisma "[...]", a w konsekwencji należało odmówić udzielenia żądanej informacji prasowej. Zgodnie z art. 20 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1914; dalej: "Prawo prasowe"), wydawanie dziennika lub czasopisma wymaga rejestracji w sądzie okręgowym właściwym miejscowo dla siedziby wydawcy, zwanym dalej "organem rejestracyjnym". Ze wskazanego przez S. P. numeru rejestru nie sposób było dociec, który sąd miał zarejestrować czasopismo "[...]". Obecnie w Polsce działa 46 sądów okręgowych, tj. 46 organów rejestracyjnych czasopism. Bez wskazania dodatkowych danych identyfikujących nie było możliwe ustalenie, że wnioskodawca rzeczywiście jest osobą uprawnioną do występowania w charakterze redaktora naczelnego. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie nakładają na Zarząd Główny Polskiego Z. Ł. obowiązku występowania do 46 organów rejestracyjnych, celem weryfikacji uprawnień wnioskodawcy w sytuacji, gdy sam wnioskodawca nie uzupełnia braków wniosku. Wbrew twierdzeniom S. P., rejestr czasopism nie jest prowadzony centralnie i działa przy każdym sądzie okręgowym w Polsce, co wynika wprost z art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa prasowego. Ustalenie uprawnienia S. P. do występowania w charakterze redaktora naczelnego czasopisma "[...]" było tym bardziej niemożliwe, że w Internecie brak jest śladów bieżącej działalności tegoż czasopisma i nie wiadomo, czy rzeczywiście ono istnieje. Nadmieniono, iż Polski Z. Ł. niezwłocznie po otrzymaniu wniosku S. P. wystąpił do Sądu Okręgowego w L. (właściwego ze względu na adres podany przez S. P.) o udzielenie informacji o ewentualnym wpisie czasopisma "[...]" do rejestru i osobie będącej jego redaktorem naczelnym, lecz dotychczas nie uzyskano odpowiedzi. Przeczy to twierdzeniom, jakoby istniała możliwość uzyskania informacji o uprawnieniu S. P. do reprezentacji czasopisma w ustawowym terminie na udzielenie informacji publicznej. W dniu [...] lutego 2021 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Zarządu Głównego Polskiego Z. Ł. w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. Domagał się: I. na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. o zobowiązania [...] do udzielenia informacji zgodnie z wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. w ciągu 14 dni; . II. na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania; III. uznania, iż odmowa miała miejsce bez uzasadnienia; IV wymierzenia organowi grzywny przewidzianej prawem; W uzasadnieniu wskazał, że [...] jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, a przez to objętym regulacją dotyczącą ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powołał się na wyrok NSA z dnia z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, z uzasadnienia którego wynika, że ustawodawca w art. 34 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 ze zm. - dalej "u.p.ł.") przekazał temu podmiotowi szereg zadań z zakresu administracji publicznej, w tym m. in.: zachowaniu i rozwoju populacji zwierząt łownych i innych dziko żyjących. Polski Z. Ł. realizuje również inne zadania powierzone mu przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska. Wymienione zadania nałożone na Związek w drodze ustawy ze względu na ich cel mają charakter publiczny, dlatego informacja o działalności jego organów, określonych w ustawie, winna być udzielana na wniosek tak prasy, jak i każdego obywatela RP na podstawie przepisów u.d.i.p.. Na żądanie Organu skarżący wskazał numer z rejestru sądowego, który jest najwłaściwszym źródłem do zweryfikowania zarówno czasopisma jak i wydawcy i osoby redaktora naczelnego. Zdaniem skarżącego nieprawdziwym jest twierdzenie zawarte w odmowie udzielenia z dnia [...] lutego 2021 r. jakoby organ zmuszony był do wysyłania do aż 46 organów rejestracyjnych zapytanie o dane osoby reprezentującej czasopismo. Rejestr czasopism prowadzony jest centralnie w jednym miejscu a zapytanie o dane rejestrowe posiadając wskazany numer rejestru można składać w dowolnym Sądzie Okręgowym a więc zaledwie w jednym miejscu. Skarżący podniósł, że na podstawie art. 3a ustawy Prawo prasowe wniosek staje się wnioskiem o udostępnienie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej, o którą może wnioskować każda osoba fizyczna. Wniosek zawierał stwierdzenie, że skarżący składał swój wniosek także w imieniu własnym a więc także jako osoba fizyczna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu podkreślono, powołując się na orzecznictwo NSA, że wystąpienie o informację publiczną nie zwalnia osoby tytułującej się redaktorem naczelnym od obowiązku potwierdzenia, iż jest ona przedstawicielem prasy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, "Konieczność udokumentowania działania w imieniu prasy istnieje także wówczas, gdy wniosek dotyczy udzielenia prasie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, co wynika z art. 3a pp. Przepis ten wyposaża przedstawicieli prasy w prawo dostępu do informacji publicznej, lecz dla powstania obowiązku realizacji wniosku złożonego w tym trybie niezbędnym jest wykazanie w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że pochodzi on od prasy. Inaczej mówiąc wystąpienie o informację publiczną nie zwalnia wnioskodawcy powołującego się na fakt bycia dziennikarzem, od obowiązku potwierdzenia, że jest on przedstawicielem prasy". Wskazano, że skarżący sam wybrał tryb dostępu do informacji – "zapytanie prasowe" działając w imieniu innego podmiotu prawa - jak np. w imieniu prasy (czasopisma) w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa prasowego - należy wykazać do tego stosowne umocowanie. W sprawach z udziałem prasy wymóg udokumentowania działania w imieniu prasy wynika z art. 3a Prawa prasowego oraz art. 7 ust. 2 pkt 2 i 5 tej ustawy. Zawarte w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176; dalej: "u.d.i.p.") sformułowanie "każdemu", nie oznacza zwolnienia dziennikarza ze stosowania powyższych regulacji, także art. 2 ust. 2 u.d.i.p. nie zawiera takiego wyłączenia. W związku z tym uznać należy, że S. P. powinien był wykazać swoje umocowanie do występowania w charakterze redaktora naczelnego czasopisma "[...]" lub co najmniej umożliwić Polskiemu Z. Ł. zweryfikowanie tego uprawnienia. [...] wskazał ponadto, że żądane informacje nie podlegają udostępnieniu w trybie informacji publicznej, gdyż są to informacje promocyjne. Wnosząc skargę na powyższe rozstrzygnięcie skarżący nadużywa prawa do informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym - w świetle art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a.") - kontrola ta odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Na wstępie rozważań w mniejszej sprawie należy wskazać za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z dnia 13 stycznia 2016 r. I OSK 302/15 ), że "Prawo prasowe wyróżnia dwa tryby udzielania prasie wnioskowanych informacji. Pierwszy wynika z art. 3a u.p.p., w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że jeżeli wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia powinna nastąpić w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Odrębny tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 u.p.p. i w tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej, która poszerza katalog podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w ustawie o dostępie do informacji publicznej i ustanawia autonomiczny tryb weryfikacji wywiązania się z obowiązku udzielenia prasie informacji w oparciu o tę regulację. W powyższym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności są: przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku (art. 4 ust. 1 u.p.p.)". W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wniosek z dnia [...] sierpnia 2021 r. został złożony na podstawie art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. - Prawo prasowe (Dz.U. z 1984r., Nr 5, poz. 24 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", gdyż skarżący wyraźnie wskazał, że domaga się udzielenia informacji prasowej. Z żądaniem udzielenia takiej informacji może wystąpić tylko "prasa", która – zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy - obejmuje zespoły ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską. Osobami takimi są: dziennikarze, redaktorzy i redaktorzy naczelni (art. 7 ust. 2 pkt 5 - 7). Ustawa w art. 7 ust. 2 pkt 6 określa, że redaktorem naczelnym jest dziennikarz decydujący lub współdecydujący o publikacji materiałów prasowych. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 5 dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. (I OSK 3126/12 opublikowanym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) stwierdził, że "dla redakcji pracownikami, w rozumieniu art. 35 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a"., będą dziennikarze, których teksty redakcja publikuje, niezależnie od tego, czy są zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, czy pracują dla niej na podstawie umów o dzieło czy zleceń". Sąd wyjaśnił, że "redaktor naczelny, jako osoba mająca uprawnienia do decydowania o całokształcie działalności redakcji, reprezentuje ją w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oznacza to, że może on także umocować do działania w swoim imieniu osobę fizyczną wykonującą zawód dziennikarza, którego teksty redakcja publikuje." Z powyższego wynika, że skuteczne złożenie wniosku o udzielenie informacji prasowej możliwe jest wyłącznie przez redaktora naczelnego lub dziennikarza, który jest zatrudniony przez właściwą redakcję (będącą zespołem ludzi) na podstawie umowy o pracę bądź innej umowy cywilnoprawnej, z której wynika upoważnienie do działania w imieniu prasy. W sprawie niniejszej z wnioskiem o udostępnienie informacji prasowej wystąpił natomiast S.P. tytułując się redaktorem naczelnym czasopisma "[...]", wskazując jednocześnie na numer w rej. Pr [...]. Zdaniem Zarządu Głównego Polskiego Z. Ł. taka informacja była niewystarczająca do ustalenia, że wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do wystąpienia o udzielenie informacji prasowej w charakterze redaktora naczelnego czasopisma "[...]", w związku z powyższym Zarząd Główny wezwała skarżącego do wskazania numeru ISSN czasopisma "Sezon", celem ustalenia możliwości złożenia przez skarżącego zapytania prasowego. Pomimo wezwania przez organ, skarżący nie wykazał, że jest Redaktorem Naczelnym czasopisma "Sezon". W tym miejscu Sąd wskazuje, że co prawda w polskim prawie administracyjnym istnieje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak zdaniem Sądu prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na fakty podnoszone przez stronę. Zdaniem Sądu nie jest rolą Zarządu Głównego ustalanie, czy wnioskodawca jest redaktorem naczelnym czasopisma, czy też nie. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania poprzez złożenie stosownych dokumentów uprawnienia do występowania o udzielenie informacji prasowej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2016 r. I OSK 302/15 "Aby wniosek składany w trybie art. 4 ust. 1 ustawy z 1984 r. - Prawo prasowe, mógł być rozpoznany zgodnie z przepisami tej ustawy, nie jest wystarczające powołanie się przez kogokolwiek na fakt bycia dziennikarzem nawet konkretnego tytułu prasowego, jak i na upoważnienie redaktora naczelnego. Koniecznym jest wykazanie, że wniosek ten pochodzi od prasy w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 1 tej ustawy." W sytuacji występującej w sprawie brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że wniosek z dnia [...] stycznia 2021 r. o udzielenie informacji prasowej pochodził od prasy, tym samym brak jest podstaw do uznania, że organ miał obowiązek wniosek ten załatwić w ustawowy sposób, a w konsekwencji organowi nie można zarzucić bezczynności. Z bezczynnością mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy organ nie podejmuje odpowiednich działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999r., I SAB 60/99, OPS 2000, Nr 6, poz.87). Poza zakresem niniejszej sprawy pozostaje natomiast kwestia ewentualnej bezczynności organu polegającej na nierozpoznaniu tego wniosku w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 782), jako pochodzącego nie od prasy, lecz od osoby fizycznej, o ile organ uznałby, że informacje objęte wnioskiem stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 tej ustawy. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.