II SAB/Wa 141/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o stwierdzenie przetwarzania danych osobowych z naruszeniem prawa 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku M. G. z dnia [...] listopada 2020 r., 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz M. G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga M. G. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o stwierdzenie przetwarzania danych osobowych z naruszeniem prawa. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. (data wpływu do organu – [...] listopada 2020 r.) M. G. (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca) skierował do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej: PUODO, organ) skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez T. D., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą U. z siedzibą w P. przy ul. [...], M. D., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą M. z siedzibą w P. przy ul. [...] oraz J. D., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą J. z siedzibą w P. przy ul. [...] (zwani dalej także: uczestnicy postępowania, przedsiębiorcy), polegające na udostępnieniu osobie nieuprawnionej – Z. G., danych osobowych skarżącego, w tym danych pochodzących z korespondencji skarżącego z dnia [...] czerwca 2020 r. do ww. podmiotów. Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. (data wpływu do organu) złożonym za pośrednictwem platformy ePUAP, skarżący zwrócił się do organu o informację, czy postępowanie z jego wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. zostało wszczęte. Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. PUODO zwrócił się do uczestników postępowania o ustosunkowanie się do treści wniesionej przez wnioskodawcę skargi oraz złożenie pisemnych wyjaśnień (w terminie 7 dni). O podjętych czynnościach wyjaśniających organ poinformował skarżącego pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. (data wygenerowania pisma złożonego za pośrednictwem platformy ePUAP,), w związku z bezczynnością organu w rozpoznaniu jego skargi, skarżący złożył ponaglenie na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwana dalej: k.p.a.). Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. (złożonym za pośrednictwem platformy ePUAP) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność PUODO w sprawie wniesionej przez niego skargi na bezprawne przetwarzanie (ujawnienie) jego danych osobowych. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności i niezałatwienia sprawy w terminie, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł, 4) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 5 k.p.a. poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący wskazał, że organ powinien załatwić jego sprawę do dnia [...] grudnia 2020 r. Skarżący oczekuje rozstrzygnięcia już od 73 dni. Ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia, wobec czego organ pozostaje w bezczynności. W dniu [...] lutego 2021 r. (data wpływu do organu - już po wniesieniu skargi przez wnioskodawcę) do PUODO wpłynęły pisma uczestników postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przeciwnie, przedsięwziął przewidziane prawem czynności, służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Podkreślił przy tym, że przedmiotowa sprawa ma szczególnie skomplikowany i zawiły charakter. Wyjaśnił, że z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, musiał zwrócić się do przedsiębiorców o udzielenie uzupełniających wyjaśnień. W takiej sytuacji, okres oczekiwania na złożenie przez strony wyjaśnień wynika bez wątpienia z przyczyn niezależnych od organu. Tym samym złożona przez skarżącego skarga na bezczynność PUODO jest bezzasadna, bowiem czynności podejmowane przez organ mają na celu zbadanie wszystkich okoliczności, mogących mieć wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Decyzją znak [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. PUODO orzekł o: 1) umorzeniu postępowania administracyjnego w zakresie skargi skarżącego na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez J. D. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą J. z siedzibą w P. przy ul. [...], polegające na udostępnieniu osobie nieuprawnionej jego danych osobowych; 2) odmowy uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność; art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość; art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie skarżący dopełnił w.w. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem pismem z dnia [...] lutego 2021 r. (data wpływu do organu) wniósł ponaglenie w związku z nierozpoznaniem przez organ jego wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. (data wpływu do organu – [...] listopada 2020 r.). W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Skarga na bezczynność ma na celu zwalczenie zwłoki w załatwieniu sprawy poprzez spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), a także stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ pozostawał bezczynny w sprawie i nie kończył postępowania wydaniem rozstrzygnięcia. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie rozpoznawania skargi. W myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, przy czym - w myśl § 3 tego przepisu - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 ze zm., zwana dalej: u.o.d.o.), w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UODO, w sprawach nieuregulowanych w ustawie o ochronie danych osobowych, stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast według art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm.), termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych, wynosi trzy miesiące. W niniejszej sprawie niesporna jest okoliczność, że w dacie złożenia przez skarżącego skargi na bezczynność organu (tj. w dniu [...] lutego 2021 r.) PUODO nie rozpoznał (w przepisanej prawem formie) wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych. Przedmiotowa skarga skarżącego załatwiona została bowiem poprzez wydanie decyzji (dopiero) w dniu [...] kwietnia 2021 r. Wobec faktu, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. PUODO wydał decyzję załatwiającą wniosek (skargę) skarżącego, Sąd w dacie orzekania nie miał podstaw do tego, aby zgodnie z żądaniem skargi, w oparciu o przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązać organ do jego rozpoznania. Z uwagi jednak na okoliczność, że pomimo upływu przewidzianego prawem trzymiesięcznego terminu, organ nie zakończył postępowania zainicjowanego opisaną wyżej skargą, to zasadnym w ocenie Sądu, było stwierdzenie bezczynności PUODO w niniejszej sprawie, o czym Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku. Zdaniem Sądu, bezczynność organu w rozpatrzeniu skargi wnioskodawcy nie była rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. To "przekroczenie" musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Opóźnienie wydania rozstrzygnięcia, aczkolwiek naganne, nie jest zachowaniem godzącym w ład demokratycznego państwa prawa, zwłaszcza że opóźnienie to było spowodowane koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (prowadzenia korespondencji z podmiotami, którym skarżący zarzucił niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych). Podejmując czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy organ nie wykazał się "złą wolą", mimo iż pierwsze czynności w sprawie PUODO podjął dopiero po wniesieniu przez skarżącego pisma z dnia [...] stycznia 2021 r. (zawierającego zapytanie, czy postępowanie z jego wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. zostało wszczęte) w dniu [...] stycznia 2021 r., zwracając się do uczestników postępowania o ustosunkowanie się do treści wniesionej przez wnioskodawcę skargi oraz złożenie pisemnych wyjaśnień. Odpowiedź uczestników postępowania na powyższe wezwanie organu złożona została w dniu [...] lutego 2021 r. Ponadto o podjętych czynnościach wyjaśniających organ informował skarżącego pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. i [...] lutego 2021 r. Dlatego w punkcie 2 wyroku Sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej Sąd stwierdził jego niezasadność, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji). Zgodnie z tym przepisem, przyznanie kwoty pieniężnej ma charakter fakultatywny. Zdaniem Sądu, w opisanych okolicznościach sprawy, zbędne jest dyscyplinowanie organu w ten sposób. Przyznanie sumy pieniężnej powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla strony ale również ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (wyroki NSA z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1969/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2324/19). Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 i § 1a i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1-3 sentencji. O zasądzeniu od PUODO na rzecz skarżącego kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania – w związku z uwzględnieniem skargi wnioskodawcy w zakresie stwierdzenia bezczynności organu - Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a.