II SAB/Wa 144/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi W. J. na bezczynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktów 1 i 2 1. zobowiązuje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktów 1 i 2 w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz skarżącego W. J. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwanemu dalej "organem" lub "Prezesem KRUS", bezczynność przy rozpatrywaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, formułowanego w piśmie z [...] stycznia 2024 r. - w zakresie pkt 1 i 2. W skardze zarzucono naruszenie przez organ: - art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "ustawą o informacji", poprzez brak udostępnienia informacji o wyrokach sądowych zapadłych z powództwa p. S.Z. - byłego dyrektora Ośrodka Regionalnego KRUS w [...], zwanego dalej "Dyrektorem" - przeciwko Prezesowi KRUS, - art. 16 ustawy o informacji, poprzez brak wydania w sprawie decyzji odmowej, od której służyłaby skarga do sądu administracyjnego. Wniesiono o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji. W uzasadnieniu skargi wskazano: - [...] lutego 2022 r. skarżący złożył wniosek o informację publiczną w przedmiocie wyroków sądowych i sumy odszkodowań, jakie wypłacono byłemu Dyrektorowi w związku z szeregiem powództw, jakie wytoczył Prezesowi KRUS; w odpowiedzi - pismem z [...] marca 2022 r. - skarżący otrzymał żądaną informację, - od udzielenia informacji upłynął okres prawie dwóch lat i stan faktyczny w zakresie zakończonych powództw mógł ulec zmianie; z tego względu - wnioskiem z [...] stycznia 2024 r. – skarżący zwrócił się o podanie ponownych (aktualnych) danych - poprzez zawarcie zwrotu "wypłaconych do daty wpływu niniejszego wniosku", - w odpowiedzi – w piśmie z [...] stycznia 2024 r. - otrzymał wyjaśnienie: "informacje żądane w pkt 1 i 2 nie stanowią informacji publicznej", - stanowisko to jest błędne, - w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 3 ustawy o informacji uznano za informację publiczną treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; przepis ten dodano nowelą z 2015 roku; w uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano: "doprecyzowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej przyczyni się do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądów i trybunałów za informację publiczną. Dostępność orzeczeń przyczyni się do zapewnienia transparentności działania sądów i trybunałów oraz pozytywnie wpłynie na merytoryczny poziom wydawanych przez nie rozstrzygnięć, a także na poprawę stanu świadomości prawnej i pewność obrotu prawnego" (źródło: druk nr 2606 - Rządowy projekt ustawy o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej), - w niniejszej sprawie rzecz dotyczy działalności publicznej i publicznych pieniędzy; wszak odszkodowania, które otrzymał były Dyrektor, wypłacono z pieniędzy publicznych, - we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, że informacją publiczną są te, wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym lub Skarbu Państwa), jak również informacje, odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów - niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. (tak wyrok z 30 października 2002 r. sygn. akt: II SA 181/02), - w kontekście odpowiedzi organu na wniosek wskazano; zgodnie z art. 16 ustawy o informacji w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej organ powinien wydać decyzję; w niniejszej sprawie nie miało to miejsca; trudno przyjąć za działanie zgodne z przepisami ustawy o informacji, a także z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego (praworządności, zaufania i przekonywania), przesłanie lakonicznego pisma, gdzie nie przywołano podstaw prawnych; zawarto jedynie informację, że żądany dokument nie jest informacją publiczną, - zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023, poz. 1550 ze zm.), rozprawa cywilna ma charakter jawny, a sprawy ze stosunku pracy są z zakresu prawa cywilnego; przesądza to art. 459 wskazanego Kodeksu; teoretycznie nie byłoby więc przeszkód, aby udać się na publikację wyroku i - na sali rozpraw - wysłuchać sentencji; dodatkowo pokazuje to wadliwość stanowiska organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano: - organ udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek w przepisanym ustawowo terminie - pismem z [...] stycznia 2024 r., - zgodnie z treścią pkt 1 i 2 wniosku, żądano podania daty i wysokości odszkodowania, jakie Prezes KRUS wypłacił byłemu Dyrektorowi z tytułu wszystkich spraw sądowych, wszczętych z jego powództwa - z odrębnym wymienieniem wysokości odszkodowania dla każdego powództwa - wypłaconych do daty wpływu wniosku oraz o podanie wysokości roszczeń wobec Prezesa KRUS, jakich domaga się były Dyrektor - w trakcie rozpatrywania przez sądy, - w niniejszej sprawie żądanie udzielenia informacji publicznej dotyczyło wysokości odszkodowania, jakie organ wypłacił byłemu Dyrektorowi - osobie prywatnej - nie zaś informacji o wysokości środków finansowych, przeznaczanych na działalność i funkcjonowanie organu, czyli ciężarach publicznych - wskazanych w art. 6 ust 1 pkt 5 lit. h ustawy o informacji; wniosek dotyczył więc informacji ad personam; nie stanowi to informacji publicznej; Naczelny Sąd Administracyjny - w wyroku z 19 maja 2023 r. (sygn. akt III OSK 378/22, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) - wskazał: "Wysokość środków z budżetu państwa przeznaczanych na wynagrodzenia związane z wykonywaniem określonych funkcji w ramach realizowania zadań publicznych stanowi informację publiczną. Każdorazowo jednak należy badać, czy treść złożonego wniosku w istocie dotyczy gospodarowania mieniem publicznym.", - z ostrożności procesowej wskazano również, że w niniejszej sprawie zachodzi ograniczenie prawa do informacji publicznej - ze względu na prywatność osoby fizycznej; wynika to z dyspozycji art. 5 ust. 2 ustawy o informacji. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935). Sąd zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego rozstrzygnięcia lub nie wykonano czynności - w szczególności, czy jest to następstwem zawinionej lub nie- opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji). Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle żądaną informacją – powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji. W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w jego istotnych elementach. Skarżący zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonych informacji (chodziło o sumę zasądzonych na rzecz Dyrektora i dochodzonych przezeń roszczeń od Prezesa KRUS), zaś organ - do którego wpłynęło podanie – nie udostępnił w przewidzianym ustawą terminie informacji. Prezentował stanowisko, że żądana informacja nie stanowi publicznej. Poza sporem jest przy tym, że organ należy do obowiązanych udostępniać informację publiczną - wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji. Zasadne są wywody skargi, gdzie podniesiono, że stanowisko organu nie jest trafne. Wobec ich uprzedniego zreferowania, ponownie przytaczanie byłoby bezzasadne. Dość dodać, że kwoty wydatkowane ze środków publicznych – z poszczególnych tytułów - stanowią informacje publiczną wobec treści art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy informacji. Analogicznie postaciami i nośnikiem takiej informacji są orzeczenia sądów (tak art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 3), jako dokumenty o charakterze urzędowym. Zasadnie zauważa organ, że specyfika żądanej informacji - suma roszczeń (zaspokojonych czy dochodzonych) osoby niepełniącej już funkcji publicznej - może rodzić potrzebę oceny, czy realizacja żądania nie prowadziłaby do naruszenia ograniczeń w dostępie do informacji publicznej - przewidzianych w art. 5 ust. 2 ustawy informacji, w kontekście ochrony prywatności osób. Rozważenia może wymagać także, czy żądana informacja nie stanowi przetworzonej - w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 in fine wskazanego aktu - w kontekście ograniczeń w dostępie do takich wiadomości. Ewentualna odmowa udostępnienie informacji publicznej przy uwzględnieniu powołanych wcześniej przesłanek musi jednak przybrać formę decyzji administracyjnej. Takowej zaś - co bezsporne - nie wydano w tej sprawie. Nie czyni temu zadość wyrażenie określonych ocen w piśmie, stanowiącym odpowiedź na wniosek, czy dopiero w odpowiedzi na skargę - jak w przedmiotowej sprawie. W kontekście powołanego przez organ w odpowiedzi na skargę orzeczenia o sygn. akt III OSK 378/22, należy wskazać, że - w realiach rozpoznawanej sprawy - żądanie skarżącego dotyczyło niewątpliwie informacji o gospodarowaniu mieniem publicznym, co do czego zresztą organ uprzednio nie powziął wątpliwości - realizując wniosek z [...] lutego 2022 r. Reasumując, żądana przez skarżącego informacja stanowi publiczną, zaś organ należy do obowiązanych do jej udostępniania. Ponieważ - wobec wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej – nie uczyniono zadość żądaniu ani też nie wydano decyzji o odmowie udostępnienia informacji, zaś organ nie kwestionuje nią dysponowania, zasadna jest konkluzja, że pozostaje w bezczynności. Sąd był więc obowiązany nakazać rozpoznanie wniosku w stosownej formie. Przedwczesne byłoby natomiast zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji - wedle wniosku skargi. W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała natomiast charakteru intencjonalnego. Spowodowało ją błędne przekonanie, że Wnioskowanie informacja nie stanowi publicznej. Okoliczność ta, jakkolwiek nie uwalnia organu z zarzutu bezczynności, ma jednak znaczenie w kontekście oceny zakresu stwierdzonej bezczynności. Uzasadnia przyjęcie, że nie ma ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 3 sentencji, w myśl art. 200 powyższej ustawy. Koszty stanowił wpis od skargi.