II SAB/Wa 145/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2024 r. sprawy ze skargi W. F. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpatrzenia skargi z dnia [...] sierpnia 2023 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia skargi W. F. z dnia [...] sierpnia 2023 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania orzeczone w punkcie pierwszym wyroku nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego W. F. kwotę 109,80 zł (słownie: sto dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W.F.(dalej: "skarżący") pismem z dnia [...] lutego 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ" lub "Prezes UODO") zainicjowanego skargą z dnia [...] sierpnia 2023 r. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych. Skarżący wniósł o: stwierdzenie, że Prezes UODO pozostawał w bezczynności do dnia [...] października 2023 r., stwierdzenie, że Prezes UODO od dnia [...] października 2023 r. do dnia [...] lutego 2024 r. (dzień wniesienia skargi do Sądu) pozostawał w stanie nieuzasadnionej przewlekłości postępowania, nakazanie organowi bezzwłoczne załatwienie sprawy, stosownie do przepisów k.p.a., zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów poniesionych ponad konieczność, w związku z naruszaniem przez organ przepisów o postępowaniu ze skargami - art. 35 k.p.a., tj. konieczności wniesienia ponaglenia - przesyłka polecona - 9,80 zł., oraz wniesienia skargi do WSA w Warszawie - przesyłka polecona - 9,80 zł., łącznie 19,60 zł. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że do Urzędu Ochrony Danych Osobowych w dniu [...] sierpnia 2023 r. wpłynęła skarga skarżącego na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...], polegające na ich udostępnieniu w "Zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego" w toku postępowania egzekucyjnego, następującym podmiotom: [...], [...]., [...]., [...], [...], [...], [...], [...]. Kolejnym pismem z dnia [...] października 2023 r., (wpłynęło do organu [...] października 2023 r.) skarżący złożył ponaglenie, w którym podniósł naruszenie przez Prezesa UODO art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2023, poz. 775 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", w wyniku czego organ dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Prezes UODO pismem z dnia [...] października 2023 r. wystąpił do Komornika o wyjaśnienia w zakresie zarzutów podniesionych w skardze z dnia [...] października 2023 r. Prezes UODO również pismem z dnia [...] października 2023 r. poinformował skarżącego o wystąpieniu o wyjaśnienia do Komornika w zakresie podniesionych w skardze zarzutów. W piśmie tym organ zwrócił się jednocześnie do skarżącego o przesłanie kopii pisma skarżącego skierowanego do Komornika, w którym sprzeciwił się przetwarzaniu jego danych osobowych przez Komornika. Skarżący pismem z dnia [...] października 2023 r. (wpłynęło do organu [...] października 2023 r.) przesłał kopię pisma z dnia [...] lipca 2020 r., skierowanego do Komornika, w którym skarżący m.in. nie zgodził się z udostępnieniem dotyczących go danych osobowych na rzecz ww. Banków. Skarżący załączył również kopię odpowiedzi Komornika z dnia [...] lipca 2020 r. Komornik pismem z dnia [...] października 2023 r. (wpłynęło do organu [...] listopada 2023 r.) udzielił wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. Pismami z dnia [...] lutego 2024 r. skarżący, jak i Komornik zostali poinformowani o przeprowadzeniu przez Prezesa UODO postępowania administracyjnego w sprawie, w wyniku którego zgromadzony został materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji administracyjnej. W piśmie tym ww. strony zostały pouczone o treści art. 10 § 1, art. 73 § 1, art. 73 § 1 a, art. 33 k.p.a. W dniu [...] lutego 2024 r., Komornik zapoznał się z aktami przedmiotowej sprawy w Urzędzie Ochrony Danych Osobowych, a następnie pismem z dnia [...] lutego 2024 r. wypowiedział się w sprawie wszczętej skargą z dnia [...] sierpnia 2023 r. Zdaniem Prezesa UODO w aktualnym stanie prawnym i faktycznym skarga na przewlekłość organu jest bezzasadna. Organ przytoczył treść art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. i wskazał, że z treści art. 35 § 4 k.p.a. wynika, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy do załatwienia sprawy niż terminy, o których mowa w § 3 i w § 3a. Zgodnie ze szczególnym przepisem, tj. art. 78 ust. 2 RODO, termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wynosi 3 miesiące. Organ podniósł, iż podjął - opisane wyżej - czynności w sprawie w ciągu ok. 3 miesięcy od wpłynięcia do Urzędu Ochrony Danych Osobowych skargi z dnia [...] sierpnia 2023 r. Organ zaznaczył, że w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przeciwnie - przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy i zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Zdaniem organu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie można zarzucić Prezesowi UODO przewlekłości lub bezczynności. Kolejne czynności były podejmowane, a decyzja w sprawie zostanie wydana po otrzymaniu zwrotnych potwierdzeń odbioru pism organu z dnia [...] lutego 2024 r. skierowanych do stron - przesłanych celem poinformowania o przeprowadzeniu przez Prezesa UODO postępowania administracyjnego w sprawie oraz o możliwości skorzystania z praw strony - wynikających z treści art. 10 § 1, art. 73 § 1, art. 73 § 1a, art. 33 k.p.a. Prezes UODO w dniu [...] marca 2024 r. wydał decyzję administracyjną w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. w tym aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić również należy, że celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie opieszałości w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi nie ma istotnego znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność została dokonana przez organ opieszale. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl bowiem tego przepisu, a także art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga na przewlekłość może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarga spełnia wymogi formalne, wniesiona została bowiem po wyczerpaniu przysługującego środka zaskarżenia – ponaglenia – pisma z dnia [...] października 2023 r. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Od dnia 25 maja 2018 r. w polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), zwana dalej u.o.d.o. oraz RODO, które stosuje się bezpośrednio. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., w postępowaniach prowadzonych przez PUODO, stosuje się przepisy k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepis art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. wprost stanowi, że przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy. Stosownie natomiast do art. 78 ust. 2 RODO, bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści tego przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował"). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w zw. z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 1959/22, wyrok NSA z dnia 7 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 4754/21). W ocenie Sądu, powyższe świadczy o tym, że art. 78 ust. 2 RODO określa graniczny termin rozpoznania skargi przez organ nadzorczy. Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. o wszczęcie postępowania dotyczącego nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych. Sąd w pełni podziela zapatrywanie organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, o potrzebie wnikliwiej oceny stanu faktycznego sprawy. Tym niemniej Prezes UODO nie usprawiedliwił żadnymi okolicznościami przerwy jaka nastąpiła po pierwsze pomiędzy wniesieniem skargi z dnia [...] sierpnia 2023 r., a pierwszą czynnością jaka miała miejsce dopiero w dniu [...] października 2023 r., a więc po blisko 2 miesiącach. Nadto Sąd nie dopatrzył się żadnego usprawiedliwienia okolicznościami sprawy przerwy między złożonymi wyjaśnieniami przez Komornika z dnia [...] października 2023 r., a zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2024 r. w trybie art. 10 k.p.a. (ponad 3 miesiące), a także od ponaglenia z dnia [...] października 2023 r., a wydaniem decyzji w dniu [...] marca 2024 r. (5 miesięcy). W ocenie Sądu, organ podejmował w sprawie czynności opieszale i nieefektywnie, bowiem wyraźnie zauważalne są przestoje w działaniach organu, czynności podejmowane było w dużych odstępach czasu (po złożeniu ponaglenia i po skierowaniu przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania). Nie sposób zatem mówić w tym przypadku o efektywnym prowadzeniu przez Prezesa UODO postępowania. Dostrzec trzeba, że skarżącego nie zawiadomiono też o przyczynach niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie. Na organach administracji spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy, aby możliwe było załatwianie spraw w rozsądnym terminie (bez zbędnej zwłoki), bez naruszenia prawa strony do sprawnego i szybkiego jej rozpoznania (art. 12 § 1 k.p.a.). W świetle powyżej przedstawionego stanu faktycznego, nie sposób przyjąć, iż organ dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO. Biorąc pod uwagę, że skarga skierowana do Prezesa UODO wpłynęła w dniu [...] sierpnia 2023 r., to postępowanie w sprawie powinno zakończyć się do [...] listopada 2023 r. Jeżeli nawet organ uznałby, że sprawa wymaga przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, winien każdorazowo zawiadomić o tym stronę, podając przyczynę zwłoki oraz wskazać jej termin załatwienia sprawy wynikający z przepisów k.p.a. Należy też zauważyć, że takie procedowanie organu może rodzić po stronie wnioskodawcy uzasadnione wątpliwości, czy jego sprawa w ogóle zmierza ku zakończeniu, co jest szczególnie niepożądane w sprawach tak delikatnych jak ochrona danych osobowych. Tak długie milczenie organu jest nie do zaakceptowania w państwie prawa. Organ miał obowiązek komunikowania się ze stroną i wyjaśnienia jej przyczyn opóźnienia w załatwieniu sprawy. Tymczasem tego typu prowadzenie postępowania nie licuje z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Jednocześnie Sąd uznał, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Ponadto środek ten winien być interpretowany ściśle i stosowany w sposób ostrożny. I choć opieszałe postępowanie organu w niniejszej sprawie w oczywisty sposób jest naganne, to nie sposób dopatrzyć się w nim cech rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu, podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności, choć nie usprawiedliwiają pozostawienia wniosku skarżącego przez tak długi okres bez rozstrzygnięcia, to wskazują jednak na powolny, ale jednak przebieg zdarzeń. Nie bez znaczenia jest też to, że organ ostatecznie wydał decyzję i zakończył postępowanie. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie 109,80 zł, obejmujących wpis od skargi w wysokości 100,00 zł oraz koszt znaczka pocztowego w kwocie 9,80 zł. uiszczonych w związku z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie, orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.