II SAB/Wa 167/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę M. S.wnioskiem z [...] stycznia 2024 r., w trybie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 902, z późn. zm.); powoływanej dalej jako u.d.i.p., zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o udostępnienie kopii zanonimizowanych wyroków wraz z ich uzasadnieniami (jeśli zostały sporządzone), protokołów rozpraw, aktów oskarżenia znajdujących się w postępowaniach toczących się w Sądzie Rejonowym w [...], o następujących sygnaturach akt Prokuratury Okręgowej [...] w [...]: [...], [...]. W odpowiedzi z [...] stycznia 2024 r. znak: [...] Prezes Sądu Rejonowego w [...] poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, w tym zakresie stosuje się przepisy ustawy szczególnej, tj. art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.k. Wyjaśnił, że zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt I OPS 7/13 przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są m.in. przepisy art. 156 i art. 321 K.p.k. Przepis art. 156 § 1 K.p.k. zapewnia prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz przyznaje możność sporządzania odpisów stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 K.p.k. Za zgodą prezesa sądu, akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis, należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Są to przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Całość wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do następujących wniosków: a) po pierwsze, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 K.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom, b) po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego. To dotyczy zarówno postępowań w toku, jak i już prawomocnie zakończonych, c) po trzecie, wskazane przepisy K.p.k. stanowią "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. Powyższa linia orzecznicza jest utrwalona w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podkreślił, że skoro na podstawie art. 156 K.p.k. za zgodą prezesa sądu akta sprawy karnej mogą być udostępnione również innym osobom, to w tym trybie mogą być udostępniane pojedyncze dokumenty stanowiące informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p., w szczególności konkretne orzeczenia sądu. Tak więc żądanie udostępnienia kopii zanonimizowanych wyroków wraz z uzasadnieniami, wydanych w sprawach karnych, nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o jakim mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Pismem z [...] lutego 2024 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] polegającą na nierozpatrzeniu wniosku o udzielenie informacji publicznej z [...] stycznia 2024 r. poprzez naruszenie: 1. art. 61 ust. Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji na wniosek, 2. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niezasadne uznanie, że do złożonego wniosku nie mają zastosowania przepisy u.d.i.p. i w konsekwencji jej nieudostępnienie. W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w żądanym zakresie, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu sumy pieniężnej w kwocie 100 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów związanych z zakupem znaczków pocztowych. W ocenie skarżącego stanowisko organu zawarte w piśmie z [...] stycznia 2024 r. znak: [...], że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej jest błędne. Zaznaczył, że jak wynika z praktyki innych sądów powszechnych oraz poglądu ugruntowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym żądana we wniosku informacja jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 411/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 9 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Bd 81/19, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/21 i 7 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6634/21). Dodatkowo podał, że sprawa o sygn. akt II SAB/Wa 411/22 dotyczyła tożsamego sporu pomiędzy tymi samymi stronami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację wyrażoną w piśmie z [...] stycznia 2024 r., że żądana informacja nie jest informacją publiczną w trybie u.d.i.p., a zatem nie pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935); zwanej dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Komendanta Głównego Policji – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 – 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. W przypadku nieposiadania wnioskowanej informacji publicznej lub możliwości jej uzyskania na podstawie innych niż u.d.i.p. przepisów prawa powszechnie obowiązującego wystarczającym jest pisemne poinformowanie o tym wnioskodawcy. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił natomiast w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. W orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu powyższego przepisu będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o udostępnienie informacji publicznej wystąpił o udostępnienie szeregu dokumentów urzędowych (aktów oskarżenia, protokołów z rozpraw, wyroków wraz z ich uzasadnieniami o ile zostały sporządzone) z akt postępowań toczących w Sądzie Rejonowym w [...] o sygn. akt Prokuratury Okręgowej [...] w [...]: [...], [...], [...]. Z treści wniosku jednoznacznie wynika, iż przedmiotem zainteresowania skarżącego są postępowania będące w toku. Zatem nie jest oparte na prawdzie twierdzenie, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 411/22 "tożsamy spór pomiędzy tymi samymi stronami" został rozstrzygnięty na korzyść skarżącego, gdyż w tej konkretnie sprawie skarżący domagał się udostępnienia wyroków w sprawach zakończonych w danej instancji. Jeżeli intencją skarżącego było uzyskanie konkretnych orzeczeń kończących postępowanie powinien na tyle precyzyjnie określić przedmiot żądania, aby podmiot obowiązany mógł zrealizować jego wniosek. Organ bowiem jest tym wnioskiem związany i nie może samodzielnie ustalać przedmiotu żądania. Wolą zaś wnioskodawcy w niniejszej sprawy było uzyskania dokumentów z postępowań w toku wszczętych na skutek wniesionych przez Prokuratora aktów oskarżenia o podanych we wniosku sygn. akt. Skład orzekający w pełni podziela pogląd przedstawiony w uzasadnieniu powołanego wyroku o sygn. akt II SAB/Wa 411/22, iż wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną. "Treść orzeczenia sądu nie tylko zaś stanowi - zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do - art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy - będąc rodzajem informacji dotyczących treści i postaci dokumentu urzędowego, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tejże ustawie. Orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez Sąd - w ramach jego działalności orzeczniczej, opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego - są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w omawianej ustawie (wyroki NSA: z dnia 8 lutego 2011 r., I OSK 1938/10, z dnia 11 sierpnia 2011 r., I OSK 933/11, z dnia 30 września 2015 r., I OSK 1746/14, orzeczenia.nsa.gov.pl)". Przedmiotem wniosku skarżącego nie są konkretne wyroki spraw zakończonych, a dokumenty z akt spraw będących w toku (sprawa w toku wyklucza wydanie wyroku), co też sam skarżący we wniosku przyznaje, w odniesieniu do wyroków – jeżeli zostały sporządzone. Nie jest zatem zasadne twierdzenie, iż wgląd do nich powinien być realizowany w oparciu o przepisy u.d.i.p. Trzeba wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Tym samym wszędzie tam, gdzie w ustawie szczególnej konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej niż w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Podkreślenia wymaga, iż o ile dostęp stron postępowania i innych podmiotów do akt sprawy uregulowany jest odrębnie, to tym samym w zakresie żądania strony o udostępnienie informacji o materiale zawartym w aktach wyłączone jest stosowanie przepisów u.d.i.p. Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy regulują przepisy zawarte w art. 156 K.p.k. Przepis art. 156 § 1 K.p.k. stanowi, że stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Z kolei przepisy art. 156 § 5, § 5a i § 5b K.p.k. odnoszą się do postępowania przygotowawczego. Zgodnie z art. 156 § 5 K.p.k. jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej. Z kolei w razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b (art. 156 § 5a K.p.k.). Przepis art. 156 § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b K.p.k.). Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się zatem wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4343/21, z 7 września 2023 r., sygn. akt III OSK 1381/22, z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5052/21), że takimi przepisami są m.in. przepisy art. 156 § 1, § 5 i § 5b K.p.k. Wskazane regulacje K.p.k. adresowane są w stosunku do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko do stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego i zakończonego postępowania przygotowawczego. Są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. Przepisy te zawierają bowiem zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego. Soko zatem w odpowiedzi na wniosek skarżącego organ skierował doń pismo informujące, że w odniesieniu do żądanej informacji nie stosuje się przepisów ustawy o informacji publicznej, to tym samym wyczerpał obowiązek informacyjny przewidziany przepisami u.d.i.p. Powyższe prowadzi do konkluzji, że organowi nie można skutecznie zarzucić stanu bezczynności, co czyni skargę niezasadną. Z tych względów, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.