II SAB/Wa 171/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2024r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu w rozpoznaniu wniosku skarżącej A. C. z [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Szefa Kancelarii Sejmu na rzecz skarżącej A. C. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. A.C. (zwana dalej "Skarżącą") wnioskiem z [...] stycznia 2024r. zwróciła się na adres Kancelarii Sejmu RP (zwana dalej "Organem"), na podstawie art. 61 Konstytucji RP, o przesłanie na wskazany adres email informacji: 1. kto (jaki podmiot prawny) jest formalnym organizatorem konferencji "[...]" w Sejmie RP, która odbędzie się [...] stycznia, o której wspominał poseł X.Y., słowami: "Chciałbym poinformować, że [...] stycznia w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej odbędzie się niezwykle ważna i pierwsza od lat otwarta konferencja pt. "[...]", zainicjowana przez [...], współorganizowana przez Klub Parlamentarny [...]." (źródło: [...]). Klub Parlamentarny nie ma osobowości prawnej ani nie jest jednostką powoływaną w celu organizowania konferencji, stąd moje pytanie o formalnego organizatora tego wydarzenia – podmiotu odpowiedzialnego organizacyjnie i prawnie za konferencję. 1.1. Czy Jest to wydarzenie Sejmu? 1.2. Kto ponosi koszty organizacji konferencji, w tym zwrotu kosztów podróży prelegentów? Jeżeli koszty te ponoszone są z budżetu Kancelarii Sejmu - to proszę o wyszczególnienie rodzaju kosztów oraz kwot. 1.3. Czy Marszałek Sejmu wyrażał zgodę na organizację tej konferencji w Sejmie? Jeśli tak, proszę o pisma wnioskujące o zgodę na organizację konferencji od organizatora konferencji oraz zgodę Marszałka na organizację konferencję w Sejmie, oraz kopię innych pism przychodzących i wychodzących z Kancelarii Sejmu w związku z organizacją tej konferencji. 1.4. Nawiązując do słów Posła: "w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej odbędzie się niezwykle ważna i pierwsza od lat otwarta konferencja" - Na Jakich zasadach można wziąć udział w tej konferencji? Niestety wzięcie udziału w tej konferencji jest z pozycji obywatela niemożliwe - kontaktowałam się w tej sprawie z Klubem Koalicji Obywatelskiej, ale odesłano mnie do CIS (można wejść tylko Jako dziennikarz). 2. Czy istnieją procedury, dotyczące organizowania konferencji w Sejmie przez podmiot nie będący Kancelarią Sejmu? Jeśli tak, proszę o kopię regulacji. 3. Kto (jakie podmioty) i na jakich zasadach może korzystać z majątku Sejmu (sale, zasoby) w celu zorganizowania wydarzenia w Sejmie? Czy istnieją takie regulacje? 4. Kopie regulaminów klubów poselskich. 5. Regulacje dotyczące zasad wydatkowania środków finansowych przez kluby i koła, o których to zasadach mowa w art. 18 ust 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. 2. Organ pismem z [...] lutego 2024r. wskazał, że trwa analiza wniosku pod kątem możliwości jego realizacji. W związku z tym, na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902, zwana dalej "u.d.i.p.") poinformowała o przedłużeniu terminu rozpatrzenia wniosku nie później do [...] marca 2024r. 3. Skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] lutego 2024r. zarzuciła Organowi naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - przez nieudostępnienie informacji publicznej, mimo upływu terminu ustawowego oraz wniosła o stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze i nakazanie Organowi rozpoznania wniosku Skarżącej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. Skarżąca podkreśliła, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną, bo jest informację o mieniu publicznym należącym do Organu i o jego organizacji. Organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej na gruncie u.d.i.p., ale do chwili wniesienia skargi nie odpowiedział na wniosek Skarżącej. 4. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podkreślił, że na etapie rejestracji wniosku doszło do błędnego powiązania korespondentki z innym adresem (figurującym w bazie Organu) związanym z podmiotem i domeną siecobywatelska.pl. Informacja o przedłużeniu rozpatrywania wniosku została błędnie wysłana pod adres [...] zamiast pod adres Skarżącej. Po wpłynięciu skargi, kiedy Organ zorientował się, że do takiej pomyłki doszło niezwłocznie rozpatrzył wniosek i udzielił Skarżącej odpowiedzi z [...] marca 2024r. Do takiej pomyłki doszło w Organie po raz pierwszy, a w okresie od grudnia 2023r. do końca lutego 2024r. do Biura Komunikacji Społecznej Organu wpłynęło łącznie blisko 9 tysięcy różnego rodzaju pism od obywateli. W tej liczbie znalazły się również petycje i wnioski o udostępnienie informacji publicznej. I tak w grudniu 2023r. wpłynęło 3148 pism, w styczniu 2024r. było 3.294 pisma a w lutym 2024r. 2.404 pisma. Gdyby Skarżąca zamiast występować ze skargą w zaledwie 5 dni po upływie ustawowego terminu na udzielenie odpowiedzi zwróciła się do Organu z prostym pytaniem co się dzieje z jej wnioskiem, sytuacja byłaby wyjaśniona natychmiast bez konieczności angażowania pełnomocnika i Sądu. W związku z tym Organ wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. skarga jest zasadna. 2. Sąd na wstępie zauważa, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023r., poz. 2492 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935, ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. 3. Sąd wyjaśnia, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu w rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z [...] stycznia 2024r. o udostępnienie informacji publicznej. Sąd w związku z tym stwierdza, że w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jego adresat – Organ – na co prawidłowo zwrócono uwagę w uzasadnieniu skargi, mógł: (1) udostępnić informację publiczną, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające jej udostępnienie określone w art. 5 u.d.i.p.; podmiot obowiązany dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 u.d.i.p.); (2) poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej; wskazać, że podmiot zobowiązany nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje odrębny tryb udzielenia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); (3) odmówić udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 u.d.i.p. (bądź umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) stosownie do art. 16 u.d.i.p. w związku z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej; (4) odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ winien ponadto podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Brak podjęcia przez podmiot obowiązany któregokolwiek z ww. działań, uzasadnia podniesienie przez wnioskodawcę zarzutu bezczynności. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się Skarżąca, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. 4. Zdaniem Sądu w świetle powyższych rozważań niewątpliwe w sprawie jest to, że Organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 pkt 5 ab initio u.d.i.p.). Z art. 199 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 30 lipca 1992r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2021r. poz. 483 ze zm.; zwany dalej "regulaminem") wynika, że Kancelaria Sejmu wykonuje zadania organizacyjno-techniczne i doradcze związane z działalnością Sejmu i jego organów (ust. 1); stwarza posłom warunki do wykonywania mandatu poselskiego (...) (ust. 2) oraz udostępnia informację publiczną w trybie określonym w dziale IVa (ust. 3). Kancelaria Sejmu wykonuje zatem czynności w ramach powierzonych jej zadań publicznych. Jakkolwiek art. 202a regulaminu stanowi, że informację publiczną udostępnia Kancelaria Sejmu (...), to zgodnie z art. 202c regulaminu, odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji, w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 udip, dokonuje Szef Kancelarii Sejmu, który odpowiednio stosuje przepisy art. 16, art. 21 i art. 22 u.d.i.p. Z art. 200 ust. 1 i art. 201 ust. 1 regulaminu wynika, że Szef Kancelarii Sejmu kieruje Kancelarią Sejmu, jest zwierzchnikiem służbowym wszystkich pracowników Kancelarii Sejmu i ponosi odpowiedzialność za ich działania. Jest zatem podmiotem odpowiedzialnym za realizację zadań nałożonych na kierowaną przez niego jednostkę, w tym dotyczących udostępniania informacji publicznej. Dlatego też został wyposażony w kompetencję do decydowania o odmowie udostępnienia informacji publicznej i umorzeniu postępowania w sprawie dostępu do informacji publicznej. Ww. przepisy przyznają zatem Szefowi Kancelarii Sejmu kompetencję do załatwienia spraw, które należą do zakresu zadań Kancelarii określonych w art. 199 ust. 3 regulaminu. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek musi poprzedzać ustalenie, czy nie zachodzą przesłanki dopuszczalności ograniczenia w korzystaniu z prawa do informacji. Taka ocena należy zaś do kompetencji Szefa Kancelarii Sejmu. Kancelaria Sejmu wykonuje natomiast czynności techniczne związane z realizacją prawa dostępu do informacji publicznej. Podmiotem obowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. jest zatem Szef Kancelarii Sejmu (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2015r. sygn. akt I OSK 899/14 - dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma przy tym znaczenia, czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowany jest do Kancelarii Sejmu, czy do Szefa Kancelarii Sejmu. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do stwierdzenia by żądana informacja nie stanowiła informacji publicznej. Sąd nie kwestionuje bowiem stanowiska Organu, że sprawa dotyczyła mienia publicznego należącego do Organu, jak również organizacji Organu, a zatem mieściła się w dyspozycji art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b), d), f) i ust. 3 u.d.i.p. Warto też wskazać, że ani Skarżąca ani Organ nie kwestionują, że żądane informacje udostępniono Skarżącej [...] marca 2024r., czyli z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a ponadto, że do Skarżącej nie dotarło pismo z [...] lutego 2024r., w którym na mocy art. 13 ust. 2 u.d.i.p. przedłużono termin na udostępnienie żądanej przez Skarżącą informacji publicznej zawartej w ww. wniosku z [...] stycznia 2024r. Organ przyznał bowiem w odpowiedzi na skargę, że skierował pismo z [...] lutego 2024r. zamiast na adres Skarżącej na adres innego podmiotu. 5. Sąd, z tego względu uznał, że Organ dopuścił się bezczynności w terminowym udostępnieniu żądanej przez Skarżącą ww. informacji publicznej. Bezczynność organu nie nosiła jednak znamion celowego działania, choć doszło do uchybienia terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W związku z tym zasadne było wydanie przez Sąd orzeczenia zawartego w punkcie pierwszym sentencji wyroku, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. oraz orzeczenia w punkcie drugim sentencji wyroku, na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy wadliwość działania organu ma szczególnie duży ciężar gatunkowy i ma miejsce w razie oczywistego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Okoliczności te w sprawie nie zachodziły. W judykaturze podkreśla się ponadto, że do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 24 lipca 2015r. sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12 -dostępny na www.nsa.gov.pl). Te okoliczności w sprawie nie zaszły. Sąd o kosztach postępowania sądowego (punkt trzeci sentencji) orzekł na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935), Skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego, wpis był stały i wynosił 100 zł.