II SAB/Wa 181/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. z dnia 11 lipca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami [...] W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 29 czerwca 2009 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy A. Z. - w dniu 3 listopada 2011 r. - wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 181/11, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone zarządzenie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 ppsa, a Sąd orzekając w tym zakresie nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym orzeczeniem. W treści formularza wniosku A. Z. oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe ("nie pozostaje z żadną osobą we wspólnym gospodarstwie domowym") oraz nie posiada żadnego majątku. Podał nadto, że mieszka z rodzicami, którzy pokrywają koszty jego niezbędnego utrzymania, a on sam nie ponosi żadnych kosztów utrzymania mieszkania oraz nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Z kolei z przeprowadzonych z urzędu dowodów z dokumentów źródłowych (złożonych przez skarżącego na wezwanie do sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1189/11) wynika, iż skarżący nie osiąga dochodów, a koszty jego podstawowego utrzymania pokrywają rodzice oraz, że skarżący jest od dnia 8 sierpnia 2011 r. zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 ppsa). Otóż, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 ppsa otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd administracyjny nie bada sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy, zdaniem sądu, są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 ppsa stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący nie uzupełnił niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom skarżącego pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami, a w konsekwencji to na skarżącym spoczywał obowiązek podania danych osobowych rodziców oraz informacji o wysokości osiąganych przez nich dochodów i posiadanym majątku, w sposób zgodny z treścią poszczególnych rubryk formularza wniosku. O prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego decyduje bowiem więź gospodarczo - rodzinna istniejąca między określonymi osobami (w szczególności pokrewieństwo, łożenie na utrzymanie połączone z zamieszkiwaniem w tym samym miejscu). Mimo, iż skarżący zaprzecza, że prowadzi wraz z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe, to z samego oświadczenia skarżącego wynika już, że w istocie pozostaje on na utrzymaniu rodziców i jest od nich całkowicie zależny finansowo. To rodzice zapewniają mu podstawowe utrzymanie i lokum, a skarżący nie ponosi żadnych wydatków. Z tych względów nie można przyjąć za miarodajne wyjaśnienia skarżącego, że pomoc finansowa rodziców ma charakter chwilowy i jest w istocie pożyczką podlegającą zwrotowi. Nie jest również wystarczającą okolicznością do oceny sytuacji majątkowej skarżącego - bez uprzedniego, dokładnego ustalenia sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym z uwzględnieniem wszystkich osób w nim pozostających – sam fakt uznania skarżącego za osobę bezrobotną. Należy bowiem zauważyć, ze skarżący został uznany za osobę bezrobotną dopiero z dniem 8 sierpnia 2011 r., a więc już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (12 lipca 2011 r.), a stosowne wezwanie złożył do akt sprawy II SA/Wa 1189/11 dopiero na wezwanie z dnia 7 lipca 2011 r. (v. k. 34 i 36 akt niniejszej sprawy). Tym samym, oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treść złożonych przez skarżącego dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych są w dalszym ciągu niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i rozpoznania wniosku w świetle przesłanek wymienionych w art. 246 §1 ppsa. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.