II SAB/Wa 197/16
PostanowienieWSA w Warszawie2016-09-27
Skład orzekający: Iwona Malicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych może być uwzględniony, jeśli strona nie wykaże swojej trudnej sytuacji materialnej, a jedynie powołuje się na działanie w interesie społecznym?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ strona nie wykazała swojej trudnej sytuacji materialnej, która jest jedyną przesłanką do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentacja o działaniu w interesie społecznym nie jest wystarczająca do uwzględnienia wniosku.Stan faktyczny
J. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną (renta inwalidzka, stary dom, posiadany grunt i samochód) oraz na działanie w interesie społecznym. Sąd wezwał stronę do przedstawienia dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową. Strona jednak odmówiła przedstawienia szczegółowych danych, wskazując na chęć zachowania prywatności i podkreślając działanie w interesie społecznym.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.
J. S. wystąpił w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W złożonym formularzu wnioskodawca wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowej, posiada stary dom drewniany do generalnego remontu, 2,7 ha gruntu oraz 0,7 ha łąki, a także 22-letni samochód osobowy. Podał, że utrzymuje się z renty inwalidzkiej I grupy.
Do stałych kosztów utrzymania zaliczył: codzienne utrzymanie, dojazdy na zabiegi, zakup leków, remont i ogrzanie domu.
W celu ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony, skarżący został wezwany do nadesłania - w terminie 14 dni - dokumentów i oświadczeń, wskazujących na jego dochody oraz ponoszone stałe, podstawowe koszty utrzymania.
W piśmie z dnia 25 września 2016 r. wnioskodawca wskazał, że nie wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych z powodu ubóstwa, lecz z uwagi na prowadzenie spraw w interesie społecznym. Zaznaczył, że jest rencistą, inwalidą, wymaga stałego przyjmowania leków i chciały zachować prywatność swojego stanu majątkowego.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Stosownie do art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z art. 255 cytowanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa.
Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę, bowiem to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości.
Jak wynika z akt sprawy, J. S. nie złożył oświadczeń i dokumentów, wymaganych do oceny jego sytuacji finansowej, w tym takich, z których wynika, jakie posiada dochody oraz stałe, konieczne koszty utrzymania.
W związku z powyższym, wobec braku wystarczających danych do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy należało uznać, że nie wykazał on w niniejszej sprawie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Jednocześnie należy wskazać, iż zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, jedynie trudna sytuacja materialna strony może stanowić przesłankę przyznania prawa pomocy, inne względy, w tym występowanie w interesie społecznym i ponoszenie w związku z tym nakładów finansowych, nie mogą być brane w tym zakresie pod uwagę.
Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255, art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło