II SAB/Wa 209/12

PostanowienieWSA w Warszawie2014-04-07

Skład orzekający: Wojciech Wiktorowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który nie osiąga dochodu i pozostaje na utrzymaniu matki, dysponującej znacznymi oszczędnościami, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący, mimo braku własnych dochodów, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która dysponuje znacznymi środkami finansowymi i oszczędnościami, co pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego (wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł) bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony.
Stan faktyczny
Skarżący M. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w sprawie dotyczącej bezczynności Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący nie osiąga dochodu i pozostaje na utrzymaniu matki, której średni miesięczny dochód z emerytury wynosi 1.762,65 zł netto. Matka skarżącego posiada na swoim rachunku bankowym znaczną kwotę oszczędności. Koszt postępowania sądowego (wpis od zażalenia) wynosi 100 zł.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. z dnia 23 stycznia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w części w sprawie ze M. K. na bezczynność Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 25 lutego 2012 r. o udostepnienie informacji publicznej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263). Jak wynika zaś z treści powołanego art. 246 § 1 ustawy, dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z treści wniosku M. K. oraz złożonych dokumentów źródłowych wynika, że średni miesięczny dochód w jego gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie z matką, wynosi łącznie 2.126,00 zł brutto (1.762, 65 netto). Na kwotę tę składa się świadczenie emerytalne matki skarżącego. Skarżący nie osiąga dochodu i pozostaje na utrzymaniu matki (v. zeznanie roczne skarżącego PIT-37 za 2012 r. oraz operacje na rachunku bankowym matki skarżącego). W rubryce 7. formularza wniosku skarżący jako składniki majątku wymienił oszczędności w wysokości ok. 500 zł, które, jak wskazał, przeznaczone są na leczenie. Informacje w tym zakresie uzupełnił w rubryce 8., podając, iż matka jest właścicielem domu o pow. 156 m2, położonego w miejscowości [...]. Skarżący zamieścił również liczne informacje o kosztach leczenia zarówno swoich, jak i matki. Z kolei z treści samych dokumentów źródłowych złożonych przez skarżącego, w wykonaniu wezwania z dnia 6 lutego 2014 r., wynika, że średnie miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym kształtują się na poziomie ok. 1.000 zł (gaz, energia elektryczna, telefon, telewizja, leki, ubezpieczenie). Z przedstawionych przez skarżącego wyciągów z rachunku bankowego za okres od 19 listopada 2013 r. do 18 lutego 2014 r. wynika, że na rachunku tym skarżąca posiadał zgromadzone środki w kwocie nie wyższej niż 383,38 zł, a na dzień złożenia wniosku saldo na tym rachunku wynosiło 0 zł. Natomiast na rachunku bankowym matki skarżącego w okresie od 1 grudnia 2013 r. do 6 marca 2014 r. saldo wynosiło każdorazowo 15.837,78 zł, a z rachunku tego dokonywane były płatności związane z podstawowymi kosztami utrzymania. Ponadto na dobro tego rachunku w dniu 5 grudnia 2013 r. wpłynęły środki w wysokości 15.470 zł, a osobą wpłacającą była matka skarżącego. Przelew nastąpił z innego, posiadanego przez wyżej wymienioną, rachunku bankowego. Oczywistym jest, że ponoszenie kosztów postępowania zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego i jego rodziny, ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednakże ustalona w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącego oraz jego matki prowadzi do wniosku, że skarżący ma wystarczające środki, aby ponieść pełne koszty postępowania. Należy bowiem zauważyć, że koszt postępowania na obecnym jego etapie ogranicza się do obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 221, poz. 2193), a tym samym koszt ten w zestawieniu z osiąganym w gospodarstwie domowym dochodem i wysokością posiadanych oszczędności nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło