II SAB/Wa 210/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Beata Gibzińska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.Z. na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia odmówić przyznania Z.Z. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Z.Z. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 100 zł, w dniu 5 czerwca 2018 r. (data stempla pocztowego) złożył w przedmiotowej sprawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą przewlekle chorą, po usunięciu [...] i obecnie oczekuje na kolejną operację [...] oraz [...]. Stwierdził, że jego sytuacja finansowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Obecnie posiada wyłącznie mieszkanie o powierzchni 45,54 (1/6 udziału). Nie ma żadnych oszczędności. Zaznaczył, że konta bankowe oraz samochody zostały zajęte przez komornika. Podał, że łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi 2.143,09 zł, na który składa się jego emerytura w wysokości 875,92 zł netto (z czego 25% zostało zajęte przez komornika i obecnie wynosi 656,94 zł) oraz emerytura żony w kwocie 1.486,15 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienił: czynsz za mieszkanie – 400,24 zł, opłatę za energię elektryczną – około 170 zł miesięcznie, opłatę za leczenie z trzech miesięcy – 116, 96 zł (są one uzależnione od możliwości wynikających z kosztów utrzymania), opłatę za gaz około 160 zł miesięcznie, opłatę za telefon – 30 zł na kilka miesięcy. Stwierdził, że pozostała kwota przeznaczana jest na żywność, a ubrań nie kupuje. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zwrócić należy uwagę, że prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, czy zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 199 P.p.s.a., generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżący wraz z żoną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 2.143,09 zł. Wysokość czynszu za mieszkanie wynosi 400,24 zł, a opłaty za: energię elektryczną – około 170 zł miesięcznie, leczenie z trzech miesięcy – 116, 96 zł, gaz – około 160 zł miesięcznie oraz telefon – 30 zł na klika miesięcy. W ocenie referendarza sądowego Z.Z. nie wykazał, że jest osobą ubogą, którą stać na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb mieszkaniowo-bytowych. Nie budzą wątpliwości okoliczności, że skarżący wraz z żoną posiadają stały dochód z tytułu emerytur w wysokości 2.143,09 zł netto, natomiast miesięczne łączne koszty utrzymania wynoszą około 850 zł. Oznacza to, że skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota około 1.300 zł miesięcznie. W świetle powyższego nie można uznać, że skarżący jest osobą pozbawioną środków do życia oraz, że nie jest w stanie - bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie na chwilę obecną wynoszą 100 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi. Jak już wyżej wskazano, instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Stwierdzić zatem należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.