II SAB/Wa 214/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Protokolant – starszy sekretarz sądowy Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącej A. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] sierpnia 2013 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej skarżąca A. K. zwróciła się do Ministra Zdrowia, na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, z wnioskiem o udostępnienie na jej adres elektroniczny informacji publicznej w postaci wszelkich dokumentów i decyzji wytworzonych przez organ w sprawie preparatu szczepionkowego [...] (tj. decyzji zatwierdzających, zmieniających itd...). Pismem z dnia [...] listopada 2013 r., wobec niezajęcia żadnego stanowiska przez organ, skarżąca wniosła pocztą elektroniczną o natychmiastowe udzielenie jej żądanej informacji. [...] listopada 2013 r. organ drogą elektroniczną zwrócił się do skarżącej o podanie kontaktu telefonicznego w celu uzgodnienia kwestii związanych z wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r., na co skarżąca drogą elektroniczną w dniu [...] listopada 2013 r. oświadczyła, że kontakt telefoniczny w tej sprawie jest bezzasadny i zbędny, a wszelkie wątpliwości w sprawie jej wniosku organ winien przedstawić pisemnie, zaś ona się do tego ustosunkuje. W skardze z dnia [...] marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca A. K. zarzuciła Ministrowi Zdrowia bezczynność w zakresie rozpoznania jej wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. o udzielenie informacji publicznej i wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej przez nią informacji publicznej, zobowiązanie do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu natomiast powołała się na opisany powyżej stan faktyczny. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. organ przesłał skarżącej "wnioskowane dokumenty", na co skarżąca pismem z dnia [...] marca 2014 r. przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej stwierdziła, że nie zostały jej udostępnione wszystkie żądane przez nią dokumenty. Wobec powyższego organ pismem z dnia [...] marca 2014 r. przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, przesłał skarżącej "brakującą dokumentację", zaś w dniu [...] marca 2014 r. przesłał powyższe dokumenty drogą pocztową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jej bezprzedmiotowość, wskazując w uzasadnieniu, że skoro spełnił obowiązek udzielenie informacji publicznej, to nie nastąpiła zarzucana bezczynność. Z kolei skarżąca pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdziła, że w dniu [...] marca 2014 r. otrzymała już wszystkie wnioskowane dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod kątem bezczynności organu zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w rozpoznawanej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Mówiąc natomiast o dostępie do informacji publicznej i ewentualnej bezczynności w tym zakresie, stwierdzić na samym początku należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, zaś według ust. 2, prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, przy czym tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy (ust. 3). Konkretyzacją natomiast tego prawa zajmuje się m.in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), gdzie w myśl art. 1, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tym akcie prawnym. Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, co jednocześnie nie oznacza, że każdy podmiot jest zobligowany do jej udostępniania. Realizacja bowiem tego prawa spoczywa na określonych w ustawie podmiotach. I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są również organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080 z późn. zm.), oraz partie polityczne (ust. 2). Wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy nie budzi zatem wątpliwości fakt, że Minister Zdrowia jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Wskazać również należy, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów. W dalszej części stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Zatem żądana przez skarżącą informacja w postaci wszelkich dokumentów i decyzji wytworzonych przez organ w sprawie preparatu szczepionkowego [...], jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy, prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który ogranicza je z uwagi na ochronę informacji niejawnych oraz ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych. Nie jest przy tym wymagane wykazanie ani interesu publicznego, ani celu, w jakim uzyskana informacja zostanie wykorzystana. Jedynie w przypadku informacji przetworzonej, stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy, ustawodawca wprowadził wymóg wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dodać również należy, że według art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Spełniona więc została przesłanka przedmiotowa zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w odniesieniu do wniosku skarżącej. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że na dzień wniesienia skargi do Sądu, Minister Zdrowia nie udostępnił skarżącej żądanej informacji, a zatem – wbrew stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę – pozostawał on w bezczynności. Natomiast wskazanymi już w stanie faktycznym pismami, organ udzielił skarżącej A. K. żądanej informacji publicznej, co wymieniona potwierdziła pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. i wobec powyższego należało umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne, bowiem w dacie orzekania nie było podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o informację publiczną, skoro został on już rozpoznany (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63). Jednocześnie z drugiej strony Sąd dopatrzył się w bezczynności Ministra Zdrowia rażącego naruszenia prawa, ponieważ mimo ustawowego terminu 14 dni na udostępnienie informacji, organ nie dość, że zignorował wniosek skarżącej, to jeszcze nie poinformował jej o przyczynach opóźnienia i to dość znacznego, bowiem przez prawie aż 3 miesiące nie podjął żadnej czynności w tym zakresie, a ostatecznie zadośćuczynił wnioskowi skarżącej dopiero po przeszło 7 miesiącach. Świadczy to jednoznacznie – zdaniem Sądu – o lekceważeniu skarżącej i jej konstytucyjnego prawa do uzyskania informacji publicznej. Jednakże wobec faktu, że żądana informacja została wydana bez potrzeby zobowiązywania organu, to niecelowym byłoby – w ocenie Sądu – wymierzanie organowi grzywny. Wskazać w tym miejscu należy skarżącej, że sąd administracyjny w zakresie swoich uprawnień, nie posiada możliwości zobowiązywania organu do ukarania pracownika winnego zaniedbań. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 ust. 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3) i w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.