II SAB/Wa 215/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi A. D. na bezczynność Dyrektora Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2015 r. o zaliczenie do okresu służby wojskowej okresu przed pełnieniem służby 1. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego A. D. z dnia [...] października 2015 r. o zaliczenie do okresu służby wojskowej okresu przed pełnieniem służby, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący ppłk A. D. wnioskiem z dnia [...] października 2015 r., zwrócił się do Dyrektora Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego o zaliczenie mu ze wszystkimi konsekwencjami do okresu służby wojskowej, nauki w Ogólnokształcącym Liceum Wojskowego w W. z początkiem od dnia 29 sierpnia 1987 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], Dyrektor Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z § 1 pkt 1 lit. e zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 61MON z dnia 6 września 1989 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych podania "poprzez nadesłanie dowodów potwierdzających, że po ukończeniu 17 roku życia Wnioskodawca jako uczeń szkoły wojskowej dla małoletnich był powołany na kandydata na żołnierza zawodowego". Pismo organu zawierało pouczenie, iż nieusunięcie braków w terminie siedmiu dni, spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 31 grudnia 2015 r., a zatem wyznaczony termin upłynął z dniem 7 stycznia 2016 r., zaś wymieniony w wymaganym terminie nie usunął wskazanych braków formalnych podania. Natomiast w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżący wskazał, że uczniom Liceum Wojskowego nie wydawano po 17 roku życia oddzielnych dokumentów powołania, a w miejsce żądanego dokumentu powołania organ powinien uwzględnić inne dowody, takie jak świadectwo szkolne i orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, które mają dowodzić faktu, że po ukończeniu 17 roku życia uzyskał status kandydata na żołnierza zawodowego i ten okres służby kandydackiej ma charakter okresu czynnej służby wojskowej. W dniu [...] stycznia 2016 r. skarżący wystąpił ze "skargą" do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej na niezałatwienie jego wniosku w terminie. W międzyczasie, bowiem w dniu [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, działając na postawie art. 64 § 2 k.p.a., zawiadomił skarżącego o pozostawienie jego wniosku z dnia [...] października 2015 r. bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że w wymaganym terminie wskazanym w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. "nie usunięto wskazanych braków formalnych podania (...) W związku z powyższym (...) pozostawiono podanie Wnioskodawcy bez rozpoznania". W skardze z dnia [...] marca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Dyrektora Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w załatwieniu jego wniosku z dnia [...] października 2015 r., skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie skargi w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego którego dotyczy skarga, 3) zobowiązanie Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie,  4) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 2011r. Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu, 5) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że brak informacji, przewlekłe prowadzenie postępowania i uchylenie się od wydania decyzji spowodowało szkodę po jego stronie, gdyż pozytywna decyzja skutkowałaby naliczeniem odpowiednich należności finansowych, a negatywna umożliwiłaby przewidzianą prawem kontynuację procedury odwoławczej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko zgodnie z którym wniosek skarżącego, dotknięty jest brakiem formalnym w postaci nieprzedstawienia jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że po ukończeniu 17 roku życia wymieniony jako uczeń szkoły wojskowej dla małoletnich był powołany na kandydata na żołnierza zawodowego, co uzasadniałoby rozstrzygnięcie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod kątem bezczynności organu zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów aniżeli wskazuje skarżący. Według bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności ogłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4. inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w rozpoznawanej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. W tym miejscu należy stwierdzić, że w myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zaś na podstawie § 2 tegoż przepisu, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ, a na podstawie § 3, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei w myśl art. 64 § 2 k.p.a., który stanowił materialnoprawną podstawę zawiadomienia skarżącego o pozostawienie jego wniosku z dnia [...] października 2015 r. bez rozpoznania, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie tymczasem organ pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], zażądał od skarżącego uzupełnienia braków formalnych podania "poprzez nadesłanie dowodów potwierdzających, że po ukończeniu 17 roku życia Wnioskodawca jako uczeń szkoły wojskowej dla małoletnich był powołany na kandydata na żołnierza zawodowego". Jednakże wskazany już wyżej art. 64 § 2 k.p.a. służy – na co wskazuje stanowisko judykatury i co Sąd w niniejszym składzie w pełni akceptuje – do usunięcia braków formalnych, a nie nakładaniu na stronę obowiązku przedłożenia dowodów w sprawie (vide np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Kr 181/15). W tym samym względzie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt I GSK 1330/14 (LEX nr 2035715), a mianowicie: "Powołanie się przez organ na treść art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników". Podobnie przyjęto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1985 r. sygn. akt I SA 1935/85 gdzie stwierdzono, że "Artykuł 64 § 2 k.p.a. upoważnia jedynie właściwy organ administracji państwowej do pozostawienia podania bez rozpoznania, jeżeli nie czyni ono zadość wymaganiom prawa, a wskazanych braków nie usunięto w wyznaczonym terminie. Niewykonanie żądania opartego na art. 64 § 2 k.p.a. nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia żądania strony na jej niekorzyść. Rozstrzygnięcie sprawy co do jego istoty może nastąpić po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego przez przyznanie stronie praw lub ustalenie obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego". Innymi słowy mówiąc, wezwanie organu o dokumenty (przedłożenie dowodów w sprawie) nie stanowi braku formalnego podania, a zmierza jedynie do jego merytorycznej oceny Stąd też organ nie rozpoznając wniosku skarżącego z dnia [...] października 2015 r. w terminie wskazanym w cytowanym już wyżej przepisie art. 35 k.p.a., pozostaje w bezczynności. Dodać w tym miejscu należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów SN z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. akt III ZP 11/00, OSNAPiUS 2000, nr 19, poz. 702; OSP 2001, z. 1, poz. 12, z glosą B. Adamiak, stwierdzono, że: "(...) w każdym wypadku, gdy organ "pozostawia podanie bez rozpoznania" (art. 64 § 1 i 2 k.p.a.), osobie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa, polegające na bezczynności organu wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje na ogólnych zasadach skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), która powinna być wniesiona z zachowaniem trybu określonego w art. 34 tej ustawy", zaś skarżący złożył "skargę" do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej na niezałatwienie jego wniosku w terminie. Stwierdzić również należy, że bezczynność organu nie miała – w ocenie Sądu – charakteru kwalifikowanego, bowiem wynikała raczej z nieznajomości zagadnienia, a zatem nie nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nic nie świadczy o lekceważeniu, bądź ignorowaniu skarżącego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 § 1 pkt 1) i 3) oraz § 1a w zw. z art. 132, cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji wyroku.