II SAB/Wa 216/20
WyrokWSA w Warszawie2020-05-20
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo zgromadzenia dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji po 18 miesiącach, organ nie zakończył postępowania przez kolejne 18 miesięcy, co stanowi oczywiste uchybienie terminom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego i naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.Stan faktyczny
Skarżący K.S. złożył wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) o wyłączenie stosowania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Pomimo wielokrotnych przedłużeń terminów i zapewnienia o zebraniu dokumentacji, MSWiA nie wydał decyzji przez ponad 30 miesięcy od złożenia wniosku. Skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, domagając się zobowiązania organu do wydania decyzji i zasądzenia kosztów. MSWiA w odpowiedzi na skargę argumentował konieczność przeprowadzenia szeregu czynności wyjaśniających i wskazywał na dużą liczbę spraw.Rozstrzygnięcie
1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego K. S. z dnia [...] września 2017 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje K.S. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w kwocie 2.000 (słownie: dwa tysiące złotych).Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi K.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2017 r. 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego K. S. z dnia [...] września 2017 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje K.S. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w kwocie 2.000 (słownie: dwa tysiące złotych).
Pan K. S. (dalej: strona, skarżący) wystąpił w dniu [...] września
2017 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: organ, MSWiA)
z wnioskiem w trybie określonym w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.; dalej ustawa zaopatrzeniowa) o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, 22a, art 24a wyżej wymienionej ustawy i wydanie w tym zakresie stosownej decyzji.
W piśmie z [...] października 2017 r. organ wyjaśnił, że sprawa z wniosku
strony nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz.1257; dalej Kpa.), co wynika z konieczności dokonania wszechstronnego i wnikliwego jej zbadania, podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających.
W pierwszej kolejności organ wystąpi do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA
z zapytaniem, czy obecnie strona pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Ponadto ustalenia będzie wymagało, czy podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach)
regulacjom ww. ustawy. W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby strony na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także
przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne będzie
wystąpienie do formacji, w których ww. pełnił służbę, lub ich następców prawnych,
z prośbą o weryfikację okresów służby strony pod kątem ustawowego wymogu
dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Jednocześnie organ wskazał, że rozpatrzenie wniosku strony będzie możliwe po zebraniu powyższych dowodów, co w jego ocenie powinno nastąpić do [...] czerwca 2018 r.
W piśmie z [...] listopada 2018 r. organ poinformował stronę, że w sprawie została już zebrana "dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia". Jednakże równocześnie wskazano, że mając na uwadze czas jaki pozostał do zakończenia postępowania administracyjnego, aby dokonać wszelkich niezbędnych czynności w sprawie, a w szczególności czynności zaznajomienia zasadnym staje się przedłużenie terminu prowadzenia postępowania do dnia [...] marca 2019 r.
W dniu [...] stycznia 2020 r. skarżący z uwagi na bezskuteczny upływ wszystkich
ww. terminów do wydania decyzji wniósł do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji "Ponaglenie", podnosząc, że postępowanie zainicjowane wnioskiem z [...] września
2017 r. nie zostało zakończone w ustawowym terminie. W związku z powyższym wniósł
o jego niezwłoczne rozpatrzenie, z zachowaniem zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący objął przewlekłość postępowania MSWiA w sprawie zainicjowanej wnioskiem z [...] września
2017 r. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej odpowiedzią na ww. wniosek w terminie miesiąca oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wskazał, że do dnia złożenia skargi nie otrzymał decyzji MSWiA będącej odpowiedzią na jego wniosek. Podał, że w związku z bezskutecznym upływem terminów do wydania decyzji, złożył ponaglenie. Stwierdził, że z uwagi na zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności, niniejsza skarga jest konieczna i w pełni uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę MSWiA wniósł o jej oddalenie, twierdząc, że nie powinna ona zasługiwać na uwzględnienie. Stwierdził, że minister właściwy do spraw
wewnętrznych, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających.
Wskazał, że w pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia
do Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA z zapytaniem czy skarżący pobiera
świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia wymaga, czy skarżący podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a, art. 24a).
W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne jest, jak stwierdził MSWiA,
wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko
Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz
totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie
informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego
wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne jest wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu.
W związku z powyższym, zdaniem organu, biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny (wynikający z ww. ustawy i zobowiązujący organ do przeprowadzenia szeregu czynności w sprawie zanim organ wyda decyzję na podstawie art. 8a ustawy)
rozpatrywanej sprawy oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, wydłużenie terminu
załatwienia niniejszej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje – realnego
w okolicznościach sprawy – czasu do przeanalizowania jej stanu prawnego i faktycznego oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie.
W ocenie MSWiA, właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia
w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rodzinnego funkcjonariuszy
i ich rodzin. Konstrukcja przepisów ustawy uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżący w ogóle podlega reżimowi art. 15c, 22a czy
art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Zatem w przedmiotowej sprawie, jak wskazał organ, okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności mają
charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny, a tylko takie okoliczności zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności. Na poparcie tego stwierdzenia przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2013 r.,
II SAB/Lu 105/13, LEX nr 1333599.
MSWiA zwrócił również uwagę na znaczną ilość spraw (na dzień sporządzenia
odpowiedzi na skargę około 4 900 spraw) wniesionych na podstawie przywołanego wyżej przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Odnosząc się do orzecznictwa sądów
administracyjnych stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, lecz wystąpiły obiektywnie
weryfikowalne czynniki, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ
administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności
administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.
Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę
na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy
bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym
naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa
w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej
do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a.
Oceniając skargę przez pryzmat powołanych przepisów Sąd doszedł
do konkluzji, iż skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżący wystąpił
bowiem do organu z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 Kpa.
Sąd stwierdził także, że skarga jest zasadna.
W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością, przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził
postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje
racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś,
H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86).
Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność, czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności czy przewlekłości organu konieczne jest w pierwszym rzędzie ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje w terminach ustawowych działań, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił w dniu [...] września 2017 r. do organu
o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
funkcjonariuszy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie
art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa
w art. 13b, ze względu na:
1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. Zauważyć też należy, że
decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy
znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Zgodnie z art. 12 Kpa., organy administracji publicznej powinny działać
w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami
prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów,
informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości
postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami
zawartymi w art. 35-38 Kpa., nie może jednak pozostawać w sprzeczności
z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego
wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania,
wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 Kpa., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 Kpa. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji
publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 Kpa. Załatwienie
sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż
w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 Kpa.). Ponadto w każdym
przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 Kpa., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również
w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu
(art. 36 § 2 Kpa.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy
w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności czy przewlekłości
postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania
administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy.
Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 Kpa., organy administracji publicznej
obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa do dnia wydania wyroku nie została zakończona poprzez wydanie decyzji. Czynności podejmowane przez organ wskazane w pierwszej części uzasadnienia i znajdujące
odzwierciedlenie w aktach administracyjnych podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Jak wynika z akt sprawy organ dopiero po ponad 13 miesiącach,
tj. [...] listopada 2018 r. zebrał w sprawie "dokumentację niezbędną do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia", a mimo to wskazał skarżącemu dzień [...] marca 2019 r. jako prawdopodobną datę zakończenia postępowania. Zwłoka jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie może więc budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 Kpa.
W sprawie tej nie ma wątpliwości, że od dnia wystąpienia przez skarżącego
z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym do podjęcia pierwszej istotnej czynności zmierzającej do jego rozpatrzenia –
zwrócenia się do ZER MSWiA, Prezesa IPN i do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej upłynął ponad 1 miesiąc.
Do dnia wydania w niniejszej sprawie wyroku upłynęło ponad 30 miesiący,
a decyzja nie została wydana. Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 Kpa. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie
i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. W aktach sprawy znajdują się pisma kierowane do skarżącego o przedłużeniu terminów jej załatwienia, jednakże we wskazanych terminach sprawa również nie została przez organ załatwiona, co stanowi swoisty obraz terminowości i rzetelności działania organu a także szacunku dla strony
postępowania i świadczy o przewlekłym prowadzeniu postępowania.
Sąd zgadza się z organem, że w niniejszej sprawie konieczne jest
zgromadzenie stosownej dokumentacji, czego przejawem były wystąpienia organu do stosownych instytucji.
Jak wynika z akt sprawy dokumentacja konieczna do wydania decyzji
w niniejszej sprawie została zgromadzona przez organ w dniu [...] listopada 2018 r.
a więc 18 miesięcy temu, a do dnia wyrokowania 20 maja 2020 r. organ nie poinformował Sądu o wydaniu decyzji, a więc sprawa nie została zakończona.
Sąd podkreśla, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych
od Kodeksu postępowania administracyjnego przepisów dotyczących terminów
załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów Kpa. Kwestie
związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy
akt nie zwalniają z zarzutu przewlekłości, również dużej ilości spraw do rozpatrzenia nie
zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną
zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym
obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym
w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. Analizując czynności
podejmowane w sprawie, Sąd wskazuje, że w jego ocenie organ działał w sposób przewlekły. Nie podejmował bowiem czynności w możliwie krótkich terminach. Ponadto,
występowały paromiesięczne przerwy, w czasie których organ nie podejmował
żadnych merytorycznych czynności.
W świetle powyższego Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku
skarżącego z dnia [...] września 2017 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia
prawomocnego wyroku wraz z aktami niniejszej sprawy, bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skoro od daty wniosku do dnia wydania wyroku
w niniejszej sprawie minęło ponad 30 miesięcy, a sprawa z wniosku skarżącego nadal nie została zakończona. Uchybienie przepisowi art. 35 § 3 Kpa. jest oczywiste i nie jest
usprawiedliwione okolicznościami sprawy.
W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku strony
w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jak i brak
po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego
zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która
usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym
naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 Kpa., które wyznacza
terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu
art. 12 Kpa. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia
są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 Kpa. Zdaniem Sądu,
w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu
władzy publicznej.
Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony
w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej
do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można
usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej.
Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa
w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz
skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Oznacza to, że takie uprawnienie orzecznicze przysługuje sądowi administracyjnemu
w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie
postępowania niezależnie od tego, w jakim stopniu organ administracji naruszył prawo. Użycie zaś w tym przepisie spójnika "lub" dowodzi, że sąd może wymierzyć organowi grzywę i jednocześnie przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1905/16; publ.: https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Sąd zaniechał wymierzenia organowi grzywny z uwagi na dużą ilość spraw jakie wpłynęły do organu
w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W ocenie Sądu słusznym było jednak przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., co ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Ustalając wysokość tej kwoty (2.000 złotych) Sąd wziął pod uwagę znaczny okres oczekiwania na decyzję przez
skarżącego, a także okoliczność, że stronie zostało już znacząco obniżone świadczenie emerytalne, co stawia go niewątpliwie w trudniej sytuacji bytowej. Organ natomiast nie
wydał jeszcze decyzji, która ma istotny wpływ na ustalenie wysokości tego świadczenia, bowiem może ona wyłączyć stosowanie wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak
w sentencji, zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Podstawą przyznania
od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło