II SAB/Wa 241/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-25
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Joanna Kube
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a jeśli tak, czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie dochował ustawowych terminów załatwienia sprawy, a podejmowane czynności były niewystarczające i nie zmierzały do szybkiego rozstrzygnięcia. Po wydaniu decyzji odmownej postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Skarżący A. M. złożył w dniu 20 września 2017 r. wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania określonych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Organ wielokrotnie zwracał się do innych podmiotów o informacje, jednak postępowanie trwało ponad 18 miesięcy i zakończyło się decyzją odmowną dopiero w marcu 2019 r. Skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania.Rozstrzygnięcie
Stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wniosku z dnia [...] września 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego A. M. z dnia [...] września 2017 r., 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszenie prawa, 3. umarza postępowanie w pozostałym zakresie.
A. M. wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. (data wpływu do organu 20 września 2017 r.), wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132, z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową lub ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Pismem z dnia [...] października 2017 r. Minister wezwał Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA do przekazania informacji, czy strona ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej. Dyrektor ZER MSWiA pismem z [...] października 2017 r. udzielił powyższych informacji.
Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przy piśmie nr [...] podała informację o przebiegu służby strony.
Dyrektor ZER MSW wydał w dniu [...] lipca 2017 r. decyzję o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej oraz decyzję o ponownym ustaleniu wysokości emerytury.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia [...] marca 2018 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji z wnioskiem o przekazanie informacji dotyczącej przebiegu służby strony. W tym samym dniu MSWiA zwrócił się do Prezesa IPN o informację dotyczącą przebiegu służby strony do dnia 31 lipca 1990 r., w szczególności informację o okresach służby, nazwach formacji, jednostkach organizacyjnych, komórkach organizacyjnych, zajmowanych stanowiskach i pełnionych funkcjach.
W dniu [...] kwietnia 2018 r. do organu wpłynęły kopie z dokumentów z akt osobowych strony.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia wniosku o wyłączenie stosowania przepisów do dnia [...] sierpnia 2018 r.
Komendant Główny Policji przesłał do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo z dnia [...] sierpnia 2018 r. l.dz. [...], w którym poinformował, że funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązku w okresie pełnienie służby w Policji.
W dniu [...] listopada 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wystosował do strony pismo informujące o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Jednocześnie organ wskazał, że rozpatrzenie wniosku o wyłączenie stosowania przepisów powinno nastąpić do dnia [...] stycznia 2019 r.
Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. strona wniosła ponaglenie na przewlekłe prowadzenie sprawy z wniosku o wyłączenie stosowania przepisów.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
A. M. w piśmie z dnia 14 marca 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wniosku o wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Wniósł o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący podkreślił, że postępowanie w jego sprawie winno być zakończone zgodnie z k.p.a. w dniu 20 października 2017 r., a najpóźniej w dniu 20 grudnia 2017 r.
Minister w toku postępowania dokonał mało znaczących czynności, polegających na wymianie korespondencji z innymi organami. Takie działania można nazwać pozornymi, bowiem nie zmierzały one do załatwienia sprawy.
Skarżący nadmienił, że w dniu [...] listopada 2018 r. otrzymał od Ministra pismo nr [...] dotyczące zebrania dokumentacji niezbędnej do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, jednak do dnia wniesienia skargi decyzja nie została wydana.
W treści odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Nadmienił, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione. Organ potrzebował realnego, w okolicznościach sprawy, czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Konstrukcja przepisów ustawy zaopatrzeniowej uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżący w ogóle podlega reżimowi art. 15c, 22a czy art. 24a ww. ustawy. W przedmiotowej sprawie okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności mają charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny. Podkreślono też, że do organu wpłynęło około [...] wniosków złożonych w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w świetle przepisu art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W świetle normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b).
W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Należy zauważyć, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 109). Jednocześnie, podnosi się w doktrynie, że stan "bezczynności organu" od "przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ" różni się tym, że o ile w pierwszym przypadku dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy poprzez to, iż organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, o tyle w drugim przypadku organ nie podejmuje skutecznych działań na podstawie przepisów k.p.a., przez co nie dochodzi do wydania rozstrzygnięcia (por. m.in. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wyd. 5, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017). Takie rozumienie pojęcia bezczynności potwierdza również orzecznictwo, w którym stwierdza się, że jeżeli w toku postępowania administracyjnego organ podejmuje czynności mające na celu dokładne rozpoznanie sprawy w niezbędnym zakresie, to choć nie wydał w przewidzianym terminie decyzji administracyjnej, nie można mu zarzuć bezczynności (por. m.in. wyrok NSA z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11). W tym drugim przypadku (stan przewlekłości postępowania), czynności organu można również uważać za "pozorowane", w tym sensie, iż organ przeprowadza czynności nieistotne dla sprawy lub mnoży czynności postępowania dowodowego, pozostając w sprzeczności z koniecznością zachowania wymogu ekonomiki postępowania administracyjnego. Przy kwalifikowaniu "przewlekłości postępowania" powstaje więc sytuacja, w której organ działa opieszale lub tylko pozoruje działania (formalnie nie będąc bezczynnym).
Jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpił w dniu [...] września 2017 r. do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Powyżej przytoczony przepis wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r.
W tym miejscu, należy wskazać, że decyzje administracyjne wydawane przez organ na podstawie powyżej przytoczonego przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.
Zasada szybkości postępowania wyrażona w powyżej przytoczonym przepisie jest ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej, a przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić należy jednak, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłości postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada bowiem, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.
Pomimo, iż – zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a. – organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa do dnia 20 marca 2019 r., tj. do dnia wniesienia skargi na przewlekłość, nie została zakończona poprzez wydanie decyzji, a czynności w niej podejmowane, opisane w skardze i znajdujące odzwierciedlenie w aktach administracyjnych podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. W tej sytuacji, uznać należy, że zwłoka, jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.
W podanych wyżej terminach, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązany był do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2017 r., jednak do dnia wniesienia niniejszej skargi do Sądu wniosek skarżącego nie został rozpatrzony, organ wydał bowiem decyzję odmowną dopiero w dniu [...] marca 2019 r.
Organ w pismach: z dnia [...] października 2017 r., z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz z dnia [...] listopada 2018 r. poinformował skarżącego, że jego wniosek nie zostanie rozpatrzony w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., jednakże nawet ostatni z wyznaczonych przez organ terminów (tj. [...] stycznia 2019 r.) nie został dochowany.
Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że działania organu mieszczą się w zakresie pojęcia przewlekłości, zwłaszcza, gdy weźmie się pod uwagę odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami. W tej sytuacji, stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni uzasadniona, albowiem nie ulega wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił powołanym powyżej przepisom k.p.a. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco monitorował sprawę, np. poprzez ponaglanie innych organów do przekazania żądanych informacji (dokumentów).
Ponadto, należy zwrócić uwagę, że w przedmiotowej sprawie podejmowane przez Ministra czynności nie zmierzały do jej szybkiego rozstrzygnięcia. Skarżący wystąpił bowiem do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. o wyłączenie na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej stosowania art. 22a tejże ustawy. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 20 września 2017 r.
Dopiero [...] października 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie mu informacji czy skarżący ma ustalone przez Dyrektora Zakładu prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie, a także o wskazanie jakie okresy służby i pracy, w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia.
Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie organu niezwłocznie pismem z dnia [...] października 2017 r. Do pisma dołączone zostały kopie: decyzji o ponownym ustaleniu wysokości emerytury z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...], decyzji o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej również z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...], wyliczenia wysługi lat z podziałem na okresy służby oraz informacji Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] o przebiegu służby skarżącego.
Organ dopiero [...] marca 2018 r., a więc po upływie prawie ponad 4 miesięcy, podjął kolejną czynność w sprawie, a mianowicie pismem z tego dnia zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącego, które pozwolą ocenić spełnienie przez niego przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
W tym samym dniu, tj. [...] marca 2018 r., organ zwrócił się do Prezesa IPN- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącego do dnia 31 lipca 1990 r.
Jak wynika bezspornie z powyższego opisu przebiegu postępowania, nie zostały podjęte przez organ żadne czynności procesowe od [...] października 2017 r. do [...] marca 2018 r., a więc przez okres ponad 4 miesięcy. Instytut Pamięci Narodowej udzielił natomiast odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] marca 2018 r. pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. (data słabo czytelna), które wpłynęło do organu [...] kwietnia 2018 r.
Dopiero w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. organ wystosował do skarżącego pouczenie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i skorzystania z innych uprawnień w ramach art. 10 i art. 81 k.p.a. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, iż organ wystosował do strony powyższe pouczenie, pomimo nieotrzymania w tej dacie odpowiedzi na wezwanie skierowane do Komendanta Głównego Policji.
Komendant Główny Policji udzielił odpowiedzi organowi w piśmie z dnia 9 sierpnia 2018 r., które wpłynęło do organu [...] sierpnia 2018 r. [...] sierpnia 2018 r. organ dysponował zatem kompletem materiałów koniecznym do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzja odmowna wydana została jednak dopiero [...] marca 2019 r., po otrzymaniu w dniu 20 marca 2019 r. skargi na przewlekłość postępowania. Od skompletowania całej niezbędnej dokumentacji do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie upłynęło zatem ponad 7 miesięcy, w trakcie których – poza ponownym pouczeniem skarżącego o jego prawie do czynnego udziału w sprawie pismem z dnia [...] listopada 2018 r. (k. 45 akt administracyjnych sprawy)- organ nie podejmował żadnych czynności procesowych.
W ocenie Sądu zarówno czas trwania postępowania, jak i brak ze strony organu w toku postępowania działań, które wskazywałyby, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W judykaturze przyjmuje się jednocześnie, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. i art. 36 k.p.a. można uznać, ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (vide: Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).
Wskazać należy, iż jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy.
Sąd uznał, że tak znacznego opóźnienia w wydaniu rozstrzygnięcia, jak w niniejszej sprawie, nie można w żaden sposób usprawiedliwić koniecznością dokładnego wyjaśnienia sprawy, która wynika z treści art. 77 § 1 k.p.a.
Podkreślić należy, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. W tej sytuacji, uznać należy, że kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają organu administracji publicznej z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów, czy też środków pieniężnych. Poza tym, podkreślić należy bardzo wyraźnie, iż strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.
Dodać należy, iż z akt sprawy wynika, że organ, wprawdzie dopiero po zainicjowaniu postępowania sądowego, ale załatwił wniosek skarżącego poprzez wydanie w dniu [...] marca 2019 r. decyzji odmownej. Powyższe oznacza, że na dzień wyrokowania ww. podmiot nie pozostawał już w stanie bezczynności czy przewlekłości. Brak było zatem podstaw, by zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązać ww. podmiot do rozpoznania w określonym terminie wniosku skarżącego z dnia [...] września 2017 r.
Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania, albowiem nowelizacja procedury sądowoadministracyjnej, która nastąpiła z dniem 15 sierpnia 2015 r., zakreśliła nowy termin dla tzw. autokontroli organu. Termin ten wynosi obecnie – w myśl znowelizowanego art. 54 § 3 P.p.s.a. – 30 dni. Możliwość umorzenia postępowania sądowego występuje jedynie w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej we wskazanym 30-dniowym terminie, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Zatem w świetle art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że Minister dopuścił się przewlekłości, a także uznał, że przewlekłość tego organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło