II SAB/Wa 250/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi E. P. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego 1. Stwierdza, że bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w pozostałym zakresie. II SA/Wa 250/16 UZASADNIENIE Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kpa oraz art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2135 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia E. P. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2015 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przetwarzania jej danych osobowych przez [...] S.A. z siedzibą w W. oraz B. sp. z o.o. z siedzibą w W., przeprowadzonego przez Generalnego Inspektora pod sygn. akt [...], zakończonego decyzją administracyjną z dnia [...] kwietnia 2013 r. (znak:[...]), Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia podał, że do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, wpłynęło zażalenie E. P., na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2015 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przetwarzania jej danych osobowych przez [...] S.A. z siedzibą w W. oraz B. Sp. z o.o. z siedzibą w W., przeprowadzonego przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych pod sygn. akt [...], zakończonego decyzją administracyjną z dnia [...] kwietnia 2013 r. (znak:[...]). Skarżąca wskazała, że: "Organ w odpowiedzi na wniosek o wznowienie podaje co innego niż wskazała wnioskodawczyni w przedmiotowym wniosku. Wnioskodawczym podała fakty z zapisów w umowie zlecenia między [...] a B., których wnioskodawczyni nie znała, dopiero umowę otrzymała w roku 2015 na rozprawie sądowej zapieczętowanej kopercie". Po przeanalizowaniu przedmiotowego wniosku Generalny Inspektor podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r. (znak:[...]). Powołał art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 148 § 1 Kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W przedmiot sprawie podanie o wznowienie postępowania prowadzonego przez Generalnego Inspektora pod sygn. akt [...] złożyła strona tego postępowania, bo taki status przysługiwał E. P. W ww. postępowaniu organ wydał decyzję administracyjną z dnia [...] kwietnia 2013 r. (znak:[...]), która stała się ostateczna, bo żadna ze stron nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, że strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło z zachowaniem ww. jednomiesięcznego terminu. W przedmiotowym zażaleniu, które wpłynęło do Biura GIODO dnia [...] listopada 2015 r. Skarżąca nie sprecyzowała daty okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Skarżąca powołuje się jedynie na umowę, którą "(...) otrzymała w roku 2015 na rozprawie sądowej zapieczętowanej kopercie". Jednakże jak wskazano w wydanym postanowieniu Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2015 r.: "Decyzja została doręczona Skarżącej dnia [...] kwietnia 2013 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy, zawierającego własnoręczny podpis Skarżącej w miejscu przeznaczonym na podpis odbiorcy. To oznacza, że Skarżąca już w tym dniu mogła pozyskać wiedzę o istnieniu ww. umowy z dnia [...] stycznia 2012 r. zawartej pomiędzy [...] S.A. a B. Sp. z o.o., natomiast nie ma znaczenia, kiedy faktycznie zapoznała się z treścią decyzji. Dlatego wyjaśnienia Skarżącej, że dopiero w lipcu 2015 r. stwierdziła, że ww. umowa nie została uwzględniona w sprawie, trudno uznać za wiarygodne". Jak stanowi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 marca 2014 r.: "Zgodnie z art. 148 § 2 Kpa ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu" (I OSK 1941/12, LEX nr 1494710). W związku z tym, że Skarżąca w złożonym zażaleniu na postanowienie Generalnego Inspektora z dnia [...] października 2015 r. nie udowodniła należycie okoliczności dotyczącej daty, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, stwierdzić należy, że strona nie zachowała terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania wynoszącego jeden miesiąc od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Generalny Inspektor nie może rozpatrzeć przedmiotowego podania o wznowienie postępowania, ponieważ strona nie dopełniła wymogów formalnych (podanie o wznowienie postępowania administracyjnego zostało wniesione z uchybieniem terminu), co uniemożliwia podjęcie przez organ merytorycznych czynności. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r E. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w sprawie o sygn.[...], w przedmiocie wznowienia postępowania prowadzonego uprzednio na wniosek skarżącej z dnia [...] września 2012 r., zakończonego decyzją końcowego merytorycznego rozstrzygnięcia i żadnej odpowiedzi organu w sprawie przedstawionych okoliczności dotyczących wznowienia postępowania. Organowi zostało przesłane wezwanie dnia [...] marca 2016 r. o zaprzestaniu naruszania prawa. Wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał Generalnego Inspektora Danych Osobowych za przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdzając "rażące naruszenie prawa" przez w przedmiotowej sprawie - sygn. akt II SAB/Wa 145/13, w której organ wykazuje bezczynność w kwestii wznowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podał, że skarga E. P., dotycząca przetwarzania jej danych osobowych przez [...] S.A. w B. Sp. z o.o. wpłynęła do biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych dnia [...] września 2012 r. Pismem z dnia [...] października 2012 r. Skarżąca została wezwana do uiszczenia opłaty skarbowej i przesłania do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych dowodu uregulowania tej opłaty. W dniu [...] listopada 2012 r. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęło pismo Skarżącej, do którego dołączony został dowód potwierdzający uregulowanie ww. opłaty. Pismami z dnia [...] lutego 2013 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wystąpił do [...] S.A. i B. Sp. z o.o. o złożenie wyjaśnień w sprawie. Jednocześnie Generalny Inspektor pismem z dnia [...] lutego 2013 r. poinformował Skarżącą o podjętych w sprawie działaniach. Tym samym pismem Generalny Inspektor, informując o niezbędności jednoznacznego ustalenia przedmiotu postępowania. W dniach [...] lutego i [...] marca 2013 r. do Biura Generalnego Inspektora wpłynęły wyjaśnienia nadesłane w sprawie przez [...] S.A. i B. Sp. z o.o. Następnie, pismami z dnia [...] marca 2013 r. Generalny Inspektor poinformował strony postępowania, że zgromadzony materiał jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej. W międzyczasie Skarżąca skierowała bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zwanego dalej WSA) skargę z dnia 7 lutego 2013 r. skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez GIODO. Dnia [...] kwietnia 2013 r. Generalny Inspektor wydał decyzję administracyjną, w której odmówił uwzględnienia wniosku Skarżącej w zakresie nakazania usunięcia jej danych osobowych ze zbioru danych [...] S.A., a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie. Następnie, wyrokiem z dnia 10 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził przewlekłość postępowania GIODO, a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie. Dnia [...] sierpnia 2013 r. Generalny Inspektor złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2013 r. (sygn. akt II SAB/Wa 145/13). NSA oddalił skargę kasacyjną. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Skarżąca wniosła do Generalnego Inspektora o wznowienie postępowania w sprawie przetwarzania jej danych osobowych przez [...] S.A. oraz B. Sp. z o.o. Generalny Inspektor postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych E. P. przez [...] S.A. oraz B. sp. z o.o., przeprowadzonego przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych pod sygn. akt [...], zakończonego decyzją administracyjną z dnia [...] kwietnia 2013 r. Dnia [...] listopada 2015 r. Skarżąca złożyła do Biura GIODO zażalenie na ww. postanowienie. Następnie, pismem z dnia [...] marca 2016 r. (doręczonym dnia 11 marca 2016 r.) Skarżąca wezwała na podstawie art. 37 Kpa Generalnego Inspektora "do zaprzestania naruszania prawa przez brak postanowienia o wznowieniu postępowania (...). Generalny Inspektor postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. (znak:[...]) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W międzyczasie, dnia [...] kwietnia 2016 r. wpłynęła do Biura GIODO skarga E. P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. na "(...) bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w sprawie o sygn.[...], w sprawie wznowienia postępowania prowadzonego uprzednio na wniosek skarżącej z dnia [...] września 2012 r. (data wpływu), zakończonego decyzją końcowego merytorycznego rozstrzygnięcia i żadnej odpowiedzi organu w sprawie przedstawionych okoliczności dotyczących wznowienia postępowania". Wobec przytoczonych faktów zdaniem organu nie można zarzucić mu bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola sądu obejmuje również orzekanie w sprawach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a § 2 art. 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie podać należy, że wprowadzenie przez ustawodawcę instrumentu prawnego w postaci skargi na bezczynność stwarza stronom możliwość dyscyplinowania organów administracji publicznej w zakresie przestrzegania terminów do załatwiania sprawy, natomiast strony postępowania mają możliwość uzyskania ochrony prawnej w wyniku postępowania sądowego. Pamiętać należy, iż podstawowym zadaniem sądów administracyjnych jest ochrona praw i wolności obywateli, a dopiero w następnej kolejności ochrona obiektywnego porządku prawnego. Funkcja ochrony praw podmiotowych jednostki wynika z przyjętych w polskim systemie sądownictwa administracyjnego założeń weryfikacji działalności administracji publicznej (R. Hauser: Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S .Fundowicz, Lublin 2003, s. 143 i nast.). Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w rozpoznawanej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Zatem skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organ zobowiązany do wydania aktu, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. W art. 12 Kpa została zawarta zasadą szybkości i ograniczonego formalizmu postępowania. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji i wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie. W myśl art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Z kolei artykuł 36 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Skarga na bezczynność może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Przekroczenie terminów wskazanych w art. 35 Kpa lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 Kpa, oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego. Skargę na bezczynność, z wyłączeniem skargi na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej, można wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku skargi na bezczynność w postępowaniu administracyjnym o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzystał ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 Kpa. Przepis ten stanowi, iż na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na bezczynność bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 6 cytowanej już wyżej ustawy). W świetle powyższych uwag Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki formalnoprawne wniesienia skargi na bezczynność. W szczególności skarżący wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 Kpa wezwaniem z dnia 8 marca 2016 r. do usunięcia naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie GIODO wydał postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w dniu [...] października 2015 r., w dniu [...] listopada 2015 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, a następnie w dniu [...] kwietnia 2016 r., GIODO utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] października 2015 r. Wobec powyższego w świetle przytoczonych okoliczności, w dacie wniesienia skargi tj. [...] kwietnia 2016 r. organ pozostawał w bezczynności. Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika nieuzasadniona opieszałość organu w podejmowaniu nie tak licznych czynności w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Oceny tej nie może zmienić fakt, że obszarem działania GIODO jest terytorium całego kraju i nie posiada on żadnego aparat pomocniczego. Rażącym naruszenie prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy doszło do oczywistego i rażącego naruszenia prawa. Taki stan bez wątpienia wystąpił w rozpoznawanej sprawie co wprost wynika z chronologicznego przedstawienia w części sprawozdawczej uzasadnienia. Zatem tak istotna zwłoka w załatwieniu sprawy musi zostać poczytana za rażącą i to tym bardziej, że dotyczy ona organu centralnego, jakim jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, a zatem organu, który z racji swojego sytuowania w państwie i realizowanych zadań, powinien stanowić przykład innym organom administracji, co do przestrzegania zasad terminowości. Reasumując taki stan rzeczy, przy uwzględnieniu obowiązków organu wynikających z art. 35 i 36 w zw. z. art. 12 Kpa oraz zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 Kpa, uzasadnia stanowisko, iż doszło do bezczynności organu. Wydanie w dniu [...] kwietnia 2016 r. przez GIODO postanowienia, po wpłynięciu skargi na bezczynność do organu, spowodowało zbędność prowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dalszego postępowania, albowiem cele procesowe skarżącej – uzyskanie merytorycznego rozstrzygnięcia wniesionej do organu sprawy - wskazane w skardze na bezczynność zostały osiągnięte. Powyższe skutkowało rozstrzygnięciem zawartym w pkt 2 wyroku. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 132 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.