II SAB/Wa 256/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Ewa Marcinkowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, iż Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala wniosek o wymierzenie grzywny, 4. zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz M. D. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w skargę z dnia 11 maja 2017 r. na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] kwietnia 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej. We wniosku tym skarżący wniósł o udostępnienie następujących informacji: 1. czy było prowadzone przez Prezesa URE — względnie URE — jakiekolwiek postępowanie lub postępowania związane ze stosowaniem się lub niestosowaniem się do ograniczeń w poborze energii zaistniałych w okresie od [...] sierpnia 2015 r. (włącznie) - [...] sierpnia 2015 r. (włącznie) przez przedsiębiorcę: P. S.A., ul. [...], [...]?, 2. w jaki sposób zostało/y zakończone postępowanie lub postępowania, o których mowa w pkt 1 powyżej?, 3. jeżeli postępowanie lub postępowania, o których mowa w pkt 1 powyżej nie zostało/y zakończone: na jakim etapie aktualnie się znajduje/ą?, 4. jakie były ustalenia Prezesa URE — względnie URE — w zakresie stosowania się lub niestosowania się przez przedsiębiorcę, o którym mowa w punkcie 1 powyżej do ograniczeń w poborze energii zaistniałych w okresie od [...] sierpnia 2015 r. (włącznie) do [...] sierpnia 2015 r. (włącznie)?, 5. czy przedsiębiorca, o którym mowa w pkt 1 stosował się do każdego ograniczenia w poborze, które zaistniało w okresie od [...] sierpnia 2015 r. (włącznie) do [...] sierpnia 2015 r. (włącznie)? Skarżący zarzucając naruszenie art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, wniósł o zobowiązanie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do rozpoznania wniosku w terminie 3 dni od dnia uprawomocnienie się wyroku; orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a w 1/20 maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podał, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. wypełnił udostępniany na stronie internetowej organu formularz wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek — przy wykorzystaniu poczty elektronicznej — złożył organowi tego samego dnia w sposób i na adres kontaktowy podawany przez organ. Skarżący podniósł, że do dnia wniesienia skargi wniosek pozostał bez odpowiedzi. Organ nie poinformował o przyczynach nieudostępnienia informacji w ustawowym terminie. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi; ewentualnie, w przypadku stwierdzenia bezczynności organu, stwierdzenie, że bezczynność w załatwieniu sprawy miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; oddalenie wniosku w zakresie żądania zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jako bezprzedmiotowego obecnie; oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny. W uzasadnieniu pełnomocnik organu podniósł, iż organ powinien udostępnić informację publiczną do [...] kwietnia 2017 r. Wskazał, że odpowiedź zgodna z treścią wniosku została przesłana do skarżącego już [...] kwietnia 2017 r., jednakże wskutek omyłki pisarskiej w adresie e-mail, nie dotarła do adresata. Pełnomocnik wskazał, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością, lecz jedynie z nieskutecznością doręczenia. Podał, że brak wpisania przez pracownika sekretariatu w adresie e-mail wnioskodawcy jednej litery spowodował, że odpowiedź nie dotarła do adresata. Zatem nieotrzymanie odpowiedzi przez skarżącego nie było wynikiem nierozpoznania wniosku albo pozostawania organu w świadomej bezczynności, lecz jedynie zbiegu okoliczności: pomyłki pisarskiej i braku świadomości jej wystąpienia. Po powzięciu wiadomości o tej sytuacji - na skutek wniesienia skargi na bezczynność - organ przesłał [...] maja 2017 r. ponownie odpowiedź na wniosek, na prawidłowy adres poczty e-mailowej skarżącego. Pełnomocnik wskazał, że skarżący nie skorzystał we wcześniejszym terminie z żadnej możliwości zwrócenia uwagi organowi na fakt, że nie uzyskał odpowiedzi. W ocenie organu pomyłka pisarska w adresie poczty e- mailowej nosi cechy racjonalnego uzasadnienia dla niedoręczenia informacji publicznej wnioskodawcy, pomimo oczywistego podjęcia czynności zgodnych z wnioskiem po jego rozpoznaniu. Pełnomocnik wskazał, że w okolicznościach tej sprawy budzi wątpliwości, czy miała miejsce bezczynność, albowiem nie była to sytuacja zawiniona przez organ. Z wyżej opisanych względów w żadnej mierze nie spełniły się zdaniem pełnomocnika również przesłanki dla ustalenia, że organ rażąco naruszył prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga była zasadna w chwili jej wniesienia. Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi i powinny być udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), zwana dalej u.d.i.p. służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W świetle powyższego żądanie udostępnienia informacji dotyczących postępowania przed Prezesem URE stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej. Powyższe nie było w sprawie kwestionowane. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, jak wskazane wyżej, strona może zwalczać stan bezczynności w drodze skargi na bezczynność organu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Rozpatrując skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, Sąd stwierdził, że była ona zasadna w chwili jej wniesienia. Organ nie udostępnił bowiem żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, jak też nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji, zatem pozostawał w bezczynności. Wprawdzie organ, jak podał w odpowiedzi na skargę, już w dniu [...] kwietnia 2017 r. przygotował odpowiedź na wniosek z dnia [...] kwietnia 2017 r. i wysłał ją w formie elektronicznej, jednakże nie nastąpiło faktyczne udostępnienie żądanej informacji. Okoliczność popełnienia przez pracownika organu omyłki pisarskiej w adresie e-mail wnioskodawcy spowodowała bowiem, że w istocie żądana informacja publiczna nie została udostępniona wnioskodawcy w ustawowym terminie. Powyższe nie jest – wbrew twierdzeniom odpowiedzi na skargę – działaniem niezawinionym przez organ. Nadto, dla ustalenia, czy organ pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia skargi, nie ma znaczenia, czy brak właściwego działania był zawiniony, czy też nie. Okoliczności sprawy w tym zakresie ważyć mogą jedynie w kwestii stwierdzenia, czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, czy też nie. Z tego względu Sąd stwierdził, że w chwili wniesienia skargi była ona zasadna. Z uwagi na to, że żądana we wniosku informacja publiczna została wnioskodawcy udostępniona – stan bezczynności ustał bowiem w dniu [...] maja 2017 r. – brak było podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku. Bezczynność organu nie miała w ocenie Sądu charakteru rażącego naruszenia prawa. Z akt sprawy nie wynika, aby okoliczność popełnienia omyłki pisarskiej w adresie e-mail wnioskodawcy była zamierzona, czy aby organ miał na celu pozbawienie wnioskodawcy dostępu do informacji publicznej. Z akt wynika, że organ dążył do szybkiego udostępnienia żądanej informacji, a jedynie na skutek błędu w toku wysyłania odpowiedzi nie doszło do udostępnienia (doręczenia) żądanej informacji w ustawowym terminie. Organ dopiero ze skargi dowiedział się, że wnioskodawca nie otrzymał e-maila z żądaną informacją, choć wysyłki dokonano. Po ustaleniu przyczyny, organ w dniu [...] maja 2017 r. ponownie przesłał odpowiedź wnioskodawcy. Z tych też przyczyn Sąd nie znalazł podstaw także do wymierzenia organowi grzywny. Wobec zasadności skargi w dniu jej wniesienia, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono, jak w punkcie 4 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.