II SAB/Wa 267/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jacek Fronczyk Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska (sprawozdawca) Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. sprawy ze skargi A. T. na bezczynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2012 r. o przyznanie renty rolniczej w drodze wyjątku – oddala skargę – Wnioskiem z dnia [...] listopada 2012 r., który to wniosek był kolejnym wnioskiem w sprawie, A. T. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznanie renty rolniczej w drodze wyjątku. We wniosku opisała swoją sytuację życiową, wskazując, że od 2001 r. stan jej zdrowia nie pozwala na wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. Oświadczyła, że w latach 2001-2009 otrzymywała rentę rolniczą. W chwili obecnej nie została jej przyznana renta rolnicza, albowiem lekarze-orzecznicy nie stwierdzili u niej niezdolności do pracy. Wnioskodawczyni wskazała, iż inni lekarze, u których się leczy, zabraniają jej podjęcia pracy na roli ze względu na stan jej zdrowia. W związku z powyższym, zdaniem A. T., wniosek jej jest uzasadniony. W dniu [...] grudnia 2012 r. Prezes KRUS, na podstawie art. 123 § 1 i 2 oraz art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wydał postanowienie nr [...], zawieszające postępowanie w sprawie przyznania A. T. renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W postanowieniu Prezes KRUS wskazał, że w dniu [...] listopada 2012 r. wnioskodawczyni złożyła w Placówce Terenowej KRUS w B. odwołanie do Sądu Okręgowego w Z., od decyzji z dnia [...] października 2012 r., odmawiającej jej przyznania prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Powyższa okoliczność stanowiła, zdaniem Prezesa KRUS, okoliczność określoną w art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, powodującą konieczność zawieszenia postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w Z. o uprawnieniu wnioskodawczyni do renty rolniczej w trybie zwyczajnym. Postanowienie to zostało doręczone A. T. w dniu [...] grudnia 2012 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., skierowanym do Prezesa KRUS, pełnomocnik A. T. - Prezes Przedstawiciel Stowarzyszenia [...], zarzucił organowi niezałatwienie sprawy A. T., pomimo upływu dwumiesięcznego terminu. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. A. T. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa KRUS, w przedmiocie nierozpoznania jej wniosku o przyznanie renty rolniczej w drodze wyjątku. W skardze podniesiono, że od dnia złożenia wniosku organ nie podjął żadnej czynności, a wobec odmowy wypłaty zasiłku chorobowego od dnia [...] lutego 2013 r. skarżąca pozostaje bez środków do życia. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa KRUS wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił po kolei historię wniosków skarżącej o przyznanie renty rolniczej oraz odmowy jej przyznania wobec niespełnienia przez skarżącą warunków określonych w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). Organ następnie podał, że w dniu [...] października 2012 r. Placówka Terenowa KRUS w B. odmówiła przyznania skarżącej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Od powyższej decyzji A. T. wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego w Z.. Równocześnie skarżąca złożyła w Placówce Terenowej KRUS w B., jak również do Centrali KRUS wniosek do Prezesa KRUS o przyznanie renty rolniczej w drodze wyjątku. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Placówka Terenowa KRUS w B. poinformowała skarżącą, że termin rozpoznania jej wniosku ulegnie przesunięciu z uwagi na konieczność przesłania akt sprawy do Sądu Okręgowego w Z. w związku ze złożonym odwołaniem od decyzji z dnia [...] października 2013 r., a następnie w dniu [...] grudnia 2012 r. Prezes KRUS wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania w przedmiocie przyznania A. T. renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W dniu zaś [...] grudnia 2012 r. organ wystosował pismo do PT KRUS w B., zobowiązujące do przekazania akt sprawy do Centrali KRUS, po ich powrocie Sądu. W dniu [...] maja 2013 r. PT KRUS w B. poinformowała, że akta rentowe pozostają w Sądzie Okręgowym w Z., a kolejny termin rozprawy został wyznaczony na dzień [...] maja 2013 r. W dniu [...] czerwca 2013 r. do Sądu wpłynął, nadesłany przez skarżącą, odpis wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...], oddalający odwołanie skarżącej od decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] października 2012 r. odmawiającej przyznania prawa do renty rolniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Jakkolwiek przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają, na czym polega stan bezczynności organów administracji publicznej, to w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z taką bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996, s. 62 - 63). W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1 – 3 k.p.a., ani nie wykonuje czynności o których mowa w art. 36 k.p.a. Zgodnie z powołanymi przepisami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Art. 35 § 1 k.p.a. nakłada na organ mający załatwić sprawę obowiązek działania bez zbędnej zwłoki. Powyższą powinność należy rozumieć jako ogólną wskazówkę dotyczącą załatwiania wszystkich spraw w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, aby nie tylko dochować terminów zakreślonych w kodeksie, ale również – w miarę możliwości – sprawy załatwiać w krótszych terminach. W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej sąd administracyjny orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania. Należy wskazać, iż podstawową zasadą instytucji skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślić ponadto należy, że skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym § 2 tego przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia nakazuje rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z § 3 ww. przepisu, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargi na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku skarg na bezczynność, polegającą – jak w sprawie niniejszej – na niewydaniu w terminie decyzji, skarżący obowiązany jest przed wniesieniem skargi wyczerpać środek prawny, przewidziany w art. 37 k.p.a., tj. wnieść zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie. Niedopełnienie tego warunku o charakterze formalnym skutkuje odrzuceniem skargi (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., skierowanym do Prezesa KRUS, pełnomocnik A. T. – Prezes Przedstawiciel Stowarzyszenia [...], zarzucił organowi niezałatwienia sprawy A. T., pomimo upływu dwumiesięcznego terminu. Pomimo nienazwania tego pisma przez pełnomocnika skarżącej – zażaleniem, dopełniony został, zdaniem Sądu, warunek formalny wniesienia skargi na bezczynność, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Sąd, odnosząc się do zarzutu bezczynności w postaci niewydania decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę skarżących, stwierdził, że wprawdzie do dnia rozprawy – [...] października 2013 r., Prezes KRUS nie wydał decyzji administracyjnej rozstrzygającej co do istoty sprawę przyznania skarżącej renty rolniczej w drodze wyjątku, to jednak nie budzi wątpliwości fakt, że nie pozostaje on w bezczynności. Nie można bowiem stwierdzić uchybienia Prezesa KRUS w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej A. T. o przyznanie renty rolniczej w drodze wyjątku z dnia [...] listopada 2012 r., a w konsekwencji bezczynności tego organu. Jak wynika z akt administracyjnych, w dniu [...] października 2012 r. Placówka Terenowa KRUS w B. odmówiła przyznania skarżącej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Od powyższej decyzji A. T. wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego w Z.. Równocześnie skarżąca złożyła w Placówce Terenowej KRUS w B., jak również do Centrali KRUS wniosek do Prezesa KRUS o przyznanie renty rolniczej w drodze wyjątku. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Placówka Terenowa KRUS w B. poinformowała skarżącą, że termin rozpoznania jej wniosku ulegnie przesunięciu z uwagi na konieczność przesłania akt sprawy do Sądu Okręgowego w Z. w związku ze złożonym odwołaniem od decyzji z dnia [...] października 2013 r., a następnie w dniu [...] grudnia 2012 r. Prezes KRUS wydał na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) postanowienie o zawieszeniu postępowania w przedmiocie przyznania A. T. renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że zawieszenie postępowania administracyjnego następuje obligatoryjnie w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 7 października 2010 r. (sygn. akt II OSK 1543/09) pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest przy tym od wystąpienia łącznie trzech przesłanek, to jest: 1) postępowanie administracyjne musi być w toku, 2) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Skoro zatem w dniu [...] października 2012 r. Placówka Terenowa KRUS w B. odmówiła przyznania skarżącej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, a skarżąca wniosła od niej odwołanie do Sądu Okręgowego w Z., to fakt zawieszenia przez organ postępowania, w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej o rentę rolniczą w drodze wyjątku, wyklucza, w ocenie Sądu, możliwość stwierdzenia po stronie organu bezczynności w rozpoznaniu wniosku o przyznanie renty rolniczej w drodze wyjątku. W ocenie Sądu bezczynności tej nie było również przed zawieszeniem postępowania administracyjnego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.