II SAB/Wa 273/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. z dnia 29 października 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W. S. po otrzymaniu w niniejszej sprawie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 701/12 oddalił zażalenie skarżącego od powyższego orzeczenia, podzielając stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. W związku z powyższym W. S. został wezwany do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Po otrzymaniu powyższego wezwania skarżący pismem z dnia 29 października 2012 r., uzupełnionym w dniu 12 listopada 2012 r., ponownie złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący powołał się na zmianę swojej sytuacji, związanej z pogorszeniem się stanu zdrowia w stopniu uniemożliwiającym pracę fizyczną, co wpływa na pogorszenie się sytuacji materialnej rodziny. Do wniosku została załączona kserokopia zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] października 2012 r. wraz z kserokopiami zwolnień lekarskich z dnia [...] września 2012 r. oraz z dnia [...] października 2012 r., z których wynika, że skarżący jest obecnie niezdolny do pracy. W uzasadnieniu wniosku W. S. wskazał również, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czwórką małoletnich dzieci oraz rodzicami. Oświadczył, że na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytury rolnicze jego rodziców w kwocie po 992,93 zł i zasiłki rodzinne na czworo dzieci – w łącznej wysokości 524 zł, a łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.509,86 zł brutto (2.314,19 zł netto) miesięcznie. Dodatkowo wskazał, że posiada dom o powierzchni 200 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne, którym zajmuje się z żoną nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje 100 – 150 zł miesięcznie, opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 400 zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Dodatkowo oświadczył, że jego obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie pracy na roli. Na powyższe okoliczności skarżący przedstawił szereg dokumentów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, iż przyznanie przez Sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być uzasadnione sytuacją majątkową strony żyjącej w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W niniejszej sprawie deklarowany dochód rodziny skarżącego wynosi 2.314,19 zł, jest on właścicielem domu, w którym mieszka, o powierzchni 200 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu), która, jak wynika z oświadczenia, zaspakaja bieżące potrzeby rodziny. Dokonując oceny wniosku skarżącego z dnia 29 października 2012 r. zauważyć należy, że jest to kolejny wniosek złożony w przedmiocie prawa pomocy. Poprzedni wniosek z dnia 26 lipca 2012 r. został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2012 r. Rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie można odstąpić od oceny sytuacji materialnej strony zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Podkreślić przy tym należy, że zmiana stanowiska i odmienne orzeczenie w przedmiocie aktualnie rozpatrywanego wniosku z dnia 29 października 2012 r. o prawie pomocy jest możliwe wyłącznie przy spełnieniu warunku w postaci zmiany okoliczności sprawy. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zupełną odmienność dotychczasowego rozstrzygnięcia, w szczególności istotne pogorszenie sytuacji wnioskodawcy. Natomiast ze złożonych dokumentów nie wynika, aby w okresie pomiędzy złożeniem pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a przedmiotowym wnioskiem z dnia 29 października 2012 r. zaszły takie zmiany w sytuacji finansowej skarżącego, które by uzasadniały zmianę prawomocnego orzeczenia wydanego w zakresie prawa pomocy. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.