II SAB/Wa 274/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Dyrektora [...] w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor [...] w W. dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. odmawia wymierzenia grzywny; 4. zasądza od Dyrektora [...] w W. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r., Stowarzyszenia [...] zwróciło się drogą elektroniczną do Dyrektora [...] L.O. [...] w W. o udostępnienie informacji publicznej obejmującej: 1. adres strony podmiotowej Biuletynu informacji Publicznej szkoły, 2. informacji o adresie www strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej szkoły, pod którym znajduje się dokumentacja przebiegu / efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających - w odniesieniu do wszystkich kontroli, które miały miejsce w szkole w latach 2003-2015, 3. protokół ostatniego w 2016r. zebrania Rady Pedagogicznej szkoły, 4. plan finansowy szkoły na rok 2016 r. 5. skan arkusza organizacyjnego szkoły, aktualnego na dzień wniesienia wniosku, 6. skany umów cywilnoprawnych, zawartych przez dyrektora szkoły w 2016 r., ewentualnie ich zestawienie obejmujące informacje co najmniej w zakresie: stron umów, przedmiotu umów, kwot na jakie opierają umowy oraz daty ich zawarcia, 7. informacji o tym, czy wobec nauczycieli i nauczycielek pracujących w szkole toczyły się w 2016 r. postępowania dyscyplinarne, a jeśli tak, to informacji o imieniu i nazwisku nauczyciela/nauczycielki, wobec których toczyło się postępowanie oraz skan orzeczenia dyscyplinarnego (jeśli zapadło w sprawie), 8. informacji o liczbie przypadków pobić oraz uszkodzeń ciała w szkole, w których ucierpieli uczennice i uczniowie w 2016 r. 9. informacji o liczbie uczennic i uczniów szkoły, przyłapanych w placówce na posiadaniu lub używaniu papierosów, narkotyków tub alkoholu w 2016 r. Stowarzyszenia [...] wniosła o przesłanie informacji drogą elektroniczną na wskazany przez stowarzyszenie adres e-mail. W dniu [...] kwietnia 2017r. Stowarzyszenia [...], reprezentowana przez radcę prawnego A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora [...] L.O. im. [...] w W., w zakresie niewykonania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z [...] lutego 2017., zarzucając naruszenie: 1. art. 61 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.), w zakresie w jakim przepis ten stanowi gwarancję prawa do informacji publicznej, poprzez naruszenie tego prawa wskutek nieudostępnienia informacji publicznej na wniosek; 2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), (dalej: "UDIP"), w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że informacja publiczna jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej na wniosek. Jednocześnie skarżące stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie Dyrektora [...] L.O. [...] w W. do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z [...] lutego 2017 r. oraz o o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Strona skarżąca wniosła też o wymierzenie Dyrektorowi [...] L.O. im. [...] w W. grzywny za nleudostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przypomniała stan faktyczny sprawy i podała, że do dnia złożenia niniejszej skargi Stowarzyszenie nie otrzymało odpowiedzi na złożony wniosek. Pismem z dnia [...] maja 2017 r., skierowanym drogą elektroniczną do Stowarzyszenia [...], Dyrektor [...] L.O. [...] w W., udzieliła odpowiedzi na wniosek Stowarzyszenia, skierowany do niej w dniu [...] lutego 2017 r. Jednocześnie w piśmie tym przeprosiła za opóźnienie i wskazał, że w razie dodatkowych pytań, przygotuje odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Dyrektora [...] L.O. [...] w W. wniósł o umorzenie postępowania w trybie art. 161 § 1 pkt. 3 PPSA, wskazując, że w dniu [...] maja 2017r. udzielona została skarżącemu wyczerpująca informacja, o którą wnosił. W uzasadnieniu swojego stanowiska Dyrektor podała, że w dniu [...] lutego 2017r., w którym wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej trwały ferie szkolne, ([...]) i uczniowie oraz nauczyciele byli nieobecni; pracował jedynie personel administracyjny szkoły. Dyrektor Szkoły – R. L. była na urlopie, jednak kontrolnie zaglądała do szkoły i sprawdzała pocztę. Podała też, że w dniu [...] lutego 2017r. na adres [...] Liceum Ogólnokształcącego przyszło 67 maili - w tym różne oferty i reklamy, w związku z czym - mail od skarżącego został przeoczony. W związku z powyższym organ administracji publicznej nie udzielił skarżącemu informacji w u stawowym terminie, ponieważ zapytanie, które przyszło mailem w dniu [...] lutego 2017r. - podczas ferii szkolnych, w sposób niezamierzony nie zostało zauważone. Spowodowało to, że [...] Liceum Ogólnokształcące nie udzieliło Stowarzyszeniu [...] odpowiedzi w terminie i nie wystąpiło o przedłużenie ustawowego terminu do złożenia odpowiedzi na zapytanie, ponieważ do dnia [...] maja 20l7r. tj. do dnia w którym wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...], dyrekcja Liceum nie miała świadomości o istnieniu zapytania skarżącego o udzielenie informacji publicznej. Dyrektor wskazał, że nie było jej zamiarem rażące naruszenie prawa i celowe nieudzielenie informacji publicznej Stowarzyszeniu [...]. W momencie zaś otrzymaniu skargi w dniu 4 maja 20l7r., bez zbędnej zwłoki w dniu 11 maja 20l7r. udzielono skarżącemu wyczerpującej odpowiedzi i przeproszono za zwłokę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 ze zm.), zwanej dalej u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1-2a u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przedmiotem skargi skarżące Stowarzyszenie uczyniło bezczynność Dyrektora [...] L.O. [...] w W. w zakresie rozpoznania jej wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wskazać należy, że skarga była zasadna w chwili jej wniesienia. Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi i powinny być udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), zwana dalej u.d.i.p. służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W świetle powyższego żądanie udostępnienia informacji od Dyrektora [...] L.O. [...] w W., stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej. Powyższe nie było w sprawie kwestionowane. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, jak wskazane wyżej, strona może zwalczać stan bezczynności w drodze skargi na bezczynność organu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Rozpatrując skargę na bezczynność Dyrektora [...] L.O. [...] w W., Sąd stwierdził, że była ona zasadna w chwili jej wniesienia. Organ nie udostępnił bowiem żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, jak też nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji, zatem pozostawał w bezczynności. Wprawdzie, jak podał organ w odpowiedzi na skargę w dniu [...] lutego 2017 r., w którym wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej trwały ferie szkolne, (od [...]) i uczniowie oraz nauczyciele byli nieobecni; pracował jedynie personel administracyjny szkoły, zaś Dyrektor Szkoły była na urlopie. Podała też, że w dniu [...] lutego 2017r. na adres [...] Liceum Ogólnokształcącego przyszło 67 maili - w tym różne oferty i reklamy, w związku z czym - mail od skarżącego został przeoczony. Podał też, że do dnia [...] maja 2017r. tj. do dnia w którym wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...], dyrekcja Liceum nie miała świadomości o istnieniu zapytania skarżącego Stowarzyszenia o udzielenie informacji publicznej. Dyrektor wskazał, że nie było jej zamiarem rażące naruszenie prawa i celowe nieudzielenie informacji publicznej. W momencie zaś otrzymaniu skargi w dniu [...] maja 2017r., bez zbędnej zwłoki w dniu [...] maja 20l7r. udzielono skarżącemu wyczerpującej odpowiedzi i przeproszono za zwłokę. Tak więc faktem jest, że nie nastąpiło faktyczne udostępnienie żądanej informacji. Okoliczność przeoczenia wniosku skarżącego Stowarzyszenia spowodowała bowiem, że w istocie żądana informacja publiczna nie została udostępniona wnioskodawcy w ustawowym terminie. Powyższe nie jest działaniem niezawinionym przez organ. Nadto, dla ustalenia, czy organ pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia skargi, nie ma znaczenia, czy brak właściwego działania był zawiniony, czy też nie. Okoliczności sprawy w tym zakresie ważyć mogą jedynie w kwestii stwierdzenia, czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, czy też nie. Z tego względu Sąd stwierdził, że w chwili wniesienia skargi była ona zasadna. Z uwagi na to, że żądana we wniosku informacja publiczna została wnioskodawcy udostępniona – stan bezczynności ustał bowiem w dniu 11 maja 2017 r. – brak było podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku. Bezczynność organu nie miała w ocenie Sądu charakteru rażącego naruszenia prawa. Z akt sprawy nie wynika, aby okoliczność przeoczenia emaila skarżącego Stowarzyszenia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej była zamierzona, czy aby organ miał na celu pozbawienie wnioskodawcy dostępu do informacji publicznej. Z akt wynika, że organ w momencie uzyskania wiedzy na temat złożonego wniosku dążył do szybkiego udostępnienia żądanej informacji, a jedynie na skutek jego przeoczenia, w nie doszło do udostępnienia (doręczenia) żądanej informacji w ustawowym terminie. Organ dopiero ze skargi dowiedział się, że wnioskodawca złożył taki wniosek. Po ustaleniu przyczyny, organ w dniu [...] maja 2017 r. przesłał odpowiedź wnioskodawcy. Z tych też przyczyn Sąd nie znalazł podstaw także do wymierzenia organowi grzywny. Wobec zasadności skargi w dniu jej wniesienia, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono, jak w punkcie 4 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.