II SAB/Wa 274/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych 1. zobowiązuje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do rozpoznania skargi K. N. z dnia [...] maja 2024 r. w terminie miesiąca od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego K. N. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 20 maja 2024 r. K. N. (dalej jako: skarżący) złożył do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej jako: "organ" lub "PUODO") skargę na nieprawidłowości w przetwarzaniu przez Prezesa Fundacji Biura Obrony Praw Dziecka (dalej jako: BOPD) danych osobowych skarżącego tj. wizerunku, imienia, nazwiska, danych o niekaralności, wraz z nieprawdziwymi informacjami o skarżącym w pościcie [...] W dniu 12 czerwca 2024 r. do organu wpłynęło pierwsze ponaglenie do rozpoznania skargi skarżącego na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych. Pismem z 10 lutego 2025 r. skarżący złożył do organu kolejne ponaglenie do rozpoznania skargi z 20 maja 2024 r. K. N. pismem z 10 lutego 2025 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z 20 maja 2024 r. na nieprawidłowości przetwarzania danych osobowych. Skarżący w skardze wniósł m.in. o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości w sprawie, że przewlekłość ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 2000 zł. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w uzasadnieniu skargi wskazał, że w niniejszej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, organ nie przedłużał terminu załatwienia sprawy i nie informował skarżącego o powodach opóźnienia w jej załatwieniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu niniejszej odpowiedzi, organ wyjaśnił, że Prezes DODO wszczął postępowanie ze skargi skarżącego po upływie terminów przewidzianych w art. 35 Kpa, to opóźnienie to nie stanowiło dużego odstępu czasu. Ponadto wskazał, że Prezes UODO wszczął postępowanie ze skargi Skarżącego, przed upływem terminu przewidzianego w art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679. Następnie Prezes UODO wyjaśnił, że z uwagi na okoliczność, że wyjaśnienia BOPD nie stanowiły kompletnych odpowiedzi, na pytania organu nadzorczego, pismem UODO z dnia 11 lutego 2025 r., ponownie wystąpiono do BOPD o udzielenie wyjaśnień w przedmiotowej sprawie, które w ocenie organu nadzorczego, w treści swojej odpowiedzi z dnia 17 lutego 2025 r., po raz kolejny nie udzieliło kompletnej odpowiedzi na pytania, dotyczące przetwarzania danych osobowych skarżącego. Powyższa sytuacja skutkowała koniecznością kolejnego wezwania BOPD do udzielenia wyjaśnień w sprawie, co nastąpiło następnego dnia po dacie wpływu pisma BOPD tj. w dniu 26 lutego 2025 r. W ocenie organu nie dopuścił się on intencjonalnej przewlekłości, nie lekceważył praw przysługujących stronom i nie uchylał się od podjęcia czynności mających na celu rozstrzygnięcie przedstawionej przez skarżącego sprawy. Organ wyjaśnił, że w możliwie najszybszym terminie od wpływu skargi - determinowanym możliwościami organu - przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wypełnieniu zasad określonych w Kpa, o czym z opóźnieniem, ale jednak poinformował skarżącego. Organ wyjaśnił również, że nie dopuścił się intencjonalnej przewlekłości, bowiem w znacznym stopniu wynika ona z braku złożenia kompletnych wyjaśnień przez BOPD. PUODO wskazał również, że organ podejmuje możliwie szybko i w najbardziej skuteczny sposób działania mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia. W szczególności podejmuje przewidziane prawem czynności służące rzetelnemu, ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. W związku z powyższym organ stwierdził, że złożona przez K. N. skarga jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w §1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony, bowiem strona skarżąca wystąpiła do Prezesa UODO z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Mając na uwadze przywołane przepisy prawa Sąd stwierdził, że badana skarga jest dopuszczalna, a także merytorycznie uzasadniona. Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wówczas, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Powyższe pojęcia obejmują zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne powinna być dokonywana na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA). Z art. 78 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (który to przepis stanowi lex specialis wobec regulacji art.35 K.p.a.) wynika, że bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie jej danych osobowych. Przepis ten pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 i art. 57 ust. 1 lit. f ww. rozporządzenia, w których jest mowa o informowaniu skarżącego - w rozsądnym terminie - o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Biorąc pod uwagę utartą w sprawach tego rodzaju linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, że norma art.78 ust.2 RODO w pierwszej kolejności odnosi się do rozpoznania skargi i musi być traktowana jako norma szczególna w rozumieniu art.35 par.4 K.p.a. uznać należało, że organ procedując przewlekle, naruszył regulację omawianego przepisu art.78 ust.2 RODO. Co prawda w początkowej fazie postępowania organ podejmował czynności w rozsądnych terminach, jednakże z akt sprawy wynika, że dnia 14 sierpnia 2024r. organ otrzymał od uczestnika wyjaśnienia, a o dodatkowe wyjaśnienia zwrócił się do uczestnika dopiero pismem z 11 lutego 2025r. Nadto od 26 lutego 2025r. kiedy to organ zwrócił się do uczestnika o uzupełnienie wcześniejszych wyjaśnień, do dnia wyrokowania w sprawie, organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy i nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że Prezes UODO procedując w sprawie, nie dochował terminu z art.78 ust.2 RODO w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Skoro bowiem na dzień orzekania w obrocie prawnym nie funkcjonowało żadne kończące sprawę rozstrzygnięcie organu, istniała podstawa do zobowiązania organu do jego wydawania. Długość okresów bezczynności świadczy zaś w ocenie tut. Sądu o tym, że prowadzenie postępowania przez organ charakteryzowało się przewlekłością mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa o czym orzeczono w pkt.2 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd administracyjny nie uwzględnił natomiast żądania zawartego w pkt.3 skargi strony. W tym zakresie przychylić należało się do wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę, iż długość trwania postępowania nie miała charakteru intencjonalnego a wynikała z wielości spraw rozstrzyganych przez organ a nie z jego złej woli. Z tego też powodu Sąd w pkt.3 wyroku zawarł rozstrzygnięcie oparte na normie art.151 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd postanowił stosując art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.