II SAB/Wa 275/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie nieuzasadnionej zwłoki po wydaniu postanowienia z dnia (...) maja 2017 r. postanawia : odrzucić skargę Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. J. G. (zwany dalej: skarżący), zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji "o zmianę opinii o braku kwalifikacji moralnych wydanej w 1990 r. w okolicznościach stanowiących uzasadnione podejrzenie o popełnieniu zbrodni przeciwko ludzkości przez mafię poesbecko-partyjną". Przedmiotowy wniosek uznany został jako wniosek o zastosowanie m.in. art. 15c ust. 5 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Oz, U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: u.z.e.f.) oraz o zachowanie emerytury w dotychczasowym zakresie i przekazany do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Dyrektora [...] (zwany dalej: Dyrektor [...], organ). Postanowieniem znak [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Dyrektor [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) orzekł o zawieszeniu postępowania w sprawie realizacji ww. wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. Postanowieniem znak z dnia [...] maja 2017 r. organ orzekł o podjęciu zawieszonego przedmiotowego postępowania. Pismem z [...] lutego 2020 r. (data wpływu do organu) skarżący wniósł ponaglenie w związku z bezczynnością organu w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Następnie pismem z dnia [...] maja 2020 r. (data wpływu do organu) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie nieuzasadnionej zwłoki po wydaniu postanowienia z dnia [...] maja 2017 r. (w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania). Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art.12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 §1 i art. 37 § 5 k.p.a. poprzez przekroczenie terminów załatwienia spraw, tj. pozostawania w bezczynności przez organ. Z uwagi na powyższe wniósł o stwierdzenie bezczynności organu i niezałatwienie w terminie sprawy, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu skargi oraz zwrot kosztów według norm przewidzianych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Uzasadniając organ wskazał, iż przedmiotowy wniosek złożony został w trybie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) oraz ich rodzin, a jak wynika z treści art. 11 u.z.e.f. w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto według regulacji art. 32 ust. 4 u.z.e.f. oraz art. 4779 § 1 i 5 k.p.c., od decyzji organu rentowego, ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tego tytułu, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa albo podejmowane są czynności materialno-techniczne, możliwe jest zaskarżenie braku wymaganego prawem zachowania się organu administracji. Ocena co do bezczynności organu dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz o jego uprawnieniach i obowiązkach. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Skarga na bezczynność Dyrektora [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przeliczenie emerytury nie podlega rozpatrzeniu przez sąd administracyjny. Stosownie do treści art. 180 § 1 k.p.a., w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje, zawarte w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) oraz ich rodzin. Przepis art. 32 ust. 4 u.z.e.f. ustanowił regułę zaskarżania podejmowanych przez organ emerytalny decyzji dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i jego wysokości do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do sądu powszechnego. Analogiczne przepisy zawarte zostały w art. 83 ust. 2 i art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.). W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10, Lex nr 738185), mającej moc zasady prawnej przyjęto, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wskazana uchwała znajduje również zastosowanie do postępowania w sprawie decyzji wydanych w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości emerytury, jak również do spraw, w których organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany. Wyłączenie kognicji sądu administracyjnego na etapie zaskarżania decyzji organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i jego wysokości, jak również do spraw, w których organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia, pozbawia sprawę charakteru administracyjnego i nadaje jej charakter sprawy ubezpieczeniowej, podlegającej rozpoznaniu przez sąd powszechny - sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty władcze wydane w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna w znaczeniu co najmniej procesowym, a więc w której, niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru, przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Opisana wyżej sytuacja nie ma miejsca w sprawie niniejszej. Zaskarżona bezczynność organu dotyczy sprawy ubezpieczeniowej, w której wyłączono sądowoadministracyjny tryb zaskarżenia, eliminując również możliwość skutecznego wniesienia skargi na bezczynność na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Dyrektora [...] w rozpoznaniu wniosku o przeliczenie emerytury, nie należy do właściwości sądu administracyjnego, i dlatego podlega odrzuceniu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.