II SAB/Wa 284/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 15 kwietnia 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W. S. po otrzymaniu w niniejszej sprawie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, w wysokości 100 zł, złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. W związku z powyższym, w wykonaniu zarządzenia z dnia 7 lipca 2017 r. przesłano skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W nadesłanym formularzu wnioskodawca podał, że wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czwórką dzieci oraz rodzicami. Oświadczył, że na dochody rodziny miesięcznie netto składają się: emerytury rolnicze jego rodziców w kwocie 1096,09 zł ojca oraz 1096,09 zł matki, zasiłki rodzinne na dzieci 507 zł oraz dochód z gospodarstwa w wysokości 987,86 zł. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi zatem 3687,04 zł netto miesięcznie. Wskazał, że posiada dom o powierzchni 200 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina ponosi następujące wydatki: ubezpieczenie budynków – 470 zł rocznie, opłata za telefon ok. 80 zł miesięcznie, zakup węgla ok. 850 zł rocznie, wywóz nieczystości ok. 600 zł rocznie, wywóz śmieci ok. 160 zł miesięcznie, opłacenie podatków od gruntów i budynków – 594 zł rocznie, szczepienie psów 100 zł rocznie, przegląd kominiarski ok. 150 zł rocznie, dojazdy do szkoły ok. 70 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że posiada zaległości z tytułu opłaty podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości na kwotę 746,50 zł + odsetki oraz z tytułu opłat za wywóz śmieci w wysokości 478,60 zł. Oświadczył również, że ani on, ani zamieszkali z nim bliscy, nie posiadają żadnych oszczędności, kosztowności, antyków ani innych szczególnie wartościowych rzeczy. Ponadto, zarówno wnioskodawca, jak i jego żona, nie są nigdzie zatrudnieni oraz nie są zarejestrowani jako bezrobotni i nie pobierają z tego tytułu zasiłków. Wnioskodawca wskazał również na swoje problemy zdrowotne, przez które jest praktycznie niezdolny do pracy w gospodarstwie i ma całkowity zakaz podejmowania wysiłku fizycznego. Dodatkowo podniósł, iż zmuszony jest do zakupu nierefundowanych leków o 100 % odpłatności. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2017 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedstawienie w terminie 7 dni: - dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych nieruchomości i miejsc ich położenia (np. zaświadczenia właściwego Urzędu Gminy, lub decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości) - oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to w jakiej wysokości, - dokumentów potwierdzających pobieranie przez wnioskodawcę i żonę wnioskodawcy zasiłków z Ośrodka Pomocy Społecznej - udokumentowania sytuacji finansowej córki wnioskodawcy K. S.: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej, natomiast w przypadku pobierania nauki – przedstawienia odpowiedniego zaświadczenia szkoły/uczelni, - ostatnich przekazów pocztowych świadczeń emerytalnych matki i ojca wnioskodawcy, ewentualnie ostatnich decyzji określających wysokość uzyskiwanych świadczeń emerytalnych. Powyższe wezwanie zostało doręczono wnioskodawcy w dniu 4 sierpnia 2017 r., jednak do dnia podjęcia przedmiotowego rozstrzygnięcia, wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej powołana jako p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. Wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych, wezwano wnioskodawcę do nadesłania określonych dokumentów potwierdzających uzyskiwane w gospodarstwie domowym wnioskodawcy dochody oraz do udokumentowania sytuacji finansowej pełnoletniej córki wnioskodawcy. Jednak wnioskodawca nałożonego obowiązku nie wypełnił i nie przedstawił żądanych dokumentów. Analizując jednak treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego wniosku wynika bowiem, że rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z emerytur rolniczych rodziców wnioskodawcy. Nadto wnioskodawca pobiera zasiłki rodzinne w łącznej wysokości 507 zł. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, trójką ich małoletnich dzieci oraz pełnoletnią córką, a także z rodzicami wnioskodawcy. Zamieszkują oni w domu o powierzchni 200 m² stanowiącym ich własność. Wnioskodawca i jego żona prowadzoną gospodarstwo rolne o powierzchni 10,8845 ha, w tym 1,6 ha lasu (5,1755 ha przeliczeniowego), które według oświadczenia wnioskodawcy nie przynosi dochodów, a zebrane plony konsumowane są w całości przez rodzinę. Przy czym należy wskazać, że w rubryce 10. formularza wniosku skarżący podał, iż osiąga dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości 987, 86 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że jest osobą chorą i nie może wykonywać ciężkiej pracy. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że razem z żoną nie są nigdzie zatrudnieni, nie są również zarejestrowani jako bezrobotni i nie pobierają z tego tytułu zasiłku. Tym samym, w ocenie referendarza sądowego, skoro prowadzone przez nich gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów, to brak jest przeszkody do poszukiwania przynajmniej przez żonę wnioskodawcy innych źródeł zarobkowania. Jednocześnie wyjaśnić należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyłącza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca posiada bowiem gospodarstwo rolne, którym może rozporządzać w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. W orzecznictwie przyjmuje się, że niewykorzystywanie posiadanego majątku w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach rozpoznawanej sprawy ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy obejmuje zatem również możliwości uzyskiwania dochodów przez członków rodziny pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, które jak wykazano wyżej, nie są w pełni wykorzystane. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że deklarowany dochód rodziny wnioskodawcy wynosi 3687,04 zł. W ocenie referendarza sądowego, wnioskodawca nie wykazał, iż żyje wraz z rodziną w ubóstwie, bowiem ma on zabezpieczone potrzeby bytowe jak również co miesiąc uzyskuje stały dochód. Jednocześnie wskazać należy, że w niniejszej sprawie z uwagi na jej charakter wpis sądowy wyniesie 100 zł, zatem przy ujawnionej kwocie dochodu – nawet przy wykazanych wydatkach – wnioskodawca jest w stanie samodzielnie opłacić koszty sądowe. Co równie istotne, skarżący, mimo wezwania, nie nadesłał żadnych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej swojej rodziny, co z kolei uniemożliwiło zweryfikowania złożonych oświadczeń oraz uwzględnienie ewentualnych, innych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Podsumowując przyjąć należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają twierdzenia, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.