II SAB/Wa 284/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Konrad Łukaszewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi H. R. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje H. R. od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych sumę pieniężną w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz H. R. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. H. R. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Urzędu Ochrony Danych w przedmiocie rozpoznania przez organ skargi na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]". Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dawniej Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych) wpłynęła skarga H. R., zam. w [...] przy ul. [...], na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" z siedzibą w [...] przy ul. [...], polegające na udostępnieniu jego danych osobowych w zakresie imienia i nazwiska oraz informacji o toczącym się sporze sądowym w treści ogłoszenia wywieszonego w budynku Spółdzielni. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r, nr [...], [...], Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (dalej jako GIODO), zwrócił się do Spółdzielni o ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w skardze oraz złożenie w sprawie pisemnych wyjaśnień i potwierdzających je dowodów. Wyjaśnienia skarżonego podmiotu wpłynęły do Biura GIODO w dniu [...] kwietnia 2017 r. oraz w dniu [...] czerwca 2017 r. Na podstawie powyższych wyjaśnień organ ustalił, iż pomiędzy skarżącym a Spółdzielnią w 2014 r. toczył się spór przed Sądem Rejonowym dla [...]. Spółdzielnia umieściła ww. ogłoszenie w przeszklonej gablocie znajdującej się w pobliżu wejścia do budynku, w którym znajduje się siedziba Spółdzielni. Zamieszczone ogłoszenie miało następującą treść: "W dniu [...] listopada 2014 r. (czwartek) biuro Spółdzielni nie będzie obsługiwać interesantów z powodu obowiązku stawienia się Zarządu w Sądzie Rejonowym dla [...] na rozprawie z wniosku H. R.. W pilnych sprawach prosimy o kontakt telefoniczny do godz. 13.00.". Spółdzielnia w złożonych wyjaśnieniach wskazała, że w/w ogłoszenie zostało umieszczone w ww. gablocie dnia [...] listopada 2014 r. około godziny 8.00 oraz zostało usunięte około godziny 14.00 tego samego dnia. Spółdzielnia wskazała ponadto cyt. "(...) Obecnie podobne informacje są przekazywane Członkom Spółdzielni w innej formie, a o rozlicznych działaniach P. R. wobec Spółdzielni Członkowie SM "[...]" na wszelki wypadek nie są informowani w żadnej formie (...)". Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania, GIODO w dniu [...] września 2017 r. wydał decyzję administracyjną, na mocy której odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. W dniu [...] września 2017 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej jako UODO, wpłynął wniosek skarżącego o uchylenie ww. decyzji. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r" nr [...], Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej jako Prezes UODO, poinformował skarżącego oraz Spółdzielnię, że zgromadzony został materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji administracyjnej oraz o uprawnieniach stron określonych w art. 10 § 1 i art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") Ww. pismo zostało odebrane przez strony postępowania w dniach [...] i [...] marca 2019 r. Dnia [...] marca 2019 r. do UODO wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "Ponaglenie", na podstawie art. 37 § 1 i 2 k.p.a. oraz pismo skarżącego zawierającego jego dodatkowego wyjaśnienia. Dnia 27 marca 2019 r. do UODO wpłynęła skarga H. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa UODO w sprawie jego skargi do tego organu. Dnia [...] kwietnia 2019 r. Prezes UODO wydał w sprawie ww. decyzję administracyjną (nr [...]) utrzymującą w mocy decyzje z dnia [...] września 2017r. H. R. w skardze na bezczynność podnosił, iż postępowanie organu administracji państwowej prowadzone jest od 18 miesięcy, mimo, że brak jest przesłanek, które wskazywałyby na szczególnie skomplikowany charakter tej sprawy. Fakt złamania norm przetwarzania danych osobowych jest potwierdzony dowodem w postaci dołączonego ogłoszenia. Równocześnie ani razu nie dopełniono obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. Działanie prezesa spółdzielni mieszkaniowej było umyślne, obliczone na zastraszenie mnie i obudzenie negatywnych emocji u adresatów ogłoszenia, w tym wielu osób postronnych odwiedzających budynek położony w ruchliwej części miasta. Ponadto do 25 maja 2018 roku zachowanie autora ogłoszenia stanowiło przestępstwo z art. 51 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 29 sierpnia 1997r. Powyższe okoliczności dodatkowo obligowały organ administracji państwowej do wystosowania powiadomienia, o którym mowa w art. 19 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (Dz.U. 2016.922 j.t.) oraz uzasadniały skierowanie wystąpienia, które przewidywał art.19a powołanej ustawy, o co wnosiłem. Zdaniem skarżącego brak jakiejkolwiek reakcji instytucji państwowej powołanej wyłącznie dla ochrony przetwarzania danych osobowych na rozmyślne złamanie prawa ośmielił sprawcę ujawnienia danych osobowych do wyrażenia publicznie przeświadczenia, że wszystkie restrykcje z ogłaszaniem nazwisk to wymysł sowiecki. Wystawienie nazwiska na widok publiczny naruszało prawo do prywatności i do ochrony danych osobowych gwarantowane zarówno przez art.47 i 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Organ odnosząc się do skargi na bezczynność wskazał, że z dniem 25 maja 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1000 ze zm.), stosownie do jej art. 176. W myśl art, 160 tej ustawy postępowania prowadzone przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzone są przez Prezesa Urzędu (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, prowadzi się na podstawie ustawy uchylanej w art. 175, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz, U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) (ust. 2). Czynności dokonane w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, pozostają skuteczne (ust. 3). Z art. 175 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych wynika, że utraciła moc ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.) z wyjątkiem określonych przepisów, które zachowały moc w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych we wskazanym w ww. przepisie zakresie. Natomiast art. 35 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1), Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). H. R. skierował do Prezesa UODO ponaglenie na podstawie art. 37 k.p.a. pismem z dnia [...] marca 2019 r. Przed skierowaniem ww. ponaglenia Prezes UODO podjął działania w sprawie, czyli skierował do stron postępowania pismo z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], informujące, że zostanie wydana decyzja administracyjna. Dnia 27 marca 2019 r. do UODO wpłynęła skarga Pana H. R. na bezczynność Prezesa UODO w sprawie. Dnia [...] kwietnia 2019 r. Prezes UODO wydał w sprawie ww. decyzję administracyjną odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżącego. Organ wskazał, że wydając przedmiotową decyzję organ rozstrzygnął niniejszą sprawę po zgromadzeniu i przeanalizowaniu kompletnego materiału dowodowego. Wobec powyższego organ wskazuje, że podniesiony przez skarżącego zarzut bezczynności organu w sprawie jest bezzasadny, bowiem postępowanie zostało zakończone decyzją administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z poźn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony danych Osobowych – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem wnioskodawca pismem z dnia [...] marca 2019 r. wystąpił z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie dokonał żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, lecz pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zatem zwalczanie braku działania w załatwianiu sprawy administracyjnej i bez znaczenia pozostają tu okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem wyłącznie ustalenie, że organ był zobowiązany na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji, innego aktu lub podjęcia czynności i tego zaniechał. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Ponadto dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy zostało to spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej załatwienia (art. 36 k.p.a.). Samo sprostanie tej powinności nie wyłącza jednak możliwości uznania, że organ pozostaje w bezczynności. Poddając ocenie działanie organu należy zwrócić uwagę na to, że GIODO w dniu [...] września 2017 r. wydał decyzję administracyjną, na mocy której odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. W dniu [...] września 2017 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, wpłynął wniosek skarżącego o uchylenie ww. decyzji. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej jako Prezes UODO, poinformował skarżącego oraz Spółdzielnię, że zgromadzony został materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji administracyjnej oraz o uprawnieniach stron określonych w art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. Ww. pismo zostało odebrane przez strony postępowania w dniach 6 i 12 marca 2019 r. Dnia [...] marca 2019 r. do UODO wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "Ponaglenie", na podstawie art. 37 § 1 i 2 k.p.a. oraz pismo skarżącego zawierającego jego dodatkowego wyjaśnienia. Dnia [...] marca 2019 r. do UODO wpłynęła skarga H. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa UODO w sprawie jego skargi do tego organu. Dnia [...] kwietnia 2019 r. Prezes UODO wydał w sprawie ww. decyzję administracyjną (nr [...]) utrzymującą w mocy decyzje z dnia [...] września 2017r. Natomiast w dniu [...] września 2017 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej jako UODO, wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, poinformował skarżącego oraz Spółdzielnię, że zgromadzony został materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji administracyjnej oraz o uprawnieniach stron określonych w art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. Dnia [...] marca 2019 r. do UODO wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "Ponaglenie", na podstawie art. 37 § 1 i 2 k.p.a. oraz pismo skarżącego zawierającego jego dodatkowego wyjaśnienia. Dnia [...] marca 2019 r. do UODO wpłynęła skarga H. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa UODO w sprawie jego skargi do tego organu. Dnia [...] kwietnia 2019 r. Prezes UODO wydał w sprawie ww. decyzję administracyjną (nr [...]) utrzymującą w mocy decyzje z dnia [...] września 2017r.. W dacie wniesienia skargi na bezczynność (tj. na dzień [...] marca 2019r.) organ nie wydał jeszcze decyzji w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzja GIODO z dnia [...] września 2017r. Decyzja została natomiast wydana w dniu [...] kwietnia 2019r. (nr [...]). Dnia 25 maja 2018 r., wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1000 ze zm.), Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych stało się Urzędem Ochrony Danych Osobowych. Postępowania prowadzone przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, wszczęte i niezakończone przed 25 maja 2018 r. prowadzone są przez Prezesa Urzędu, na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 z późn. zm.), zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. Wszelkie czynności podjęte przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych przed 25 maja 2018 r. pozostają skuteczne (art. 160 ust. 1i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych). W świetle powyższego, do spraw rozstrzyganych przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie prawa materialnego zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm.), dalej, a w zakresie proceduralnym przepisy u.o.d.o. z 1997 r. Zatem właściwym do rozpoznania sprawy w zakresie oceny zgodności z prawem decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2017r. był Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Organ od daty złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, tj. od dnia [...] września 2017r. podejmował jedynie czynności doraźne w tak znacznych odstępach czasu, iż w ocenie Sądu występuje w przedmiotowej sprawie bezczynność. Akta administracyjne organu wskazują na odstęp czasowy pomiędzy [...] września 2017r. a [...] lutego 2019r., kiedy to organ podjął pierwszą czynność w sprawie, zwracając się z pismem do Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" oraz wnioskodawcy. Organ przy tym w okresie od [...] września 2017r. do [...] lutego 2019r. nie gromadził materiału dowodowego ani nie podejmował innych czynności w sprawie. Pisma z [...] lutego 2019r. ograniczały się natomiast do informacji o zmianach w obowiązujących przepisach, o prawie do wglądu do akt sprawy oraz o zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego (de facto takiego materiału dowodowego jakim organ dysponował przed datą złożenia wniosku z [...].09.2017r.) Takie procedowanie organu mogło powodować po stronie wnioskodawcy uzasadnione wątpliwości, czy jego sprawa w ogóle zmierzała ku zakończeniu, co jest szczególnie niepożądane w sprawach tak istotnych jak ochrona danych osobowych. Tak długie milczenie organu jest nie do zaakceptowania w państwie prawa. Organ miał obowiązek komunikowania się ze stroną i wyjaśnienia jej przyczyn opóźnienia w załatwieniu sprawy. Tymczasem tak długa bezczynność organu i tego typu prowadzenie postępowania, a w zasadzie jego nieprowadzenie, nie licuje z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej, jak również stanowi klasyczny przykład pozostawania przez organ w bezczynności, której dopuścił się z rażącym naruszeniem prawa. Uwzględniając czas trwania postępowania, w tym okres, w których organ bez usprawiedliwionych przyczyn nie podejmował żadnych czynności, charakter sprawy i jej znaczenie dla skarżącego oraz fakt, że obecnie organ nie pozostaje w bezczynności, Sąd uznał za uzasadnione przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 500 zł. Zdaniem Sądu, suma pieniężna w takiej wysokości spełni w okolicznościach rozpoznawanej sprawy swą kompensacyjną rolę. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie i ta bezczynność była rażąca. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.