II SAB/Wa 298/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Fularski, Przemysław Szustakiewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 października 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Dziekana Wydziału [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2017 r. o stypendium socjalne 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Dziekanowi Wydziału [...] w [...] grzywnę w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych, 4. zasądza od Dziekana Wydziału [...] w [...] na rzecz skarżącego R.K. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 17 kwietnia 2018 r., uzupełnionym w dniu 24 kwietnia 2018 r. R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dziekana Wydziału [...] ([...]) w [...] polegającą na nierozpoznaniu wniosku z dnia [...] października 2017 r. o przyznanie stypendium socjalnego. W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu [...] października 2017 r. złożył do Dziekana Wydziału [...] w [...] wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2017/2018. Wobec braku odpowiedzi w dniu 9 kwietnia 2018 r. wniósł ponaglenie do Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w [...] w celu rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi na skargę Dziekan Wydziału [...] w [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że nie pozostaje w bezczynności, bowiem w wyniku rozpatrzenia wniosku wydał w dniu [...] marca 2018 r. decyzję nr [...] o odmowie przyznania R.K. stypendium socjalnego. Podkreślił, że niniejszej sprawie konieczne było ustalenie statusu decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2017 r. w sprawie skreślenia z listy studentów. Wyjaśnił, że do dnia wydania decyzji nie wpłynęło od skarżącego zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. Pismem z dnia 24 sierpnia 2018 r. organ poinformował, że Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów [...] w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. K., utrzymała w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Pismem z dnia 17 lipca 2018 r. R. K., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, podtrzymał skargę wnosząc o stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma (dowód nadania ponaglenia, wydruk ze śledzenia paczek z przesyłką z ponagleniem, wydruk ze śledzenia paczek z przesyłką z decyzją, kserokopii koperty, w której była nadana przesyłka) na okoliczności z nich wynikające. W ocenie pełnomocnika skarżącego, wbrew twierdzeniu organu, decyzja Dziekana Wydziału[...] w [...] nie została wydana w dniu [...] marca 2018 r. Z daty nadania znajdującej się na kopercie wynika, że powyższe rozstrzygnięcie wydano w dniu [...] kwietnia 2018 r., a zatem po złożeniu ponaglenia oraz przedmiotowej skargi. Ponadto zaznaczył, że organ wydając decyzję już stwierdził, że została ona wysłana w dniu 13 kwietnia 2018 r. (treść pouczenia). Wskazał, że w toku całego postępowania administracyjnego organ nie informował skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie przewidzianym przepisami K.p.a. Z akt dołączonych do sprawy nie wynika również, że aby organ czynił jakiekolwiek zapytania do Rektora [...]w [...] w sprawie wydania decyzji dotyczącej skreślenia go z listy studentów. Tym samym należy przyjąć, że nigdy nie zaistniały żadne przyczyny, które w minimalnym stopniu usprawiedliwiłyby brak działania organu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego organ pozostawał w bezczynności i prowadził przewlekle postępowanie. Od dnia złożenia wniosku (10 października 2018 r.) do wydania rozstrzygnięcia (należy przyjąć datę [...] kwietnia 2018 r.) upłynęło ponad 7 miesięcy. Kilka brakujących dokumentów zostało złożonych w październiku i listopadzie 2017 r., jednak organ przez całe postępowanie administracyjne nie zawiadomił strony, że nie jest w stanie dotrzymać terminu na rozpoznanie sprawy, a ponadto nie wykonywał żadnych innych czynności, a zatem bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei, w odpowiedzi z dnia 25 lipca 2018 r. na wezwanie Sądu z dnia co do jednoznacznego określenia przedmiotu zaskarżenia, skarżący wskazał, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 9 października 2017 r. o przyznanie stypendium socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem R. K. pismem z dnia 10 kwietnia 2018 r. wystąpił z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 K.p.a. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302); zwanej dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Dziekana Wydziału [...] w [...] – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności ma zasada wyrażona w art. 12 K.p.a., tj. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Stosownie do treści art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl zaś art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że w dniu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. 17 kwietnia 2018 r., terminy określone w art. 35 § 3 K.p.a. upłynęły, zaś postępowanie z wniosku R. K. z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego nie zostało zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie. Przyjmując nawet, że sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany, jest bezsporne, że organ nie zakończył postępowania w terminie 2 miesięcy od dnia wpływu wniosku (10 października 2017 r.) o przyznanie stypendium socjalnego wszczynającego postępowanie. Nie ulega wątpliwości zatem, że organ dopuścił się bezczynności. Okoliczność, że Dziekan Wydziału [...] w [...] wydał decyzję w sprawie ze skargi R. K. w dniu [...] marca 2018 r., a zatem przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zmienia ustalenia Sądu w tym zakresie. Wpływa jedynie na to, że Sąd nie ma już podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia skargi w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2017 r. o przyznanie stypendium socjalnego. Powyższa okoliczność nie czyni natomiast w stanie faktycznym sprawy skargi na bezczynność bezzasadną. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała w niniejszej sprawie charakter rażącego naruszenia prawa. Od dnia złożenia przez R. K. do Dziekana Wydziału [...] w [...] wniosku z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego do dnia zakończenia postępowania decyzją administracyjną minęło ponad 5 miesięcy. Uchybienie przepisowi art. 35 § 3 K.p.a. jest oczywiste i nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Jak wynika z akt sprawy wniosek R.K. w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego wpłynął do Działu Pomocy Materialnej dla Studentów [...] w [...] w dniu [...] października 2017 r. Następnie pismami z dnia 18 października 2017 r. i 14 listopada 2017 r. organ wzywał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Od tego momentu nie wystosowano do skarżącego żadnych wyjaśnień ani nie informowano go o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy. W ocenie Sądu zarówno czas trwania postępowania z wniosku R. K. w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego, tj. ponad 5 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, jak również niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 K.p.a., bowiem w toku całego postępowania nie zawiadamiał strony o przyczynach zwłoki powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność organu w tej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 K.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 K.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 K.p.a. w zw. z art. 36 K.p.a. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 K.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Tym niemniej, w niniejszej sprawie, organ żadnych czynności wyjaśniających w istocie nie podjął. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny. Ustalając wysokość nałożonej grzywny (500 zł) Sąd wziął pod uwagę okres oczekiwania skarżącego na decyzję w ważnej dla niego życiowo sprawie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd oparł na przepisie art. 149 § 2 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika orzeczono, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., w punkcie 4 sentencji wyroku.