II SAB/Wa 299/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. z dnia 26 lutego 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia z dnia 11 czerwca 2012 r. postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla A. K. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. A. K. we wniosku z dnia 26 lutego 2014 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a źródłem utrzymania w tym gospodarstwie jest dochód osiągany z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.425,28 zł brutto (1.710, 42 zł netto. Z kolei, wg oświadczenia, średnie miesięczne wydatki w prowadzonym gospodarstwie domowym już tylko z tytułu opłat za zakwaterowanie oraz kosztów nauki kształtują się na poziomie co najmniej 740 zł, a cała kwota miesięcznych wydatków wynosi 1.699 zł Ponadto skarżący oświadczył w powyższej kwocie mieszczą się koszty wyżywienia (wykupione obiady) na kwotę 429 zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani majątku. Ponadto sytuacja majątkowa skarżącego jest znana z urzędu, bowiem była ona już przedmiotem oceny w ramach wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonego do sprawy o sygn. akt II SA/Wa 2802/11 (postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt jw., przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata). To zaś oznacza, że rozpatrując wniosek z dnia 26 lutego 2014 r. można oprzeć się na ustaleniach poczynionych w związku z wcześniej złożonym wnioskiem i to tym bardziej, że od tego czasu sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa zasadniczej zmianie. I tak, skarżący nadal sam prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu o tej samej wysokości. Skarżący w dalszym ciągu ponosi tez wydatki na poziomie równoważnym z kwotą osiąganego dochodu (dochód netto). W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając złożony wniosek w świetle powyższych przesłanek ustawowych, należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że prawie całość osiąganego dochodu netto przeznacza na podstawowe, bieżące wydatki (zakwaterowanie i wyżywienie), a w konsekwencji nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. W związku z tym należało uznać, że zostały spełnione przesłanki obligujące do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Do tej zaś kategorii zalicza się sprawa ze skargi A. K., ponieważ dotyczy ona zdolności do czynnej służby wojskowej. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.