II SAB/Wa 302/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – asesor WSA Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu w dniu 4 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym skargi K. J. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę. W dniu 28 maja 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga K.J. (dalej "skarżący") na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 1 kwietnia 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji. Wskazanym wyżej wnioskiem skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiAz dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] o odmowie zwiększenia renty inwalidzkiej o 10% podstawy wymiaru. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 11 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2 P.p.s..a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). Rozpatrywanie niniejszej sprawy należy zacząć od ustalenia, czy skarga na bezczynność organu w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie zwiększenia renty inwalidzkiej o 10% podstawy wymiaru podlega rozpatrzeniu przez sąd administracyjny. Z treści art. 180 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572); zwanej dalej K.p.a. wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r., poz. 1121); zwanej dalej "ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy", która w art. 32 ust. 4 ustanawia regułę zaskarżania podejmowanych przez organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych decyzji dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego (w tym renty inwalidzkiej) i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do sądu powszechnego. Zgodnie z art. 32 ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w ust. 3a, tj. nie później niż w terminie 60 dni od dnia zgłoszenia wniosku. Nie ulega wątpliwości, że wyłączenie kognicji sądu administracyjnego na etapie zaskarżania decyzji organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego (w tym renty inwalidzkiej) i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia (art. 32 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy) pozbawia sprawę dotyczącą tej decyzji charakteru administracyjnego i nadaje jej charakter sprawy cywilnej. Z treści powołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty władcze wydane, co należy podkreślić, w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna w znaczeniu co najmniej procesowym, a więc w której, niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru, przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z powyższą sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, w której skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] o odmowie zwiększenia renty inwalidzkiej o 10% podstawy wymiaru. W myśl art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 556, z późn. zm.) sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które objęte są właściwością sądów powszechnych, są także sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, jak również sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 pkt 1 i 2 i § 3 K.p.c.), zaś organami rentowymi są także organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Z powyższych przepisów wynika, że zarówno w sprawach o wydanie decyzji o ustalenie prawa do zaopatrzenia emerytalnego, jak i w sprawie bezczynności organu w tym zakresie, właściwy jest sąd powszechny. Skoro w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skargę należało uznać za niedopuszczalną, bowiem, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego i gdy nie ma specjalnej podstawy do zaskarżenia bezczynności organu do sądu powszechnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.