II SAB/Wa 304/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Stanisław Marek Pietras, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi Z. C. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. o udostępnienie akt postępowania administracyjnego – oddala skargę – Pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. Z. C., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. (nadanego w placówce pocztowej w dniu [...] grudnia 2015 r.), który wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2015 r., zarzucając naruszenie art. 73 i 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przez nieudostępnienie akt postępowania o sygnaturze [...] oraz niewydanie postanowienia w tym przedmiocie. Pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1) zobowiązanie Ministra Finansów do udostępnienia akt wskazanego postępowania w terminie czternastu dni, 2) orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a oraz 4) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podał, że w dniu [...] lutego 2013 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie prowadzonego postępowania, który został zrealizowany w dniu [...] lutego 2013 r. pismem Zastępcy Dyrektora Departamentu Finansów Resortu. Następnie w dniu [...] listopada 2013 r. złożył pismo - zgłoszenie stron w zakresie przedmiotowego postępowania. Pełnomocnik wskazał, że na skutek ustnej odmowy udostępnienia wglądu do akt postępowania, złożył w dniu [...] grudnia 2015 r., na podstawie art. 73 § 1 k.p.a., wniosek o udostępnienie akt postępowania. Z treści wniosku wynika, iż jako cel podano sporządzenie z nich notatek, kopii, odpisów. Wobec braku reakcji organu, w dniu [...] marca 2016 r. pełnomocnik skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że do dnia złożenia niniejszej skargi organ administracji publicznej nie udostępnił akt postępowania, ani też nie wydał postanowienia zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a., które umożliwiłoby wniesienie przewidzianego prawem zażalenia. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ podał, że w dniu [...] października 2008 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zastosowania przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (dawniej [...]). Pismem z dnia [...] lutego 2013 r., adwokat K. D., pełnomocnik m.in. Z.C. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie stanu prawnego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w tym informacji na temat toczącego się przed Ministrem Finansów postępowania administracyjnego. Minister Finansów pismem z dnia [...] lutego 2013 r. poinformował wnioskodawcę o fakcie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, a także wskazał na jakim etapie znajduje się postępowanie. W dniu [...] listopada 2013 r. do Ministra Finansów wpłynęło pismo adwokata K. D., reprezentującego wymienionych w piśmie wnioskodawców, w tym m.in. Z. C. w przedmiocie zgłoszenia udziału w sprawie tych osób w charakterze stron postępowania administracyjnego prowadzonego przed Ministrem Finansów. Minister podał, że w dniu [...] grudnia 2015 r. do organu wpłynął wniosek adwokata K. D., pełnomocnika m.in. Z. C. o udostępnienie, na podstawie art. 73 § 1 k.p.a., akt postępowania. W dniu [...] marca 2016 r. do Ministra Finansów wpłynęło pismo adwokata K.D., pełnomocnika Z. C., stanowiące wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w postaci umożliwienia wnioskodawcy dostępu do akt postępowania administracyjnego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Minister Finansów wyjaśnił wnioskodawcy, że nie jest możliwe udostępnienie akt sprawy do przeglądania, sporządzania z nich notatek i odpisów, ponieważ wnioskodawcy nie są stronami postępowania. Wyjaśnił również, że brak podstaw do wydania postanowienia w tym zakresie. Minister wskazał, że wniosek o odrzucenie skargi uzasadnia tym, iż pismo organu informujące wnioskodawcę o braku przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu, nie stanowi czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Odmowa uznania za stronę postępowania nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Organ podniósł, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, należy zauważyć, iż zarzut naruszenia art. 73 i art. 74 § 2 k.p.a., poprzez nieudostępnienie akt postępowania prowadzonego oraz niewydanie postanowienia w tym przedmiocie jest bezpodstawny. Minister podał, że z przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego nie wynikało, aby osoby reprezentowane przez adwokata K.D., w tym skarżacy Z. C., posiadały interes prawny w danej sprawie, a więc były stronami niniejszego postępowania, jako właściciele lub spadkobiercy właścicieli nieruchomości. Minister Finansów stwierdził, iż przedmiotowe postępowanie nie dotyczy interesu prawnego osób reprezentowanych przez adwokata K. D. Tym samym nie jest możliwe udostępnienie dokumentacji postępowania, gdyż nie mając interesu prawnego w danej sprawie, wnioskodawcy nie mogą być stronami tego postępowania. O braku możliwości udostępnienia akt przedmiotowej sprawy, wnioskodawca został poinformowany w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. Organ powołując się na treść art. 74 § 2 k.p.a., wskazał, że przepis ten odnosi się wyłącznie do odmowy udostępnienia akt sprawy, w sytuacji gdy wniosek pochodzi od strony postępowania. W niniejszej sprawie wniosek o udostępnienie akt postępowania został złożony przez osoby, które w postępowaniu prowadzonym przed Minister Finansów, nie posiadają przymiotu strony. Nieuzasadnionym byłoby więc wydanie postanowienia na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. w stosunku do osób, które nie są stronami postępowania. Z tego względu w ocenie organu zarzut bezczynności nie jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Z treści skargi z dnia 18 kwietnia 2016 r. jednoznacznie wynika, że jej przedmiotem jest bezczynność Ministra Finansów w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. (nadanego w placówce pocztowej w dniu [...] grudnia 2015 r.), który wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2015 r., w którym to skarżący, powołując się na art. 73 i 74 § 2 k.p.a. żądał udostępnienia akt postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów. Skarga w tym zakresie jest dopuszczalna, albowiem skarżący wyczerpał środek zaskarżenia wnosząc do organu w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej k.p.a., wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Dokonując oceny zasadności skargi Z. C. we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że nie jest ona zasadna. Wskazania wymaga jednocześnie – wobec wniosku organu o odrzucenie skargi – że jej przedmiotem nie jest odmowa uznania za stronę postępowania administracyjnego, stąd wniosek o odrzucenie skargi z dnia 18 kwietnia 2016 r. nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W sprawie tej Minister Finansów nie pozostaje w bezczynności. Organ ten nie pozostawał w bezczynności także w chwili wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. (nadanego w dniu [...] grudnia 2015 r.). Skarżący domaga się w niniejszej sprawie zobowiązania Ministra Finansów do rozpatrzenia jego wniosku o udostępnienie akt postępowania prowadzonego przez ten organ, zarzucając, że organ nie udostępnił akt postępowania ani nie wydał postanowienia, o którym mowa w art. 74 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Stosownie do § 2 powołanego przepisu, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Przepis art. 74 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W świetle powołanych przepisów jest oczywiste, że tak, jak prawo wglądu w akta sprawy przysługuje stronie postępowania administracyjnego, tak też odmowa umożliwienia przeglądania akt sprawy (odmowa dostępu do akt postępowania), odmowa sporządzania notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania kopii i odpisów, jak i wydania uwierzytelnionych odpisów w drodze postanowienia, o czym jest mowa w art. 74 § 2 k.p.a., może być dokonana przez organ tylko w stosunku do strony postępowania. W ocenie Ministra Finansów skarżący nie jest stroną prowadzonego przez organ postępowania, którego to akt domaga się – w trybie k.p.a. – udostępnienia. Skoro skarżący nie ma statusu strony w prowadzonym przez organ postępowaniu (nie został przez organ uznany za stronę), to żądanie udostępnienia, na podstawie k.p.a., akt postępowania nie znajduje uzasadnienia. Samo wystosowanie przez skarżącego do Ministra Finansów zgłoszenia jako strony w prowadzonym przez ten organ postępowaniu nie czyni skarżącego stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie umożliwia realizacji uprawnień, jakie stronie postępowania przysługują. Skarga na bezczynność organu nie jest zaś środkiem prawnym, który służy weryfikacji stanowiska organu w tym zakresie. W świetle powyższego Sąd stwierdził, iż brak było podstaw do zobowiązania Ministra Finansów do rozpoznania – w procesowej formie – wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. (nadanego [...] grudnia 2015 r.). Prawidłowe było stanowisko organu, że przepis art. 74 § 2 k.p.a. znajduje zastosowanie do stron postępowania. Tym samym skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.