II SAB/Wa 307/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Dyrektora [...] Instytut Badawczy w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora [...] Instytut Badawczy w [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego D. K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. przesłanym drogą elektroniczną, skarżący D. K. zwrócił się do Dyrektora Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej Instytut Badawczy w W. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na wskazany przez niego adres elektroniczny, na jakich zasadach prywatna spółka [...] wydzierżawiła domeny [...] oraz [...] oraz o wydanie skanu zawartej umowy. Dyrektor Projektów Strategicznych Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej pismem z dnia [...] kwietnia odpowiedziała skarżącemu, że treść wyżej wymienionej umowy cywilnoprawnej jak również dane ekonomiczne wynikające z jej realizacji, w szczególności rozliczenia pomiędzy jej stronami, podlegają wyłączeniu określonemu w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej tj. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. W skardze z dnia [...] maja 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Dyrektora Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej Instytut Badawczy w W. w udostępnienia informacji publicznej zawartej we wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r., skarżący D. K. wniósł o zobowiązanie Dyrektora Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej do rozpoznania wskazanego wyżej wniosku, zasądzenie od Dyrektora Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych i udzielenie mu pomocy prawnej w części poprzez zwolnienie od kosztów związanych z opłatą od skargi. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że nie wie na czym ma polegać nieudostępnienie informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy i Dyrektor winien mu udzielić konkretnej informacji, czy udzieli mu żądanej informacji, czy też nie. Z pisma organu nie wynika także, czy żądana przez niego informacja jest informacją publiczną i odmawiając jej udzielenia, nie wydano decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, bowiem skarżący nie zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, ewentualnie o oddalenie, ponieważ skarżący otrzymał odpowiedź w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., a Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa nie jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ani organem administracji publicznej według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym nie może rozstrzygać spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto żądana informacja jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy co w konsekwencji oznacza, iż Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa nie ma obowiązku udzielania takiej informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod kątem bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 4 kwietnia 2016 r. w zakresie udostępnienia informacji publicznej, zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności ogłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4. inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w rozpoznawanej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Mówiąc natomiast o dostępie do informacji publicznej i ewentualnej bezczynności w tym zakresie, stwierdzić na samym początku należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, zaś według ust. 2, prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, przy czym tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy (ust. 3). Konkretyzacją natomiast tego prawa zajmuje się m.in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), gdzie w myśl art. 1, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, co jednocześnie nie oznacza, że każdy podmiot jest zobligowany do jej udostępniania. Realizacja bowiem tego prawa spoczywa na określonych w ustawie podmiotach. I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są również organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080 z późn. zm.) oraz partie polityczne (ust. 2). Wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy nie budzi zatem wątpliwości fakt, że Dyrektor Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej Instytut Badawczy w W. jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej i w tej sytuacji została spełniona przesłanka podmiotowa. Z tego mianowicie powodu, że Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa (NASK) jest Instytutem badawczym, a więc państwową osobą prawną, zaś organem uprawnionym do jej reprezentowania jest – w świetle odpisu skróconego z Krajowego Rejestru Sądowego – Dyrektor. Od dnia 1 października 2010 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. Nr 96, poz. 618 ze zm.), NASK posiada status instytutu badawczego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, instytutem badawczym w rozumieniu ustawy jest państwowa jednostka organizacyjna, wyodrębniona pod względem prawnym, organizacyjnym i ekononomiczno – finansowym, która prowadzi badania naukowe i prace rozwojowe ukierunkowane na ich wdrożenie w praktyce. Przed wejściem w życie powyższej ustawy Instytut posiadał status jednostki badawczo – rozwojowej działającej w oparciu o ustawę z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo – rozwojowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 159, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ustawy o jednostkach badawczo – rozwojowych, jednostkami badawczo – rozwojowymi, w rozumieniu tej ustawy były państwowe jednostki organizacyjne wyodrębnione pod względem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno – finansowym, tworzone w celu prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych, których wyniki powinny znaleźć zastosowanie w określonych dziedzinach gospodarki narodowej i życia społecznego. Reasumując, NASK, jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu. Wskazać dalej należy, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów. W dalszej części stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnymi z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. W myśl – co już wyżej wykazano – art. 2 ust. 1 ustawy, prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który ogranicza je z uwagi na ochronę informacji niejawnych oraz ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych. Nie jest przy tym wymagane wykazanie ani interesu publicznego, ani celu, w jakim uzyskana informacja zostanie wykorzystana. Jedynie w przypadku informacji przetworzonej, stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy, ustawodawca wprowadził wymóg wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dodać również należy, że według art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zatem wobec treści wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2016 r. w zakresie udostępnienia informacji publicznej odnośnie zasad, na jakich prywatna spółka [...] wydzierżawiła domeny [...] oraz [...] oraz o wydanie skanu zawartej umowy, spełniona została przesłanka przedmiotowa zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i czego Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa nie kwestionuje. Jeżeli zatem Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa uważa, iż żądana informacja zawiera informacje podlegające ochronie na zasadzie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, to wówczas, by nie pozostawać w sprawie bezczynnym, winna wydać na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. art. 17 ust. 1 decyzję o odmowie jej udostępnienia. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 1, do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio, zaś w myśl art. 16 ust. 1, odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Nieudostępnienie żądanej informacji publicznej przy jednoczesnym niewydaniu decyzji odmownej bezspornie zaś świadczy o bezczynności Instytutu. W tej sytuacji Sąd uznał, że Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa pozostaje w bezczynności i dlatego w zakresie wniosku D. K. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Stwierdzić również należy, że bezczynność Dyrektora Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa Instytut Badawczy, nie miała – w ocenie Sądu – charakteru kwalifikowanego, bowiem wynikała raczej z nieznajomości zagadnienia, a zatem nie nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nic nie świadczy o lekceważeniu, bądź ignorowaniu skarżącego. Natomiast Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kosztów postepowania, bowiem został on od nich zwolniony, a w jego imieniu nie reprezentował go pełnomocnik. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 § 1 pkt 1) i 3) oraz § 1a w zw. z art. 132, cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji wyroku.