II SAB/Wa 312/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Obrony Narodowej do rozpoznania wniosku K. B. z dnia [...] lutego 2021 r., w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Obrony Narodowej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz K. B. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021r. (omyłkowo oznaczonym datą [...] listopada 2020r), który dotarł do Ministerstwa Obrony Narodowej [...] marca 2021r, K. B. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej, w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (wnosząc o rozpoznanie wniosku w ustawowym, czternastodniowym terminie i przedstawienie informacji w formie pisemnej na adres: al. [...] [...], [...] [...] lub fotokopii na adres email:[...]) o odpowiedź na pytanie: Jaki jest łączny koszt funkcjonowania Podkomisji ds. [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku od dnia jej utworzenia do dnia [...] lutego 2021 roku? Reagując na powyższy wniosek organ pismem z dnia [...] marca 2021r. wyjaśnił wnioskodawcy, że Podkomisja do [...] nadal prowadzi badania. Szczegółowe informacje dotyczące ich przebiegu i kosztów funkcjonowania Podkomisji zostaną przekazane opinii publicznej po zakończeniu wszystkich prowadzonych prac. K. B. wywiódł do tut. Sądu skargę na bezczynność organu wnosząc o : 1) zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do prawidłowego rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni, 2) dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów (wniosek o udostępnienie informacji publicznej oraz odpowiedź Organu) na okoliczność treści wniosku oraz tego, że został on przesłany Organowi, a odpowiedź organu nie wyczerpała wniosku, 3) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Na podst. art. 4 ust. i pkt. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej organy władzy publicznej są obowiązane do udostępniania informacji publicznej. Podkomisja do [...] jest organem o dość szczególnym charakterze. Powołana została decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2016 r. (następnie jej skład był zmieniany). Podstawą prawną w/w decyzji było rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji oraz działania Komisji [...]. Celem Podkomisji jest wyjaśnienie największej katastrofy lotniczej w historii Państwa Polskiego, co bez wątpienia jest zadaniem publicznym (art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej - przed słowami w szczególności). Koszty działania Podkomisji pokrywane są z budżetu Ministra Obrony Narodowej. Nadto podkreślono, że odpowiedź Pracownika Ministerstwa jest wymijająca i nie zawiera prostej informacji o wysokości środków publicznych wyłożonych na funkcjonowanie Podkomisji. Co więcej nie wskazano nawet terminu, w którym objęte wnioskiem informacje zostaną udostępnione. W tej sytuacji skarżący stwierdził, że Organ pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejsze twierdzenia wskazując przede wszystkim, że Rzeczona podkomisja jest odrębnym podmiotem i Minister nie ma uprawnień do kierowania jej pracami czy ingerowania w te prace. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem zasługiwała w na uwzględnienie. Wskazać należy, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej określa informację publiczną bardzo szeroko, jako każdą informację w sprawach publicznych. Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 i art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Ustawa powyższa nie definiuje pojęcia sprawy publicznej. W związku z tym, dla wyjaśnienia pojęcia sprawy publicznej, należy kierować się treścią art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na prawo do informacji publicznej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, składa się również uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych, których definicja zawarta jest w art. 6 ust. 2 cytowanej ustawy. Tak więc informacją publiczną jest treść dokumentów i innych materiałów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, które mają walor informacji publicznej, treści wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów urzędowych, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są więc nią też m.in treści dokumentów i materiałów bezpośrednio wytworzonych przez organy. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. Ważne także przy tym jest, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Oznacza to, że skarżący, zainteresowany uzyskaniem dostępu do wskazanej informacji swoje prawo do informacji publicznej może zrealizować, udając się do organu w celu zapoznania się z treścią tych dokumentów lub też może to nastąpić w inny wskazany przez skarżącego sposób, choćby poprzez wydanie kserokopii dokumentów. Ostatecznie to bowiem wnioskodawca określa formę, w jakiej organ ma mu udostępnić żądaną informację. Tak więc organ administracji publicznej, lub inny podmiot o jakim mowa w art.4 ust.1 omawianej ustawy, rozpatrując wniosek skarżącego, mógł: 1. udostępnić żądaną informację bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1), 2. powiadomić stronę w ww. terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2), 3. udostępnić informację zgodnie z wnioskiem - po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, które to powiadomienie winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 15 ustawy), 4. odmówić udostępnienia żądanej informacji w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy), 5. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż żądana informacja nie ma charakteru publicznego, 6. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż nie posiada żądanej informacji. Bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega zatem na tym, że organ zobowiązany do rozpatrzenia wniosku w jeden ze wskazanych wyżej sposobów, nie czyni tego, a więc de facto "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, iż adresat wniosku, co do zasady, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, co nie było kwestionowane na żadnym etapie niniejszego postępowania. Także przedmiot wniosku należał do szeroko rozumianej informacji o charakterze publicznym. Jak słusznie zauważył to bowiem skarżący, Podkomisja do [...] powołana została decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2016 r. (następnie jej skład był zmieniany). Podstawą prawną w/w decyzji było rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji oraz działania Komisji [...]. Celem Podkomisji jest wyjaśnienie największej katastrofy lotniczej w historii Państwa Polskiego, co bez wątpienia jest zadaniem publicznym (art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej - przed słowami w szczególności). Również koszty działania Podkomisji pokrywane są z budżetu Ministra Obrony Narodowej. Przechodząc zaś już do meritum niniejszej sprawy, to w ocenie tut. Sądu pytany organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku inicjującego postępowanie. Nie zareagował bowiem na wniosek w żaden ze wskazanych na wstępie niniejszych rozważań sposobów. Od zarzutu bezczynności nie uwalnia organu fakt przesłania do wnioskodawcy pisma z dnia [...] marca 2021r. Pismo to nie zawierało bowiem w swej treści żądanej informacji. Nie zawierało także stwierdzenia, by pytany organ nie posiadał żądanych danych. W każdym razie takiego wniosku nie sposób w sposób skuteczny wywieść ze stwierdzenia, że sporne dane zostaną udostępnione po zakończeniu prac Komisji. Od zarzutu bezczynności nie uwolniło też organu stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, iż Minister nie kieruje i nie ingeruje w prace Komisji. Tej materii nie dotyczył bowiem wniosek inicjujący postępowanie. Nadto wiedza objęta przedmiotem żądania nie jest uzależniona od posiadania przez Ministra uprawnienia do kierowania pracami danego podmiotu. Reasumując, w świetle powyższego, skoro wniosek inicjujący postępowanie, swym zakresem przedmiotowym obejmował materię szeroko rozumianej informacji publicznej, organ do którego wniosek został skierowany, powinien rozpoznać go w przewidzianym ustawą terminie i w jeden ze sposobów wskazanych na wstępie niniejszych rozważań. Stąd jako zasadna jawiła się konkluzja skarżącego, iż organ, popadł w bezczynność, bowiem nie rozpatrzył wniosku w jeden ze wskazanych w niniejszym uzasadnieniu sposobów. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, uznając skargę za zasadną, orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku na podstawie art.149 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). Tut. Sąd doszedł też do przekonania, iż stwierdzona bezczynność, jawiła się jako bezczynność mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art.149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). Świadczy o tym już upływ czasu jaki miał miejsce od chwili złożenia wniosku, do daty wyrokowania w sprawie. Skoro więc wniosek strony nie został prawidłowo rozpatrzony przez okres blisko siedmiu miesięcy, to w sposób oczywisty świadczy to o kwalifikowanym charakterze bezczynności organu. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).