II SAB/Wa 314/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: - odrzucić skargę - R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. o waloryzacji emerytury wojskowej. Skarżący m. in. wniósł o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia odwołania i wydania w określonym terminie decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Organ stwierdził, że aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych nie pozostawia żadnych wątpliwości co do braku kognicji sądów administracyjnych do rozpoznawania spraw z zakresu wojskowego zaopatrzenia emerytalnego, w tym spraw podejmowanych w trybach nadzwyczajnych. Podobnie Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10, której nadał moc zasady prawnej, zajął analogiczne stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej P.p.s.a., sądy administracyjne rozpoznają sprawy sądowoadministracyjne, czyli sprawy z zakresu kontroli działalności administracyjnej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na decyzje administracyjne oraz na bezczynność w tym zakresie (por. art. 3 § 2 pkt 1 i pkt 8 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). Rozpatrywanie niniejszej sprawy należy zacząć od ustalenia czy skarga na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. o waloryzacji emerytury wojskowej podlega rozpatrzeniu przez sąd administracyjny. Należy podkreślić, że nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki, mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1037 ze zm.), która w art. 31 ust. 4 ustanawia regułę zaskarżania podejmowanych przez wojskowy organ emerytalny decyzji dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do sądu powszechnego. Reguła ta znajduje zastosowanie również w odniesieniu do decyzji wydawanych na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, zgodnie z którym decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Analogiczne przepisy zawarte zostały w art. 83 ust. 2 i art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.). W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10, Lex nr 738185), mającej moc zasady prawnej przyjęto, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Ze względu na tożsamą treść przepisów art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym i art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym i art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznać należy, że uchwała ta znajduje zastosowanie do decyzji wydanych na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Zaznaczyć również należy, iż wyłączenie kognicji sądu administracyjnego na etapie zaskarżania decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia (art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym) pozbawia sprawę dotyczącą tej decyzji charakteru administracyjnego i nadaje jej charakter sprawy cywilnej. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty władcze wydane w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna w znaczeniu co najmniej procesowym, a więc w której, niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru, przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Opisana powyżej sytuacja nie ma miejsca w sprawie niniejszej. Zaskarżona bezczynność organu dotyczy sprawy cywilnej, w której wyłączono sądowoadministracyjny tryb zaskarżenia, eliminując również możliwość skutecznego wniesienia skargi na bezczynność na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast fakt, iż w art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oznacza jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu tego rodzaju decyzji przepisów właśnie Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej Sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb w jakim organ podjął lub powinien podjąć rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym czy też nadzwyczajnym, czy też zaskarżono bezczynność organu we wskazanym wyżej zakresie. Skarga na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. o waloryzacji emerytury wojskowej nie należy do właściwości sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.