II SAB/Wa 317/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi T. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zarząd Dzielnicy [...] w przedmiocie wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. o zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] postanawia - odrzucić skargę. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] nakazał opróżnienie i opuszczenie przez T. S. lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w [...], z jednoczesnym przyznaniem ww. uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. Sąd nakazał wstrzymanie w stosunku do T. S. wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez [...] oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. zaadresowanym do Urzędu Dzielnicy [...] T. S. wniosła o zawarcie z ww. umowy najmu lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w [...]. W odpowiedzi na powyższe Zastępca Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] maja 2015 r. poinformował ww., że sprawa mieszkaniowa jest rozpatrywana, a o stanowisku organu strona zostanie powiadomiona odrębnym pismem. Następnie pismem z dnia [...] października 2016 r. Naczelnik Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] poinformował stronę, że sprawa doboru odpowiedniego lokalu socjalnego dla ww. pozostaje w analizie, która nastąpi z uwzględnieniem dostarczonej przez stronę dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia i że wyrok orzekający eksmisję zostanie zrealizowany w sposób zgodny z obowiązującymi procedurami i racjonalną gospodarką lokalową [...]. Pismem z dnia [...] października 2016 r. T. S. ponownie zwróciła się do Urzędu Dzielnicy [...] o rozpoznanie wniosku strony z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w sprawie skierowania do zawarcia umów najmu osób oczekujących na najem lokalu socjalnego w ramach realizacji wyroku eksmisyjnego, skierował T. S. do zawarcia umowy najmu położonego przy ul. [...] m. [...] w [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. Naczelnik Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] , działając zgodnie z ww. uchwałą, skierował T. S. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] na okres 6 miesięcy. Po otrzymaniu przedmiotowego pisma T. S. pismem z dnia [...] lutego 2017 r. zwróciła się do Urzędu Dzielnicy [...] o zamianę lokalizacji zaoferowanego lokalu socjalnego, wnosząc o pozostawienie strony w obecnie zajmowanym lokalu. W odpowiedzi na powyższe Naczelnik Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...], pismem z dnia [...] lutego 2017 r. poinformował stronę, że sprawa mieszkaniowa strony wymaga szczegółowego przeanalizowania, w związku z czym odpowiedź na pismo strony z [...] lutego 2017 r. zostanie udzielona w terminie późniejszym. Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] w odpowiedzi na wystąpienie strony w sprawie zmiany oferty najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], wynajętego w ramach realizacji wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...], nakazującego opróżnienie i opuszczenie lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], poinformował stronę, że organ nie może przychylić się do prośby strony, oraz że podtrzymuje treść pisma Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., uznając je nadal za aktualne. W odpowiedzi na powyższe pismo organu strona - pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. zwróciła się do Urzędu Dzielnicy [...] z wnioskiem o uregulowanie stanu prawnego zajmowanego przez stronę lokalu i pozostawienie strony w tym lokalu. Odpowiadając na pismo strony z dnia [...] sierpnia 2017 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] - pismem z dnia [...] września 2017 r. nr [...] ([...]) – poinformował T. S., że podtrzymuje treść pisma z dnia [...] czerwca 2017 r. Dodatkowo zaznaczono, że w ramach realizacji wyroku eksmisyjnego pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. strona została skierowana do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Organ wyjaśnił stronie, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, lokalem socjalnym jest lokal nadający się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny. Lokal socjalny może mieć niższy standard i powinien mieć łączną powierzchnię pokoju co najmniej 10 m2, jeżeli ma być zamieszkiwany przez jedną osobę. Lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] spełnia wymogi ustawowe przewidziane dla lokali socjalnych. Strona otrzymała ww. pismo organu w dniu [...] września 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy). Pismem z dnia [...] września 2017 r. strona ponowiła swoją prośbę o uregulowanie stanu prawnego do zajmowanego lokalu nr [...] przy ul. [...]. Następnie pismem z dnia [...] października 2017 r., sprecyzowanym pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. T. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na: 1) pismo Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] ([...]) w przedmiocie odpowiedzi na wniosek w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] m. [...] w [...] oraz 2) przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zarząd Dzielnicy [...] w przedmiocie wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. o zawarcie z ww. umowy najmu lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w [...]. W ocenie skarżącej odmowa pozostawienia skarżącej w obecnie zajmowanym lokalu jest niezgodna z uchwałą nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 09 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.). Zdaniem skarżącej wniosek złożony w dniu [...] kwietnia 2015 r. w Wydziale Lokalowym Urzędu Dzielnicy [...] pozostaje bez odpowiedzi pomimo prowadzonego w tej sprawie postępowania. Skarżąca dodatkowo zarzuciła urzędnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych Urzędu Dzielnicy [...] przekroczenie uprawnień poprzez odmowę w dniu [...] sierpnia 2016 r. zapoznania się z aktami sprawy przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku uznania przez Sąd, że skarga nie podlega odrzuceniu – o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – dalej: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zaskarżyła przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zarząd Dzielnicy [...] w przedmiocie wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. o zawarcie z ww. umowy najmu lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w [...]. Zauważyć należy, że kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali, do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 ze zm.) poddane były instrumentom prawa cywilnego, chyba że przepisy szczególne stanowiły inaczej. Ustawę tę zastąpiła ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U z 2016 r., poz. 1610 ze zm.), która wspomnianą wyżej zasadę realizuje jeszcze pełniej. Biorąc pod uwagę obowiązki samorządu terytorialnego w stosunku do mieszkańców danej jednostki samorządowej w art. 4 ust. 1 i 2 ustawa ta przewiduje, iż tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która - na zasadach przewidzianych w tej ustawie - zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Wskazać jednocześnie należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyrażono pogląd prawny, iż akt organu gminy dotyczący zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ppsa. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że z analizy przepisów dotyczących trybu udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę wynika, że postępowanie w tym zakresie ma dwa etapy. W pierwszym etapie osoba ubiegająca się o najem lokalu składa wniosek o zakwalifikowanie i umieszczenie na liście oczekujących na najem lokalu. W drugim etapie postępowania, w razie skierowania do zawarcia umowy najmu, wnioskodawca zawiera tę umowę z zarządcą budynku. Działanie organu w pierwszym etapie ma charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Odmowa zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz stanowi rozstrzygnięcie o tym, że ta osoba nie spełnia warunków do ubiegania się o wynajęcie lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Ustalanie listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy i oczekujących na najem lokalu nie stanowi czynności cywilnoprawnej, nie kreuje bowiem stosunku najmu lokalu, jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy i poprzedza podjęcie czynności cywilnoprawnych, czyli czynności zawarcia umowy najmu lokalu. Jak już wyżej wskazano, przepis art. 3 § 2 pkt 6 ppsa stanowi, że sąd administracyjny jest właściwy do orzekania w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Z kolei z treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ppsa nie wynika, aby kontroli sądu administracyjnego podlegało przewlekłe prowadzenie postępowania organu gminy polegające na zaniechaniu wydania aktu, o którym mowa w pkt 6 tego przepisu, tj. uchwały zarządu dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, iż sąd administracyjny rozpatruje skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania tylko w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a, nie zaś w przypadku określonym w pkt 6 art. 3 § 2 ppsa. Z tego względu uznać należy, że wniesiona przez skarżącą skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zarząd Dzielnicy [...] , jako wykraczająca poza kognicję sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.