II SAB/Wa 321/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji dla [...] z siedzibą w K. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w P. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2021 r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w P. na rzecz Fundacji dla [...] z siedzibą w K. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 5 maja 2022 r. Fundacja [...] z siedzibą w K., reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w P. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Pełnomocnik zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art, 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej u.d.i.p.) wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2021 roku o udostępnienie informacji publicznej, 2) zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał m.in., że na podstawie u.d.i.p. skarżący wniósł do organu wniosek o udzielenie następujących informacji: 1. Ile było prowadzonych naborów na wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019 i 2020 z podziałem na poszczególne kwartały, a także: 2. Ile w każdym z tych kwartałów (każdym kwartale 2019 i 2020 roku) było do wykorzystania środków finansowych dla potencjalnych składających wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Pełnomocnik podał, że wniosek został złożony drogą elektroniczną na adres [...] wskazany zarówno na stronie internetowej, jak i w Biuletynie Informacji Publicznej organu. Pełnomocnik wskazał, że skarżący nie został powiadomiony w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Bez wątpienia bezczynność organu stanowi znaczące utrudnienie w wykonywaniu działalności statutowej fundacji. Podniesiono, że nie budzi żadnych wątpliwości, że wnioskiem pisemnym w myśl u.d.i.p. uznać należy przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r. I OSK 1277/08). Jak wskazuje orzecznictwo, do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań (postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r. I OSK 1968/15; post. NSA z dnia 3 listopada 2015 r. 1 OSK 1940/15, CBOSA). Jednocześnie zaznacza się, że skutki błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r. I OSK 2186/14). Pełnomocnik wskazał, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (wyrok NSA z dnia 16 września 2016r. I OSK 1924/16). Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że na adres poczty elektronicznej nie wpłynął przedmiotowy wniosek, stąd nie było możliwości ustosunkowania się do niego. Organ wskazał, że przedłożona przez skarżącego kserokopia wydruku ze skrzynki elektronicznej zawierająca przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji dotarła do urzędu dopiero w dniu [...].05.2022 r. wraz ze skargą. Przedłożona przez skarżącego kserokopia wydruku ze skrzynki elektronicznej nie może zostać uznana za dowód doręczenia tego wniosku. Samo nadanie wniosku o udostępnienie żądanych informacji publicznych drogą elektroniczną nie przesądza jeszcze o dopuszczalności skargi na bezczynność organu. Taki pogląd podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 973/12 oraz 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 3065/14. Po otrzymaniu skargi urząd niezwłocznie tj. [...].05.2022 r. udzielił Fundacji dla Firm informacji, o którą wnioskowała. Ponadto informuję, ze informacje o ogłoszonych naborach wniosków o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej na cały rok 2019 i 2020 były podawane do publicznej wiadomości poprzez zamieszczenie ogłoszenia na stronie internetowej urzędu na początku każdego roku tj. 13.02.2019 r. i 27.01.2020 r. Rok 2021 był dla urzędu trudnym okresem z uwagi na epidemię Covid-19. Pracownicy przebywali na zwolnieniach lekarskich/kwarantannach. Organ realizował zadania związane z tarczą antykryzysową. Podniesiono, że do urzędu wpływało bardzo dużo korespondencji elektronicznej. Pismem procesowym z dnia 14 czerwca 2022 r., w nawiązaniu do otrzymanej odpowiedzi na skargę, pełnomocnik podniósł, że modyfikuje żądanie wnosząc o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2021 roku o udostępnienie informacji publicznej; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik wskazał m.in., że nie ma podstaw, aby przyjąć, że organ nie otrzymał wiadomości elektronicznej z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej. Wskazał na schemat działania poczty elektronicznej. Podniósł m.in., że w przypadku, w którym niemożliwe będzie doręczenie wiadomości e-mail (np. błędny adres docelowy, przepełniona skrzynka odbiorcza adresata lub inne przyczyny), serwer pocztowy adresata odpowie wtedy serwerowi nadawcy błędem, co spowoduje, że wysyłana jest do nadawcy zwrotna wiadomość e-mail ź informacją, że wiadomość nie została doręczona odbiorcy. Dlatego też, w przypadku braku otrzymania informacji zwrotnej o niedoręczeniu wiadomości, należy uznać, że wysłana wiadomość e-mail została doręczona skutecznie na serwer pocztowy adresata. Skarżący wobec tego nie miał i nadal nie ma żadnych podstaw do uznania, że wniosek nie został doręczony na adres e-mail organu. Pełnomocnik podniósł m.in., że dopiero wniesienie skargi spowodowało podjęcie odpowiednich działań ze strony organu. W ocenie pełnomocnika udzielenie przez organ wnioskowanej odpowiedzi po wpłynięciu skargi (i na jej skutek - co zostało przyznane przez organ) stanowi w istocie jej uwzględnienie w myśl art. 54 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p. Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Odwołując się do tego przepisu oraz art. 6 u.d.i.p. należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2d u.d.i.p.), o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), w tym o treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (lit.a), o stanowiskach zajętych przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kodeksu karnego (lit. b), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). W sprawie niniejszej żądanie udostępnienia informacji, o której mowa we wniosku z dnia [...] maja 2021 r. stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Powyższe nie było kwestionowane przez organ. Żądanie dotyczy bowiem udostępnienia informacji odnoszących się do działalności organu realizującego zadania publiczne. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Sąd stwierdził, że w sprawie niniejszej brak jest podstaw do przyjęcia, że wniosek z dnia [...] maja 2021 r. nie wpłynął do organu. Wniosek ten skierowany (wysłany) został o godz. 12.51 na adres poczty elektronicznej [...], a zatem na adres e-mail wskazany na stronie głównej PUP w P. Adres ten widnieje na stronie głównej PUP obok adresu e-PUAP. W związku z tym, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie musi zawierać podpisu (w sytuacji, gdy organ nie zmierza do wydania decyzji administracyjnej), stwierdzić należało, iż wnioskodawca był uprawniony do skierowania wniosku na adres e-mail podany na głównej stronie PUP w P. Podkreślenia wymaga, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (v. wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1924/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Biorąc pod uwagę, że wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, przyjąć należało, że dotarła do adresata. Rozpatrując skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2021 r. Sąd stwierdził, że organ na dzień wniesienia skargi pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu tego wniosku. Bezczynność ta ustała dopiero w dniu [...] maja 2022 r., kiedy to organ udostępnił wnioskodawcy żądaną informację publiczną. Okoliczność, że informacja o ogłoszonych naborach wniosków o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej były podawane, jak wskazał organ, do publicznej wiadomości poprzez zamieszczenie ogłoszenia na stronie internetowej Urzędu na początku każdego roku nie zmienia stanowiska Sądu. Zwrócić trzeba uwagę, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. udzielenie informacji publicznej następuje m.in. w drodze ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej. W związku z ustaniem bezczynności poprzez udzielenie żądanej informacji publicznej w dniu [...] maja 2022 r. Sąd nie miał podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku, o co w skardze pierwotnie wnioskował skarżący. W świetle powyższego, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Sąd nie miał przy tym podstaw do umorzenia postępowania w tym zakresie (v. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1621/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała w tej sprawie miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ ostatecznie nie pozostawił wniosku bez rozpatrzenia, po tym, gdy dowiedział się o złożonym wniosku. Skierował niezwłocznie do wnioskodawcy odpowiedź. Uchybienie ustawowego terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek o informację publiczną było w tej sprawie znaczne, jednakże wskazane przez organ okoliczności nie dają podstaw do przypisania organowi rażącego naruszenia prawa. Jak wskazał organ, w 2021 r. realizował zadania związane z tarczą antykryzysową, do Urzędu wpływało bardzo dużo korespondencji. Z całokształtu okoliczności sprawy nie wynika, aby można było mówić o celowym działaniu zmierzającym do pozbawienia prawa do informacji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego (480 zł) oraz opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).