II SAB/Wa 326/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...] na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie w sprawie, 3. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny, 4. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...] kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w [...], zwróciło się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 10 w zw. z art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej "o udzielenie informacji z systemu SIMP zgodnie z załączoną tabelą numer 2: Wysyłka zaproszeń w Programie Profilaktyki [...] – Podział na świadczeniobiorców w OW NFZ..., osobno dla każdego z oddziałów Narodowego Funduszu Zdrowia. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. odmówił udostępnienia żądanej informacji z uzasadnieniem, że NFZ nie dysponuje informacjami, o które wystąpiło Stowarzyszenie. Wysyłka imiennych zaproszeń na mammograficzne badanie przesiewowe do kobiet kwalifikujących się do objęcia programem profilaktyki [...] realizowana jest przez Wojewódzkie Ośrodki Koordynujące przedmiotowy program profilaktyczny. Zadanie to stanowi element Narodowego Programu Zwalczania Chorób [...] i zostało zlecone ww. podmiotom przez Ministra Zdrowia i przez niego jest także finansowane. Z tego względu danymi dotyczącymi liczby wysyłanych zaproszeń dysponuje Minister Zdrowia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Stowarzyszenie "[...]" wskazało, iż wbrew twierdzeniom zawartym z zaskarżonej decyzji, NFZ dysponuje informacjami żądanymi we wniosku, o czym świadczy pismo otrzymane przez Stowarzyszenie z Ministerstwa Zdrowia z dnia [...] listopada 2013 r. W skardze na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 7 kwietnia 2014 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Stowarzyszenie "[...]" zarzuciło organowi naruszenie przepisów , tj. art. 17 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nierozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie. Wniosło w związku z tym o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, wymierzenie organowi grzywny w wysokości wskazanej w art. 154 § 6 Ppsa oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Stowarzyszenie wskazało, iż abstrahując od pojawiających się kontrowersji dotyczących formy rozstrzygnięcia organu w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na fakt, że organ nie jest w jej posiadaniu, treść art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie budzi wątpliwości. Organ winien był zatem rozpoznać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty jego otrzymania. Ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek wyjątków w omawianym zakresie, uprawniających organ do przedłużenia terminu. Jak wskazuje się bowiem w doktrynie, skrócony termin rozpoznania środka odwoławczego jest uzasadniony potrzebą jak najszybszego wyjaśnienia sytuacji prawnej, podmiotu występującego o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 §1 pkt 3 Ppsa, ze względu na jego bezprzedmiotowość, ewentualnie o umorzenie postępowania w zakresie orzeczenia o bezczynności i oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny. W uzasadnieniu ponowił argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji odmowej, a nadto wskazał, że jego bezczynność nie wynikała ze złej woli, bowiem [...] stycznia 2014 r., poinformował skarżące Stowarzyszenie, że decyzja zostanie podjęta niezwłocznie po otrzymaniu stanowiska Ministra Zdrowia. Wobec milczenia ww. organu, Prezes Narodowego Funduszu wydał decyzję nr [...] w dniu [...] kwietnia 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzję lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i w przypadku, gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji, jeżeli oczywiście w odniesieniu do danej decyzji lub postanowienia istnieje możliwość uruchomienia toku instancji. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzje, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (zob. T. Woś, H. Knysiak–Molczyk, M. Romańska, pod red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, wyd. 4, Warszawa 2011, s. 109 i 110). W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie zarzuciło Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia bezczynność polegającą na nierozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 782) dalej "udip", odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Natomiast w myśl art. 16 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, do decyzji, o których mowa w ust. 1 stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym, że odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] grudnia 2013 r. i wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2013 r., co jest bezsporne. Do dnia wniesienia skargi z dnia 7 kwietnia 2014 r. na bezczynność Prezesa NFZ, nadanej w urzędzie pocztowym w dniu [...] kwietnia 2014 r., pomimo upływu terminu określonego w art. 16 ust. 1 pkt 2 udip, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został rozpoznany. Tym samym oczywiste jest, że organ pozostawał w bezczynności w tym zakresie. Jednakże w dniu [...] kwietnia Prezes NFZ wydał decyzję nr [...], mocą której po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję nr [...]. Powyższa decyzja została doręczona Stowarzyszeniu w dniu [...] maja 2014 r. Niewątpliwie zatem w dacie orzekania przez Sąd, organ nie pozostawał już w bezczynności w odniesieniu do wspomnianego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaistniała więc przesłanka do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "Ppsa", jako bezprzedmiotowego. Jednak, jak stwierdza się w orzecznictwie, wydanie przez organ decyzji po wniesieniu przez stronę do Sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 194 § 1 Ppsa, że w zakresie rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 pkt 3 tej ustawy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, ONSA i WSA 2013/1/7, Lex nr 1271778). Z tego względu należało ocenić, czy bezczynność organu miała postać kwalifikowaną w postaci rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że bezczynność Prezesa NFZ nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Nie wynikała ona bowiem z milczenia organu bądź też z lekceważącego stosunku do przedmiotowego wniosku. Spowodowana została koniecznością wyjaśnienia wątpliwości dotyczących kwestii nieuzasadnionego utożsamiania dostępu do Systemu Informatycznego Monitorowania Profilaktyki (SIMP), który jest oprogramowaniem NFZ, z posiadaniem wybranych danych oraz tytułów do administrowania nimi. W tym celu Prezes NFZ zwrócił się o zajęcie stanowiska do Ministra Zdrowia, lecz do wniesienia skargi go nie uzyskał. W ocenie Sądu nie zaistniały też przesłanki do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa, która ma przede wszystkim charakter dyscyplinujący, a w dalszej kolejności represyjny i prewencyjny. Wskazane wyżej okoliczności, które doprowadziły do stanu bezczynności, nie skłaniają do uznania, by konieczne było w niniejszej sprawie sięganie po środki prewencyjne i represyjne, zaś wobec ustaniu bezczynności, cel dyscyplinujący grzywny odpadł. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 2, oraz art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy.