II SAB/Wa 331/21
WyrokWSA w Warszawie2022-05-16
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek, Michał Sułkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która nie wykonuje zadań publicznych ani nie dysponuje majątkiem publicznym, jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego, która nie wykonuje zadań publicznych ani nie dysponuje majątkiem publicznym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. W konsekwencji, brak udzielenia informacji przez taki podmiot nie stanowi bezczynności w rozumieniu przepisów tej ustawy.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zadań publicznych wykonywanych przez spółkę wydającą dziennik oraz jej wydawcę. Spółka odmówiła udostępnienia informacji, twierdząc, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ nie wykonuje zadań publicznych ani nie dysponuje majątkiem publicznym. Skarżący wniósł skargę na bezczynność spółki, argumentując, że spółka wykonuje zadania publiczne i dysponuje środkami publicznymi. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność A. S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r. działając na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U z 2020 r. poz. 2176 ze zm.; dalej u.d.i.p.). M. G. (skarżący, wnioskodawca) zwrócił się drogową mailową (wiadomość wysłana z [...] i skierowana do <[...].pl>) z prośbą o udostępnienie informacji w zakresie dotyczącym wykonywania zadań publicznych przez dziennik [...] oraz jej wydawcę [...] S.A., w tym w szczególności informacji:
"1. Jakie zadania publiczne pełniła [...] od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] styczna 2021 r., powierzone jej na jakiejkolwiek podstawie, przez którąkolwiek instytucję publiczną?
2. Jakie instytucje publiczne powierzały [...] od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] styczna 2021 r., jakiekolwiek zadania publiczne na podstawie umowy o powierzenie zadania publicznego, umowy o wsparcie realizacji zadań publicznych lub innej? Proszę o listę takich instytucji publicznych.
3. Proszę podać łączną liczbę instytucji publicznych, które od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] styczna 2021 r. powierzyły "[...]" realizację jakiegokolwiek zadania publicznego?
4. Proszę o przekazanie listy sprawozdań z wykonania zadań publicznych, realizowanych lub współrealizowanych przez [...] od dn. [...] stycznia 2002 r. do dnia wpływu niniejszego wniosku.
5. Proszę o przekazanie listy instytucji publicznych, na rzecz których [...] od dn. [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] stycznia 2021r. realizowała lub współrealizowała zadania publiczne wraz z wartością tych zadań dla każdego zadania lub dla każdej z Instytucji publicznych.
6. Proszę o przekazanie kopii sprawozdań z realizacji zadań publicznych, zrealizowanych lub współzrealizowanych przez [...] od dn. [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] stycznia 2021r.
7. Jakie zadania publiczne pełniła [...] S.A. od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] styczna 2021 r., powierzone jej na jakiejkolwiek podstawie, przez którąkolwiek instytucję publiczną?
8. Jakie instytucje publiczne powierzały [...] S.A. od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] styczna 2021 r., jakiekolwiek zadania publiczne na podstawie umowy o powierzenie zadania publicznego, umowy o wsparcie realizacji zadań publicznych lub innej? Proszę o listę takich instytucji publicznych.
9. Proszę podać łączną liczbę instytucji publicznych, które od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] styczna 2021 r. powierzyły "[...] S.A." realizację jakiegokolwiek zadania publicznego?
10. Proszę o przekazanie listy sprawozdań z wykonania zadań publicznych, realizowanych lub współrealizowanych przez [...] S.A. od dn. [...] stycznia 2002 r. do dnia wpływu niniejszego wniosku.
11. Proszę o przekazanie listy instytucji publicznych, na rzecz których [...] S.A. od dn. [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] stycznia 2021r. realizowała lub współrealizowała zadania publiczne wraz z wartością tych zadań dla każdego zadania lub dla każdej z Instytucji publicznych.
12. Proszę o przekazanie kopii sprawozdań z realizacji zadań publicznych, zrealizowanych lub współzrealizowanych przez [...] S.A. od dn. [...] stycznia
2002 r. do dnia [...] stycznia 2021r."
Wnioskodawca uznając informacje, o których mowa powyżej, za informacje publiczne, zwrócił się z prośbą o ich przekazanie w formie plików komputerowych
w formacie *.pdf lub innych plików np. tekstowych, przesłanych pocztą elektroniczną na adres [...].pl.
Pod ww. wnioskiem zamieszczono następującą informację: "Łączę wyrazy szacunku, [...] M.G. Dyrektor ds. Komunikacji i PR tel. +48 [...] e-mail:[...].pl".
W związku ze złożonym przez wnioskodawcę ([...].pl) za pośrednictwem poczty elektronicznej dnia [...] stycznia 2021 r. na adres[...].pl, wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, skierowanym do [...] S.A. z siedzibą w W. (Spółka), Pani A. S. – Rzecznik Prasowy Spółki, poinformowała, że żądanie udostępnienia szeregu informacji w zakresie dotyczącym wykonywania zadań publicznych przez dziennik [...] oraz jej wydawcę [...] S.A. w trybie przewidzianym
w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej jest bezprzedmiotowe, ponieważ Spółka nie jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Spółka stanęła na stanowisku, że wnioskodawca żąda udostępnienia informacji od Spółki, która nie jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, stąd jego żądanie jest bezprzedmiotowe, a Spółka jest obowiązana do poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie.
Jak wskazała Rzecznik Prasowy Spółki, podmioty obowiązane
do udostępnienia informacji publicznej zostały określone w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. jako władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Spółka nie wykonuje zadań publicznych, które – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny
w uzasadnieniu do uchwały 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 roku (sygn.
I OPS 1/05) – powinny być ujmowane jako wykonywanie zadań lub władzy publicznej na podstawie wyraźnych unormowań ustawowych lub rozstrzygnięć opartych
na unormowaniach ustawowych, które powierzają (zlecają) określone zadania publiczne sprecyzowanym podmiotom. Jak wskazuje się w piśmiennictwie obowiązek udostępnienia informacji publicznej spoczywa także na podmiotach realizujących tzw. funkcje zlecone z zakresu zadań publicznych, to jest fundacjach, stowarzyszeniach czy zakładach administracyjnych (por. M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2018,
s. 1-26).
Dalej wyjaśniła, że obok realizacji zadań publicznych ustawodawca wskazuje w katalogu podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji także jednostki organizacyjne dysponujące majątkiem publicznym. Nie sposób jednak dokonywać wykładni przepisów u.d.i.p. bez uwzględnienia treści art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który określa prawo obywatela do żądania uzyskiwania informacji publicznej od osób i jednostek organizacyjnych gospodarujących mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Gospodarowanie mieniem publicznym oznacza dokonywanie takich czynności, na które składają się na zarządzanie zasobami lub środkami, decydowaniu o ich wykorzystaniu. Udostępnianie informacji w takim przypadku odbywa się jedynie w zakresie, w jakim podmiot wspomnianymi środkami gospodaruje. Ustawodawca doprecyzował tę kwestię w art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., wskazując co pokrywa pojęcie majątku publicznego. Zgodnie z ww. przepisem dostęp do informacji publicznej obejmuje informacje m.in. o majątku publicznym podmiotów wykonujących zadania publiczne, w zakresie pochodzącym
z zadysponowania majątkiem Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych. Zatem prawo dostępu do informacji publicznej w tym zakresie przysługuje wnioskodawcy wyłącznie, gdy dany podmiot realizuje zadania publiczne, których konsekwencją jest dysponowanie majątkiem pochodzącym od wskazanych w ustawie podmiotów. Rzecznik Spółki zwróciła uwagę, że przekazanie majątku publicznego podmiotowi prywatnemu w celu innym niż realizacja przez ten podmiot prywatny zadania lub zadań publicznych (leżących w interesie ogólnospołecznym), przerywa związek majątku z jego publicznym charakterem. Stąd przedsiębiorca, który uzyskuje przysporzenia z majątku publicznego z tytułu innego niż realizacja zadania publicznego, np. z tytułu zapłaty za świadczone usługi lub produkty, nabyte przez podmiot publiczny, nie jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Niezależnie od powyższego, jak stwierdziła Rzecznik Spółki, spółki prawa handlowego są obowiązane do udostępniania informacji publicznej w przypadku, gdy Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego posiadają w danej spółce pozycję dominującą (art. 4 ust. 1 pkt. 5 u.d.i.p.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w postanowieniu z dnia
21 listopada 2006 roku (sygn. I OSK 1231/06) przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej. Żaden z powyższych podmiotów nie posiada pozycji dominującej
w [...]S.A..
W konsekwencji uznała, że Spółka nie jest podmiotem obowiązanym
do udostępnienia informacji publicznej.
Wnioskodawca wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie skargę na bezczynność [...] S.A. w sprawie rozpatrzenia wniosku
o udostępnienie informacji publicznej. Jak podał, "Działając w imieniu Pana M. G. oraz Fundacji [...], na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4, art. 50 § 1, art. 51 i art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżam bezczynność [...] S.A. w zakresie rozpatrzenia wniosku z [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, co stanowi naruszenie przepisów art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 1 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2 w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 poz. 2176, ze zm., dalej: u.d.i.p.), a także art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP."
W związku z powyższym wniósł o:
1. stwierdzenie, że [...] S.A. dopuściła się bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej;
2. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązanie [...] S.A.
do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego;
3. stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
4. wymierzenie [...] S.A. grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154
§ 6 p.p.s.a.;
5. zasądzenie od [...] S.A. na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zdaniem wnioskodawcy skarżącym nie udostępniono informacji publicznej jak również nie przesłano decyzji administracyjnej odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Jako decyzji administracyjnej nie należy traktować maila Rzecznika Prasowego [...] S.A. z dnia [...] lutego 2021 r., ponieważ pismo to nie zostało podpisane zgodnie z zasadami reprezentacji w Spółce, nie załączono
do niego pełnomocnictwa ani odpisu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że Pani A. S. jest uprawniona do reprezentacji spółki [...] S.A., z treści maila nie wynika, aby "sentencja" pisma stanowiła oświadczenie woli albo wiedzy złożone przez [...] S.A. lub w imieniu [...] S.A., ponadto mail nie zawiera wszystkich elementów decyzji administracyjnej określonych w art. 107 § 1 Kpa..
Za brakiem umocowania Pani A. S. do wydawania w imieniu [...] S.A. decyzji odmawiających udostępnienia informacji publicznej przemawia również niezałączenie do maila z [...] lutego 2021 r. jakiegokolwiek skanu pełnomocnictwa, skanu jego odpisu albo pełnomocnictwa podpisanego kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi albo profilami zaufanymi ePuap albo jakiegokolwiek upoważnienia zawierającego elementy, o których mowa w art. 268a Kpa..
Wnioskodawca dodał, że jak wynika z treści ww. maila, stanowi ono oświadczenie wiedzy Pani A. S., a nie sentencję decyzji wydanej
w imieniu [...] S.A. Przemawia za tym również podpis pod treścią maila:
"Z poważaniem A. S. Rzecznik prasowy Dział Komunikacji Korporacyjnej [...] SA".
Odnosząc się do losów wniosku z [...] stycznia 2021 r., skarżący wskazał, że do dnia sporządzenia skargi, organ (w znaczeniu funkcjonalnym):
- nie udostępnił informacji publicznej zgodnie z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.;
- nie poinformował o powodach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępni informację zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.;
- nie wydał decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej lub
o ograniczeniu zakresu udostępnianej informacji na podstawie art. 5 u.d.i.p.;
- nie poinformował pisemnie o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazał w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p.);
- nie wskazał, że informacja publiczna stanowi informację przetworzoną
w rozumieniu art. 3 u.d.i.p., oraz nie wezwał do wykazania istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego;
- nie określił potencjalnej wysokości opłaty odpowiadającej dodatkowym kosztom wynikającym ze wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 u.d.i.p.).
W ocenie skarżącego od dnia złożenia wniosku z [...] stycznia 2021 r. [...] S.A. nie podjęła jakichkolwiek czynności w sprawie, co stoi w sprzeczności
z obowiązkami Spółki wynikającymi z u.d.i.p. Niezałatwienie przez Spółkę sprawy
w terminie określonym w art. 13 u.d.i.p. stanowi, zgodnie z art. 37 § 1 Kpa., bezczynność.
Jak wskazał skarżący, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: (...) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (...). Spółka niewątpliwie zalicza się do tego katalogu, wypełniając obie wymienione w przytaczanym przepisie przesłanki – dysponowania majątkiem publicznym oraz wykonywania zadań publicznych. Chociaż Spółka jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej na podstawie obu tych przesłanek, nie ulega wątpliwości, że dla powstania obowiązku udostępnienia informacji publicznej wystarczające jest spełnienie jednej z nich.
Jak podał skarżący, poglądy łączące obowiązek udostępniania informacji publicznej z wykonywaniem zadań publicznych Naczelny Sąd Administracyjny odnosi do podmiotów sektora prywatnego realizujących odpłatne umowy cywilnoprawne zawarte z organami władzy publicznej: "Każdy podmiot, który gospodaruje choćby tylko niewielką częścią publicznego mienia, ma obowiązek udostępniać informacje na jego temat. Można powiedzieć, iż prawo do informacji podąża za publicznym mieniem i osoby uprawnione mogą żądać informacji od każdego, kto takim mieniem zarządza lub z niego korzysta". Konsekwencją jest obciążenie takiego podmiotu prywatnego, na równi z organami władzy publicznej, wszystkimi powinnościami wynikającymi z postępowania o udostępnienie informacji publicznej.
Kończąc powyższą argumentację skarżący wskazał, że trudno sobie wyobrazić, aby informacje dotyczące realizacji przez [...] S.A. zadań publicznych nie stanowiły informacji publicznej podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Dodał, że Rzecznik Prasowy Spółki w mailu z [...] lutego 2021 r. nie wskazuje, że Spółka nie wykonuje zadań publicznych, lecz stoi na stanowisku, że [...] S.A. nie jest podmiotem należącym do katalogu podmiotów wymienionych w art. 4 u.d.i.p..
Dalej skarżący stwierdził, że informacje o realizacji zadań wykonywanych
na rzecz wszelkich podmiotów publicznych, z którymi na podstawie porozumień lub umów cywilno-prawnych współpracowała [...] S.A., stanowią informacje
o środkach publicznych będących niewątpliwie częścią majątku publicznego. Podobnie, wszystkie informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych również stanowią informacje publiczne podlegające udostępnieniu w trybie u.d.i.p..
Jak podał skarżący, nie można zapominać, że realizacją zadań publicznych będzie również publikowanie w prasie komunikatów na zlecenie instytucji publicznych, w tym ministerstw. Zadaniem publicznym będzie również realizacja przez redaktora naczelnego wydawanej przez Spółką [...] obowiązków nałożonych art. 34 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe: "Redaktor naczelny jest obowiązany opublikować nieodpłatnie, w miejscu i w czasie właściwym ze względu na tematykę i charakter publikacji, komunikat urzędowy pochodzący
od naczelnych i centralnych organów państwowych, w tym pochodzący
od naczelnych i centralnych organów administracji państwowej, jeżeli został nadesłany przez rzecznika prasowego rządu ze wskazaniem, że publikacja jest obowiązkowa".
Zdaniem skarżącego skoro Spółka realizowała zadania publiczne wynikające z porozumień oraz umów cywilno-prawnych zawieranych z jednostkami sektora finansów publicznych, to jako podmiot dysponujący środkami publicznymi
w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, jest podmiotem zobowiązanym
do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Co więcej, prasa ([...] i jej wydawca) realizuje zadania publiczne przewidziane w art. 1 ust. 1 ustawy Prawo prasowe, polegające na "urzeczywistnianiu prawa obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej".
Skarżący podniósł, że w realiach niniejszej sprawy, na dzień złożenia niniejszej skargi, 14-dniowy termin na rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej upłynął 3 miesiące temu. W związku z tym skarżący stwierdził, że "mamy do czynienia z bezczynnością, której należy przypisać znamiona rażącego naruszenia prawa. Trudno bowiem uznawać, żeby [...] S.A. nie była świadoma ciążących na niej obowiązków w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – informacji o realizowanych przez nią zadaniach publicznych – realizowanych
na podstawie porozumień, umów cywilno-prawnych lub bez jakiejkolwiek sformalizowanej podstawy."
W odpowiedzi na skargę Spółka (w zakresie skargi M.G. oraz [...]) wniosła o ich odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi w całości
z uwagi na jej bezzasadność.
Spółka stwierdziła, że nie jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, ponieważ nie realizuje zadań publicznych ani nie dysponuje środkami publicznymi.
Ponadto podniosła zarzut braku legitymacji czynnej [...] do wniesienia skargi.
Jak podała Spółka, wniosek nie dotyczył dysponowania środkami publicznymi, lecz skupiał się na pytaniach dotyczących wykonywania przez Spółkę zadań publicznych.
Spółka nie podzieliła argumentacji M. G., odnoszącej się
do zakresu pojęcia "zadanie publiczne". Zajęła stanowisko, że nie jest podmiotem realizującym zadania publiczne (jak wskazano w 5. akapicie odpowiedzi na wniosek M. G. "Spółka nie wykonuje zadań publicznych").
Spółka stwierdziła w szczególności, że nie pozostaje stroną umów o realizację zadania publicznego. Tego rodzaju umowy mogą być zawierane na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie oraz innych ustaw. Cechą wspólną tego rodzaju powierzenia jest przekazanie środków finansowych, co do zasady w postaci dotacji, służących realizacji określonego celu publicznego, który pozostaje w ramach zadań własnych lub zleconych danego organu. Spółka nie była stroną tego typu porozumień, zatem nie może być ona kwalifikowana jako podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej z tego tytułu.
Zdaniem Spółki prowadzenie działalności wydawniczej, prasowej ani reklamowej nie jest ujęte w ramach tradycyjnych zadań państwa, które są realizowane przez podmioty prywatne na mocy właściwego powierzenia. Spółka nie realizuje więc zadań publicznych. Nie należy do zadań państwa wydawanie dzienników i czasopism, książek czy zarządzanie przestrzenią reklamową w mediach internetowych. Są to działania podejmowane przez podmioty prywatne na podstawie swobody działalności gospodarczej określonej w art. 22 Konstytucji RP. Nie sposób więc konstruować związku pomiędzy zadaniami publicznymi a przedmiotem działalności Spółki.
W ocenie Spółki nie dysponuje ona środkami publicznymi w znaczeniu przyjętym na gruncie stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na tę okoliczność przedstawiła stosowne uzasadnienie.
W piśmie pełnomocnika strony skarżącej z [...] czerwca 2021 r. wskazano, że ww. skarga na bezczynność została wniesiona w imieniu M. G..
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 8 lipca 2021 r. zmieniono nazwę strony skarżącej w niniejszej sprawie na – M.G.. Jednocześnie wezwano do doprecyzowania charakteru ww. pisma poprzez wskazanie czy stanowi ono wniosek o dopuszczenie Fundacji [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Spółka w piśmie z [...] września 2021 r. wniosła o oddalenie wniosku ww. Fundacji w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.
W piśmie z [...] października 2021 r. pełnomocnik Fundacji nie podzielił argumentacji pełnomocnika Spółki w zakresie braku legitymacji czynnej
do uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu. Zdaniem pełnomocnika pozostawanie w relacji pracodawca ([...]) oraz pracownik (M. G.) powoduje powstanie specjalnego kwalifikowanego interesu, który uzasadniałby przystąpienie Instytutu do niniejszego postępowania w charakterze uczestnika.
Sąd postanowieniem z dnia 1 grudnia 2021 r. odmówił dopuszczenia Fundacji [...] do udziału w sprawie.
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia Fundacji
na ww. postanowienie Sądu, postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt
III OZ 102/22 oddalił zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) , sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, w myśl art. 1 § 2 przywołanej ustawy, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy
administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe pro-wadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach
określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe
prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Ponadto sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub
w części sąd oddala skargę w całości albo w części.
Kontroli sądu w przypadku skargi na bezczynność poddawany jest brak aktu lub czynności, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy [...] S.A. wydawca [...] należy w ogóle do kręgu podmiotów obowiązanych do udzielania informacji publicznej, tj. ustalenie czy przysługuje jej status podmiotu realizującego zadania publiczne.
Rozstrzygając tę kwestię, w pierwszym rzędzie należy mieć na uwadze art. 4 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne,
w szczególności:
1) organy władzy publicznej,
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne,
w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Ponadto, art. 4 ust. 3 u.d.i.p. przewiduje, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Obowiązek udostępnienie informacji publicznej - w tym dokumentów, dotyczy zarówno informacji wytworzonych przez podmiot, do którego skierowano wniosek
o udostępnienie informacji publicznej, jak również tych informacji, których używa on do zrealizowania powierzonych prawem zadań, bez względu na to, w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu tego podmiotu i jakiej sprawy dotyczą. W tym zakresie istotnym jest jednak by żądane informacje publiczne służyły realizowaniu zadań publicznych przez ten podmiot i odnosiły się do niego bezpośrednio.
Wykładnia językowo-logiczna powołanego wyżej art. 4 ust. 1 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będzie każdy podmiot spełniający przynajmniej jedną z podanych w tym przepisie cech określonych poprzez wskazanie na wstępie regulacji kalifikacji ogólnych, w tym także wymieniony w pkt 1-5. Wyraźne rozróżnienie i wyodrębnienie na wstępie analizowanego przepisu władz publicznych od innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie może zostać uznane za zabieg przypadkowy, podobnie jak użycie spójnika " oraz " Do analogicznych wniosków prowadzi także analiza zapisów zawartych w pkt 1 - 5, gdzie w podawanych przykładach rozdziela się organy władzy publicznej ( pkt 1 ) od innych podmiotów ( pkt 2-5), których wyróżnienie następuje przez wskazanie innych cech, niż sprawowanie władzy.
W ocenie Sądu w tym miejscu należy podkreślić jawność i udział obywateli
w życiu publicznym, a także sprawowanie społecznej kontroli pożądane jest we wszystkich sferach związanych z realizacją zadań publicznych.
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r sygn. akt I OSK 851/10 "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 ustawy zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli.
W przypadku osób prawnych niereprezentujących Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych lub innych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania publiczne, ustawa ograniczyła obowiązek udostępnienia informacji do tych, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą.
Z reguły w sprawach o dostęp do informacji publicznej kwestia statusu podmiotu zobowiązanego nie jest kontrowersyjna. W praktyce bowiem wnioski
o udostępnienie tego rodzaju informacji kierowane są najczęściej do "klasycznych" organów administracji, czy innych instytucji o jednoznacznie publicznym charakterze.
Wskazane wyżej doświadczenia z praktyki nie mogą jednak przysłonić tego, że status podmiotu, do którego kierowane jest żądanie, ma fundamentalne znaczenie dla oceny jego obowiązków. Poza organami władzy i organami samorządów zawodowych gospodarczych oraz zawodowych, podmiotów reprezentujących Skarb Państwa oraz podmiotów o ściśle państwowym lub samorządowym charakterze
(art. 4 ust. 1 pkt 1-4 u.d.i.p.), zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są – zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. – jak wskazano już wyżej "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów". Występują zatem dwa zasadnicze warunki,
od spełnienia których uzależnione jest uznanie zasadności domagania się
od konkretnego podmiotu udostępnienia informacji publicznej, w konsekwencji zarzucenie mu bezczynności w przypadku niepodejmowania działań: wykonywanie zadań publicznych lub dysponowanie majątkiem publicznym.
Stosowanie przepisów u.d.i.p. w badanym aspekcie może stać się problematyczne, gdy jako podmiot zobowiązany (czyli podmiot, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej) wskazano taką osobę, która co prawda może realizować pewne cele społeczne, gospodarcze, społeczno-gospodarcze, ale nie podpada ściśle pod przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p..
Zagadnienie to znalazło już wyraz z orzecznictwie sądów, a w szczególności stało się przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2005 r., I OPS 1/05, która dotyczyła spółdzielni mieszkaniowych. W uchwale tej wprost stwierdzono, że art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych. Naczelny Sąd Administracyjny badał na potrzeby uchwały status specyficznego podmiotu, jakim jest spółdzielnia mieszkaniowa, niemniej jednak zarazem przedstawił pewne uniwersalne tezy, które można odnieść także do innych podmiotów. Wskazał między innymi, że wykonywanie zadań publicznych przez konkretny podmiot powinno wynikać z wyraźnych unormowań ustawowych lub rozstrzygnięć opartych na unormowaniach ustawowych, które powierzają (zlecają) określone zadania publiczne sprecyzowanym podmiotom. Oznacza to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przy dokonywaniu oceny, czy dany podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, konieczne jest w każdym wypadku ustalenie, czy podmiot ten mieści się w tym ogólnym pojęciu "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Należy przy tym zauważyć, że przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej. Konieczne jest także zwrócenie uwagi, że u.d.i.p. reguluje zakres podmiotowy obowiązku udostępniania informacji publicznej szerzej niż art. 61 Konstytucji RP (por. uchwała NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., I OPS 1/05).
Jednocześnie należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko przyjmujące, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych oraz wytworzona i odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja tego rodzaju obejmuje więc wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych zarówno jako działalność organów władzy publicznej, samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy zatem przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., II SAB/Gd 13/16).
Przechodząc do oceny statusu [...] S.A. w niniejszym postępowaniu wskazać należy, że działalność [...] skupia się przede wszystkim wokół działalności prasowej, realizowanej poprzez wydawanie dziennika "[...]" oraz szeregu internetowych portali informacyjnych (jak np.[...].pl),
a także wydawniczej, obejmującej segment wydawnictwo (wydawnictwo książek, płyt). Ponadto Spółka prowadzi działalność poligraficzną (w ramach segmentu prasa) oraz reklamową, związaną z działalnością wydawniczą. Poprzez spółki zależne jest zaangażowana także w działalność gastronomiczną, reklamy zewnętrznej oraz reklamy internetowej.
Jak wynika z KRS Spółki, Skarb Państwa nie posiada w [...] S.A. pozycji dominującej. Skarżąca Spółka nie wykazała wyraźnych unormowań ustawowych lub rozstrzygnięć opartych na unormowaniach ustawowych, które powierzają (zlecają) określone zadania publiczne [...] S.A..
Skarżący w swojej skardze wskazał na realizowanie przez [...] S.A. zadań publicznych wynikających z art. 1 ust 1 ustawy Prawo prasowe, polegających na "urzeczywistnianiu prawa obywateli do informacji, jawności życia publicznego i krytyki społecznej".
Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że ustawa Prawo prasowe określa odmienny tryb dostępu do informacji niż ustawa o dostępie do informacji publicznej. Ponadto Skarżący błędnie utożsamia działalność prasową jako realizację zadań publicznych. Podkreślenia wymaga w ocenie Sądu, że działalność prasowa nigdy nie należała do zadań publicznych państwa nie leży to bowiem
w obowiązkach państwa. Uchwalenie Prawa prasowego wiąże się ściśle z art. 54 Konstytucji RP, który to artykuł dotyczy wolności słowa i prasy. Również jak słusznie zauważyła [...] S.A. publikacja komunikatu urzędowego w oparciu o art. 34 Prawa prasowego nie stanowi realizacji zadania publicznego, gdyż jak wskazuje się
w literaturze żądanie nieodpłatnej publikacji komunikatu stanowi akt administracyjny (B. Kosmus, art. 34 PrPras, nb. 12 [w:] B. Kosmus, G. Kuczyński (red.), Prawo prasowe. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2018), a stąd stanowi jednostronne
i władcze rozstrzygnięcie zabezpieczone przymusem (por. art. 47 Prawa prasowego statuujący przestępstwo bezprawnego uchylania się od publikacji komunikatu urzędowego). Na zakończenie należy wskazać, że żaden organ administracji publicznej nie może cedować swoich uprawnień w drodze umowy, tylko musi
to wynikać jak wyżej wskazano z wyraźnych unormowań ustawowych lub rozstrzygnięć opartych na unormowaniach ustawowych, które powierzają (zlecają) określone zadania publiczne sprecyzowanym podmiotom a tego Skarżący
w niniejszej sprawie nie wykazał. Na pewno zawarcie umowy cywilnoprawnej
na realizacje zlecenia reklamowego nie stanowi w ocenie Sądu takiej podstawy.
Skarżący wskazał również na 5% udział [...] S.A. jako beneficjenta
w dokonywanych przez spółki Skarbu Państwa wydatkach na usługi medialne
w latach 2007-2015 r. Podkreślił ponadto, że [...] S.A. była również kluczowym beneficjentem zleceń 12 ministerstw w latach 2010-2014 na publikacje reklam
i komunikatów otrzymując z tego tytułu nie mniej niż 5 milionów złotych. W związku
z powyższym dysponowała środkami publicznymi i jest obowiązana do udzielenia informacji publicznej. Reasumując Skarżący upatruje, że [...] S.A. dysponuje środkami publicznymi, które pozyskuje z przyjmowania zleceń na zamieszczanie reklam na rzecz podmiotów realizujących zadania publiczne.
Sąd orzekający w tym składzie powyższego poglądu Skarżącego nie podziela Jak wynika bowiem z art. 5 ustawy z dnia 7 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869 j.t. ze zm.), środkami publicznymi są:
1) dochody publiczne;
2) środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego
Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA);
3) środki, o których mowa w art. 3b ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasa-dach prowadzenia polityki rozwoju (tj. instrumenty inżynierii finansowej, oraz instru-menty finansowe oraz środki pomocy zwrotnej, o których mowa w wymienionych tam rozporządzeniach unijnych)
4) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2;
5) przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu teryto-rialnego oraz innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące:
a) ze sprzedaży papierów wartościowych,
b) z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego,
c) ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych,
d) z otrzymanych pożyczek i kredytów,
e) z innych operacji finansowych;
6) przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowa-dzonej przez nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł.
Do przychodów budżetu państwa zalicza się także środki przekazane
z rachunków depozytowych Ministra Finansów i inne rachunki Ministra Finansów.
Reasumując środki pozyskane z realizacji zleceń reklamowych nie zaliczają się do środków publicznych. Ponadto [...] S.A. nie należy do sektora finansów publicznych tak więc nie dysponuje środkami publicznymi. Spółka nie otrzymuje także dotacji określonych w art. 126 powyższej ustawy.
Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 9 maja 2019 r. (sygn. akt VIII SAB/Wa 10/19, Legalis,): "na podkreślenie zasługuje alternatywne ujęcie kryterium kwalifikującego podmiot jako adresata ustawy, tj. wskazujące na przedmiot działania podmiotu, który to przedmiot ma się mieścić w materii zadań publicznych lub na dysponowanie przez ten podmiot majątkiem publicznym." Warto jednak dodać, że akceptowane tu orzecznictwo sądowoadministracyjne zmierza do uchwycenia "dysponowania majątkiem publicznym" w zakresie wykonywania określonego "zadania władzy publicznej" (zgodnie z "preambułą" do art. 4 ust. 1 DostlnfPubU; zob. M. Bernaczyk, "Pojęcie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej", w: Obowiązek bezwnioskowego udostępnienia informacji publicznej. Oficyna 2008. Lex/el).
Biorąc powyższe pod rozwagę należy przyjąć, że prawo dostępu do informacji publicznej w zakresie dysponowania majątkiem publicznym nie dotyczy sytuacji,
w której środki te pochodzą z zawartej na warunkach rynkowych umowy cywiloprawnej, tak więc należy przyjąć, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie odnosi się do podmiotu jakim jest [...] S.A., gdyż jak wyżej wykazano nie wykonuje ona zadań publicznych ani nie dysponuje środkami publicznymi.
Jeżeli więc [...] S.A. nie jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej, to w sytuacji, gdy jej nie udziela nie pozostaje w bezczynności, gdyż przepisy u.d.i.p. nie mają do niej zastosowania.
Z uwagi na fakt, że w ocenie Sądu [...] S.A. nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej rozważanie pozostałych zarzutów skargi było bezcelowe.
Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło