II SAB/Wa 333/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi F. L., A. L. oraz L. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r. 1. zobowiązuje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia wniosku F. L., A. L. oraz L. J. z dnia [...] stycznia 2016 r., w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. przyznaje F. L., A. L. oraz L. J. od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych sumę pieniężną w wysokości po 500 zł (słownie: pięćset złotych), 5. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżących kwotę po 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz solidarnie kwotę 497 zł. (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem skargi F. L., A. L. i L. J. jest przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (poprzednio: Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych) postępowania z wniosku skarżących z [...] stycznia 2016 r. dotyczącego niezgodnego z prawem przetwarzania ich danych osobowych. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący w dniu [...] stycznia 2016 r. zwrócili się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o wszczęcie postępowania w związku z niezgodnym z prawem przetwarzaniem ich danych osobowych. Wnioskodawcy podnieśli, że w treści artykułów dotyczących rzekomego nękania lokatorów, zamieszczonych na wymienionych we wniosku stronach internetowych, zostały zamieszczone ich imiona i nazwiska, mimo że nie wyrazili na to zgody. W związku z tym zwrócili się do organu o wydanie decyzji nakazującej usunięcie ich danych, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U z 2016 r., poz. 922 ze zm.). Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w piśmie z [...] sierpnia 2016 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie braków formalnych podania (art. 64 § 2 k.p.a.) przez jednoznaczne wymienienie podmiotów (ich nazwy, adresu i siedziby), które dopuściły się niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych, złożenie oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa udzielonego przez skarżących (opatrzonych czytelnymi podpisami) oraz uiszczenia opłaty skarbowej od tych pełnomocnictw, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma. Odpowiedź pełnomocnika skarżących wpłynęła do organu w dniu 13 września 2016 r. Z akt sprawy wynika, że organ w dniu 11 października 2016 r. organ podjął czynności w celu ustalenia administratorów danych osobowych prowadzących strony internetowe. W tym celu zwrócił się do departamentu informatyki z prośbą o ustalenie właściciela wskazanych trzech stron internetowych, a niespełna dwa tygodnie po uzyskaniu informacji w tym przedmiocie (co miało miejsce w dniu 12 października 2016 r.), w pismach z [...] października 2016 r. zwrócił się do administratorów dwóch z trzech domen internetowych (N.sp. z o.o. w [...] oraz 1 § 1 I. sp. z o.o. w [...]), o wskazanie abonenta tych stron, w terminie 7 dni. Organ dysponując informacją o abonencie jednej z tych stron, w piśmie z [...] lutego 2017 r. wezwał go do ustosunkowania się do zarzutów skarżących oraz ponownie zwrócił się do rejestratora drugiej domeny o wskazanie abonenta tej strony. Po otrzymaniu w dniu [...] marca 2017 r. informacji o właścicielu tej domeny, w dniu 23 marca 2017 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wezwał go do ustosunkowania się do zarzutu niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych skarżących. W związku z nieudzieleniem odpowiedzi na to pismo (mimo upływu wyznaczonego, siedmiodniowego terminu) organ w dniu 11 października 2017 r. ponowił wezwanie w tej sprawie. Odpowiedź administratora drugiej strony internetowej wpłynęła do organu 30 marca 2017 r. Należy dodać, że organ w pismach z [...] października, [...] października 2016 r., [...] lutego, [...] marca, [...] października 2017 r. informował pełnomocnika skarżących, że "prowadzi czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy" oraz o podjętych działaniach (wystosowanych pismach), nie wskazywał jednak terminu załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) W tych okolicznościach faktycznych i prawnych skarżący w piśmie z [...] lutego 2018 r., które wpłynęło do organu w dniu 12 marca 2018 r. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa i wydania decyzji w przedmiocie niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych. Z akt sprawy wynika, że organ w związku z nieuzyskaniem stanowiska administratora jednej ze stron internetowych, w dniu [...] marca 2018 r. zlecił przeprowadzenie kontroli tego podmiotu i jednocześnie (w tym samym dniu) poinformował skarżących, że postępowanie w niniejszej sprawie zostanie zakończone po zakończeniu tej kontroli i po zawiadomieniu stron o prawie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu 27 kwietnia 2018 r. skarżący wnieśli skargę na przewlekłość postępowania Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w rozpoznaniu ich wniosku z [...] stycznia 2016 r. Skarżący zarzucili organowi rażące naruszenie art. 12, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 i art. 37 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ dopuszcza się rażącej przewlekłości w niniejszej sprawie - przez przeszło dwa lata (27 miesięcy) podejmuje czynności pozorne i nie wyznacza nowego (przedłużonego) terminu załatwienia sprawy, także mimo złożenia przez stronę wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie rażącej przewlekłości organu w tej sprawie, przyznanie od organu na rzecz skarżących solidarnie kwoty 5.000 zł oraz zwrot kosztów postępowania. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podał, że jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy i w związku z tym nie można mu zarzucić przewlekłego prowadzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Innymi słowy, organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy nie załatwia sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale, w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze, albo czynności zbędne, pozorne albo nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17, LEX nr 2454680, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 187/17, LEX nr 2411020). Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Wynika z tego, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. W kontrolowanej sprawie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych prowadzi postepowanie wyjątkowo nieefektywnie a zatem przewlekle. O nieefektywności działań organu świadczy nie tylko zbyt długi okres trwania postępowania (dotychczas mimo upływu ponad 31 miesięcy od dnia otrzymania wniosku skarżących decyzja nie została wydana), ale także jego konkretne zachowania procesowe. Otóż organ [...] sierpnia 2016 r., a więc ponad siedem miesięcy po otrzymaniu wniosku skarżących (15 stycznia 2016 r.), podjął pierwszą czynność procesową i wezwał pełnomocnika skarżących do "wskazania podmiotu lub podmiotów, których dotyczy przetwarzanie danych osobowych skarżących", wniesienia wymaganej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz złożenia oryginałów lub odpisów pełnomocnictw udzielonych mu przez skarżących (mimo że do wniosku o wszczęcie postępowania wnioskodawcy dołączyli kopię pełnomocnictwa potwierdzoną za zgodność z oryginałem). Tak długa reakcja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych i to tylko w kwestii formalnej nie znajduje żadnego wytłumaczenia. Co więcej, organ po otrzymaniu pisma skarżących z [...] września 2016 r. przez kolejny miesiąc nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Z akt sprawy wynika, że dopiero 11 października 2016 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wystąpił o informacje o właścicielach stron internetowych. Po uzyskaniu odpowiedzi w tej sprawie, niespełna dwa tygodnie zajęło mu wystosowanie pisma do administratorów domen internetowych o wskazanie abonenta tych stron. Organ dwukrotnie, w kilkumiesięcznych odstępach czasu, wzywał te podmioty do ustosunkowania się do zarzutu niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych skarżących i po upływie pięciu miesięcy od doręczenia drugiego z tych pism, w marcu 2018 r. zadecydował o przeprowadzeniu kontroli działalności prowadzonej przez administratora (abonenta) jednej ze stron internetowych. Do dnia orzekania przez Sąd (osiem miesięcy później) decyzja nie została wydana. Zdaniem Sądu, charakter i okoliczności sprawy nie uzasadniają opieszałości organu w podejmowaniu czynności w tej sprawie. Organ kilkakrotnie (pięciokrotnie) informował pełnomocnika skarżących o niemożności zakończenia postępowania. Trzeba zauważyć, że organ nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.), pomiędzy kolejnymi pismami informującymi o niemożności zakończenia postępowania w zasadzie nie podejmował żadnych czynności albo czynności pozorne. Nic więc nie usprawiedliwia tej opieszałości organu i tym samym nie pozwala na oddalenie zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Jak już powiedziano, przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący w rezultacie do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. Z przedstawionych powodów Sąd stwierdził, że przewlekłość w postępowaniu była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter rażący. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie charakteru przewlekłości kluczowa jest długość okresu tej opieszałości organu (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr 12, poz. 116). Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Można dodać, że zapatrywanie organu, wyrażone w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej wymaga zebrania określonego materiału dowodowego i jego wnikliwej oceny, sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwiać. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych jest rażąco przewlekły w rozpoznaniu wniosku skarżących z [...] stycznia 2016 r. Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) P.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia tego wniosku w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd mając na uwadze okres zwłoki organu w zakończeniu postępowania w tej sprawie, przyznał każdemu ze skarżących sumę pieniężną w wysokości po 500 zł (art. 149 § 2 powołanej ustawy). Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądził od organu na rzecz skarżących po 100 zł (tytułem uiszczonych wpisów od skargi) oraz solidarnie koszty zastępstwa adwokackiego (§ 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U z 2015 r. poz. 1800) i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a.