II SAB/Wa 336/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2010 r. w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania wniosku J. R. z dnia [...] sierpnia 2010 r. w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania administracyjnego. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżący J. R. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] i w uzasadnieniu podał, że powyższe postanowienie na mocy którego organ wskazał, iż [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nie pozostaje w bezczynności, zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia i Organizacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia [...] września 2010 r. poinformował skarżącego, że Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 37 § 1 i 2 k.p.a. wydał w dniu [...] sierpnia 2010 r. dziesięć postanowień stwierdzających, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nie pozostaje w bezczynności i stosownie do treści art. 141 § 1 k.p.a. na wydane postanowienie przysługuje zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Tymczasem z analizy art. 37 k.p.a. nie wynika, aby wydane w sprawie postanowienia podlegały zaskarżeniu i w tej sytuacji, do tego rodzaju postanowień w myśl 126 k.p.a., w ogóle nie stosuje się przepisów regulujących tryb nadzwyczajny wzruszenia decyzji administracyjnych, a zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie ma możliwości wydania postanowienia w oparciu o przepisy zawarte w rozdziale 13 k.p.a. Wobec powyższego w dniu [...] października 2010 r. skarżący J. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji bezczynność w rozpatrzeniu jego wniosku z dnia [...] sierpnia 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] i w uzasadnieniu podniósł, że pomimo upływu terminów określonych w art. 35 k.p.a. lub wyznaczonych na podstawie art. 36 k.p.a., organ nadzoru nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1-4. Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował pisemnie skarżącego, iż jego wniosek z dnia [...] sierpnia 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], wydanego w trybie art. 37 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie może zostać rozpatrzony pozytywnie, albowiem do tego typu postanowień nie stosuje się przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji i postanowień zaskarżalnych. Wskazać jednak należy, że wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia uruchamia fazę wstępną postępowania nadzorczego zmierzającego do ustalenia, czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia (art. 126 k.p.a.) może mieć zarówno charakter przedmiotowy, jak i podmiotowy. W doktrynie przyjmuje się, iż niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności m.in. wtedy, gdy strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie decyzji administracyjnej, lecz innej formy działania administracji np. umowy cywilnej, czynności materialno – technicznej, zaświadczenia, ugody administracyjnej (patrz: Komentarz do art. 157 k.p.a. [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Tom II, Komentarz do art. 104-269, LEX, 2010, wyd. III). Tak więc stosowanie w niniejszej sprawie regulacji procesowej określonej w art. 157 k.p.a. jest nie tylko możliwe, ale i niezbędne w sytuacji, gdy organ stwierdza, że wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia jest niedopuszczalny, bowiem dotyczy on orzeczenia niepodlegającego weryfikacji w trybie nadzorczym. Skoro zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, do którego skarżący wniósł niedopuszczalny wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego, nie wydał postanowienia na podstawie art. 157 w zw. z art. 126 § 3 k.p.a. (odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia), to stwierdzić należy, iż organ pozostaje w bezczynności. Z tego mianowicie powodu, że nie wydał on aktu, do którego wydania jest zobowiązany przepisami prawa procesowego. Organ nie może skutecznie bronić się twierdzeniem, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż poinformował pisemnie stronę o braku podstaw do rozpatrzenia jej żądania, bowiem takiej formy rozpatrzenia wniosku strony przepisy procedury administracyjnej nie przewidują. W związku z powyższym uznać należy, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku strony postępowania, czym naruszył przepis art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.